Πώς αντιμετωπίζει η Ευρώπη την άνοια; Οι χώρες – πρότυπα και οι τακτικές τους

Διαβάζεται σε 6'
Πώς αντιμετωπίζει η Ευρώπη την άνοια; Οι χώρες – πρότυπα και οι τακτικές τους
Ι-stock

Στέλεχος του Alzheimer Europe a.s.b.l αναλύει για το NEWS 24/7 τους τρόπους με τους οποίους οι ευρωπαϊκές χώρες επιχειρούν να αντιμετωπίσουν την άνοια.

Αναζητώντας τη συνολική εικόνα που υπάρχει για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η άνοια, απευθυνθήκαμε στην Alzheimer Europe a.s.b.l, ευρωπαϊκό, μη κερδοσκοπικό και μη κυβερνητικό οργανισμό (ΜΚΟ), με έδρα το Λουξεμβούργο, ο οποίος λειτουργεί ως ομοσπονδία εθνικών οργανώσεων που ασχολούνται με τη νόσο Αλτσχάιμερ και τις υπόλοιπες μορφές άνοιας.

Η Angela Bradshaw, στέλεχος του οργανισμού εξήγησε αναλυτικά για τους αναγνώστες του NEWS 24/7 το τι ισχύει και τι όχι χωρίς να ωραιοποιήσει την κατάσταση η οποία απέχει αρκετά από το να χαρακτηριστεί ιδανική ακόμα και σε προηγμένες χώρες.

Κατά τη γνώμη σας, ποια χώρα στην Ευρώπη αποτελεί το κορυφαίο παράδειγμα στην αντιμετώπιση της άνοιας;

Είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς μια συγκεκριμένη χώρα ως κορυφαία στην αντιμετώπιση της άνοιας, καθώς υπάρχουν πολλές διαφορετικές πτυχές στη φροντίδα, τη θεραπεία και την υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από άνοια. Μια χώρα μπορεί να διαθέτει εξαιρετικές πολιτικές ή πρακτικές σε έναν συγκεκριμένο τομέα (π.χ. κοινότητες φιλικές προς τα άτομα με άνοια), αλλά να υστερεί σε άλλους (π.χ. στον μέσο χρόνο παραπομπής σε ειδικό γιατρό).

Για την έκδοση του European Dementia Monitor 2023, ζητήσαμε από τις εθνικές οργανώσεις-μέλη μας να αξιολογήσουν τις πολιτικές για την άνοια, καθώς και τη διαθεσιμότητα και την οικονομική προσιτότητα των υπηρεσιών για τους ανθρώπους με άνοια και τους φροντιστές τους. Η Ολλανδία κατέλαβε την πρώτη θέση στη συνολική κατάταξη, ακολουθούμενη από τη Σκωτία και την Τσεχία. Η κατάταξη αυτή αντικατοπτρίζει όσα ανέφεραν οι οργανώσεις-μέλη μας το 2023, ενώ η χώρα που βρισκόταν στην πρώτη θέση διέφερε ανάλογα με τον τομέα πολιτικής και πρακτικής που εξεταζόταν. Η Νορβηγία, για παράδειγμα, συγκέντρωσε την υψηλότερη βαθμολογία ως προς την οικονομική προσιτότητα των υπηρεσιών φροντίδας.

Είναι επίσης δύσκολο να αναδειχθεί μία και μοναδική βέλτιστη πρακτική για την αντιμετώπιση της άνοιας. Ένα από τα πολλά παραδείγματα που θα μπορούσαμε να αναφέρουμε είναι η εγγύηση της Σκωτίας για υποστήριξη μετά τη διάγνωση, η οποία αναφέρεται συχνά ως παράδειγμα καλής πρακτικής. Το εθνικό πρότυπο προβλέπει ότι κάθε άτομο που διαγιγνώσκεται πρόσφατα με άνοια πρέπει να λαμβάνει τουλάχιστον έναν χρόνο υποστήριξης, με έναν συγκεκριμένο εργαζόμενο-σύνδεσμο (link worker), ο οποίος το βοηθά να εντοπίσει τις διαθέσιμες τοπικές υπηρεσίες και να σχεδιάσει τα επόμενα βήματά του.

Μια αξιολόγηση του 2026 διαπίστωσε ότι το πρόγραμμα βοήθησε τους ανθρώπους να κατανοήσουν τη διάγνωσή τους και να προετοιμαστούν για το μέλλον. Ωστόσο, εξακολουθούσαν να υπάρχουν κενά στην πρόσβαση, μεταξύ άλλων και στις αγροτικές περιοχές.

Τι ακριβώς κάνουν οι μεγάλες χώρες της ΕΕ, όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και η Ισπανία, για την αντιμετώπιση της άνοιας;

Σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, πολλές οικογένειες εξακολουθούν να δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν κατ’ οίκον φροντίδα, υπηρεσίες προσωρινής ανακούφισης των φροντιστών ή βοήθεια για τον συντονισμό των διαθέσιμων υπηρεσιών. Οι δυνατότητες πρόσβασης διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα και συχνά από περιφέρεια σε περιφέρεια μέσα στην ίδια χώρα.

Για παράδειγμα, στην ανασκόπηση του 2026 σχετικά με τις πολιτικές για την άνοια σε 29 χώρες, ο ΟΟΣΑ διαπίστωσε ότι οι υπηρεσίες προσωρινής ανακούφισης των φροντιστών εξακολουθούν να είναι ανεπαρκείς και ότι η πρόσβαση σε αυτές, καθώς και στις υπηρεσίες ημερήσιας φροντίδας, παρουσιάζει μεγάλες αποκλίσεις, ακόμη και μεταξύ διαφορετικών περιφερειών της ίδιας χώρας. Αντίστοιχα, στο Dementia Monitor 2023, οι οργανώσεις-μέλη μας ανέφεραν ελλείψεις στην κατ’ οίκον φροντίδα και στη βοήθεια για τον συντονισμό των υπηρεσιών.

Ορισμένα παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και η Ισπανία αντιμετωπίζουν την άνοια (πηγή: εκθέσεις των Alzheimer Europe και ΟΟΣΑ):

  • – Γαλλία: Η στρατηγική για τις νευροεκφυλιστικές παθήσεις για την περίοδο 2025-2030 περιλαμβάνει την επέκταση των υπηρεσιών που βοηθούν τους φροντιστές να εξασφαλίσουν προσωρινή ανακούφιση από τα καθήκοντα φροντίδας.
  • – Γερμανία: Η Εθνική Στρατηγική για την Άνοια υποστηρίζει τοπικές συμμαχίες, οι οποίες φέρνουν σε συνεργασία διαφορετικούς οργανισμούς, με στόχο την παροχή συμβουλών και πρακτικής βοήθειας κοντά στον τόπο κατοικίας των ασθενών.
  • – Ιταλία: Διέθεσε 34,9 εκατομμύρια ευρώ στο Ταμείο για τη νόσο Αλτσχάιμερ και την Άνοια για την περίοδο 2024-2026. Τα περιφερειακά προγράμματα περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τη βελτίωση της έγκαιρης αξιολόγησης ατόμων με ήπια γνωστική διαταραχή.
  • – Ισπανία: Το εθνικό κέντρο αναφοράς στη Σαλαμάνκα παρέχει εξειδικευμένη υποστήριξη σε ανθρώπους με άνοια και στις οικογένειές τους, ενώ παράλληλα εκπαιδεύει επαγγελματίες υγείας και κοινωνικής φροντίδας.

Το μοντέλο που έχουν υιοθετήσει οι περισσότερες χώρες προβλέπει δωρεάν υπηρεσίες ή αναμένεται από τους ασθενείς και τις οικογένειές τους να πληρώνουν γι’ αυτές;

Κατά γενικό κανόνα, στις ευρωπαϊκές χώρες οι υπηρεσίες φροντίδας για την άνοια δεν παρέχονται δωρεάν στους ανθρώπους που ζουν με τη νόσο και στις οικογένειές τους.

Για τον Ευρωπαϊκό Δείκτη Άνοιας του 2023 (European Dementia Monitor), ζητήσαμε από τις οργανώσεις-μέλη μας να μας ενημερώσουν σχετικά με τον τρόπο χρηματοδότησης υπηρεσιών φροντίδας, όπως η κατ’ οίκον φροντίδα, η ημερήσια φροντίδα και η φιλοξενία σε δομές μακροχρόνιας περίθαλψης.

Στις περισσότερες χώρες υπήρχε κάποια μορφή δημόσιας χρηματοδότησης αυτών των υπηρεσιών, ωστόσο λίγες κάλυπταν το σύνολο του κόστους σε ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών. Οι οικογένειες ενδέχεται να χρειαστεί να καταβάλουν μέρος ή ακόμη και το σύνολο του κόστους, ανάλογα με τον τόπο κατοικίας τους και τις ανάγκες φροντίδας.

Η μελέτη COIN-Eu, υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Νευρολογίας (European Academy of Neurology), εξέτασε το συνολικό οικονομικό κόστος της άνοιας, συμπεριλαμβανομένου του χρόνου που αφιερώνουν συγγενείς και φίλοι στην παροχή φροντίδας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της, η άμισθη φροντίδα αντιστοιχούσε στο 58% του συνολικού κοινωνικού κόστους της άνοιας στις 30 ευρωπαϊκές χώρες υψηλού εισοδήματος που εξετάστηκαν.

Πόσο κοστίζει η φροντίδα ενός ανθρώπου με άνοια σε μια μέση ευρωπαϊκή οικογένεια;

Δεν διαθέτουμε ένα αξιόπιστο πανευρωπαϊκό στοιχείο για το ποσό που καταβάλλει μια οικογένεια από την τσέπη της.

Η μελέτη COIN-Eu της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Νευρολογίας συγκέντρωσε δεδομένα από 45 ευρωπαϊκές μελέτες, προκειμένου να εκτιμήσει το κοινωνικό κόστος της άνοιας. Για τις 30 ευρωπαϊκές χώρες υψηλού εισοδήματος, υπολόγισε το μέσο ετήσιο κόστος σε περίπου 25.200 ευρώ ανά άτομο με άνοια, σε τιμές του 2019 προσαρμοσμένες ως προς την αγοραστική δύναμη. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει τόσο τις επίσημες υπηρεσίες φροντίδας όσο και την οικονομική αποτίμηση της άμισθης φροντίδας.

Για τις οικογένειες που επηρεάζονται από την άνοια πρώιμης έναρξης, οι οικονομικές επιπτώσεις μπορεί να γίνουν αισθητές πολλά χρόνια πριν από τη διάγνωση.

Ροή Ειδήσεων

Περισσότερα