Σε ποιες χώρες βρίσκονται τα παγωμένα δισεκατομμύρια του Ιράν

Το Ιράν εισέρχεται σε διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση Τραμπ με στόχο ένα μεγάλο «έπαθλο»: δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό και θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην αναζωογόνηση της οικονομίας του, η οποία βρίσκεται σε κρίση.

Ορισμένα από τα περιουσιακά στοιχεία έχουν παγώσει σχεδόν όσο υπάρχει και η ίδια η Ισλαμική Δημοκρατία, η οποία χρονολογείται από την επανάσταση του 1979. Ωστόσο, τα δεσμευμένα κεφάλαια αφορούν κυρίως πιο πρόσφατες πληρωμές από τις πωλήσεις πετρελαίου του Ιράν προς την Κίνα, την Ινδία, τη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία – χρήματα που «κολλήσαν» όταν ο πρόεδρος Τραμπ αποχώρησε από τη συμφωνία για τα πυρηνικά της κυβέρνησης Ομπάμα και επανέφερε τις κυρώσεις το 2018, όπως αναφέρει η Wall Street Journal.

Οι εκτιμήσεις για το ύψος των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό διαφέρουν, με την Τεχεράνη να υποστηρίζει ότι ξεπερνούν τα 100 δισ. δολάρια. Άλλοι ειδικοί τα τοποθετούν πολύ χαμηλότερα. Προτεραιότητα της Τεχεράνης είναι η αποδέσμευση ενός αρχικού ποσού 24 δισ. δολαρίων σε φάσεις.

Η αποδέσμευση μέρους των χρημάτων θα επέτρεπε στις ιρανικές αρχές να ενισχύσουν την αξία του νομίσματος της χώρας και να μειώσουν τον πληθωρισμό, δήλωσε ο Εσφαντιάρ Μπατμανγκελιτζ, επικεφαλής του οικονομικού think tank Bourse & Bazaar Foundation. Ωστόσο, «το Ιράν θα έχει ακόμα ισχυρό κίνητρο να επιδιώξει ευρύτερη άρση των κυρώσεων», πρόσθεσε.

Η Κίνα αποτελεί εδώ και χρόνια τον μεγαλύτερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου, και οι εκτιμήσεις για τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια εκεί κυμαίνονται από 20 έως 50 δισ. δολάρια.

Οι ΗΠΑ μπορούν να εμποδίσουν χώρες να πληρώνουν το Ιράν για πετρέλαιο, επειδή σχεδόν όλες οι παγκόσμιες συναλλαγές πετρελαίου πραγματοποιούνται σε δολάρια. Το Υπουργείο Οικονομικών μπορεί να αποκλείσει χρηματοπιστωτικά ιδρύματα από το σύστημα του δολαρίου αν παραβιάσουν κυρώσεις – ένα ισχυρό εργαλείο που χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο τις τελευταίες δύο δεκαετίες.

Ακόμη και μετά την έναρξη του πολέμου, η Κίνα συνέχισε μυστικά να αγοράζει ιρανικό πετρέλαιο, σύμφωνα με ρεπορτάζ της Wall Street Journal. Το Ιράν έχει καταφέρει να αξιοποιεί μέρος αυτών των κεφαλαίων για την αγορά κινεζικών μηχανημάτων και ανταλλακτικών αυτοκινήτων, μεταξύ άλλων.

Το Ιράκ είναι μεγάλος αγοραστής ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου από το Ιράν, αλλά οι αμερικανικοί περιορισμοί έχουν για χρόνια εμποδίσει τη Βαγδάτη να πληρώνει για αυτές τις υπηρεσίες. Η κυβέρνηση Τραμπ είχε στο παρελθόν σταματήσει να επιτρέπει στο Ιράκ να πληρώνει το Ιράν για τις προμήθειες ενέργειας.

Πριν ο Τραμπ αποχωρήσει από τη συμφωνία για τα πυρηνικά της εποχής Ομπάμα, η Ινδία ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος αγοραστής πετρελαίου του Ιράν. Οι αμερικανικές κυρώσεις ανάγκασαν τις ινδικές τράπεζες να παρακρατήσουν πληρωμές για το ιρανικό αργό.

Όπως η Ινδία και η Κίνα, έτσι και η Νότια Κορέα ήταν σημαντικός πελάτης του ιρανικού πετρελαίου πριν από την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ. Μέρος των 7 δισ. δολαρίων που είχαν παγώσει εκεί μεταφέρθηκε αργότερα στο Κατάρ στο πλαίσιο ανταλλαγής κρατουμένων με τις ΗΠΑ.

Οι ΗΠΑ αναθεώρησαν τη στάση τους μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023 στο Ισραήλ από τη Χαμάς, οργάνωση που υποστηρίζεται από το Ιράν και έχει χαρακτηριστεί τρομοκρατική από τις ΗΠΑ. Η Ουάσιγκτον δεν έχει ακόμη επιτρέψει στο Κατάρ να μεταφέρει τα κεφάλαια, τα οποία προορίζονταν αποκλειστικά για ανθρωπιστική χρήση. Οι τρέχουσες διαπραγματεύσεις επικεντρώνονται σε μεγάλο βαθμό στο να δοθεί στο Ιράν πρόσβαση σε αυτά τα χρήματα.

Ιρανικά περιουσιακά στοιχεία διατηρούνται επίσης στην Ιαπωνία, το Λουξεμβούργο, το Ομάν και ακόμη και στις ΗΠΑ.