Ταραχές στην Αλβανία: Πώς το θέρετρο Κούσνερ “φούντωσε” την οργή στους δρόμους

Οι διαδηλώσεις στην Αλβανία κλιμακώθηκαν τις τελευταίες ημέρες, με φοιτητές και μαθητές να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή ενός ευρύτερου κινήματος κατά της κυβέρνησης του Έντι Ράμα.

Οι κινητοποιήσεις, που συνδέονται με την αντίθεση στο πολυτελές θέρετρο της οικογένειας Τραμπ, έχουν πλέον διευρυνθεί, εκφράζοντας τη δυσαρέσκεια για τη διαφθορά, τις ελλείψεις στην ανώτατη εκπαίδευση, το υψηλό κόστος σπουδών και την περιορισμένη πρόσβαση στην αγορά εργασίας.

Την Κυριακή, έκτη ημέρα των κινητοποιήσεων, σημειώθηκαν νέες συγκρούσεις στα Τίρανα, με διαδηλωτές να πετούν πέτρες και βόμβες μολότοφ και την αστυνομία να απαντά με δακρυγόνα και εκτοξευτήρες νερού. Οι διαδηλωτές ζητούν την παραίτηση του πρωθυπουργού, ο οποίος απορρίπτει το ενδεχόμενο αποχώρησής του από την εξουσία.

Έτσι, η αρχική διαμαρτυρία για την προστασία του παράκτιου οικοσυστήματος έχει εξελιχθεί σε ευρύτερη πολιτική κρίση, με αιχμή την κυβερνητική διαχείριση και τη δυσαρέσκεια για την πορεία της χώρας.

Μιλώντας στον Guardian, η Ολλανδή ευρωβουλευτής Τίνεκε Στρικ κατηγόρησε τον Ράμα ότι οξύνει την κατάσταση, επιμένοντας στα σχέδια που προωθούν ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ, και η Ιβάνκα Τραμπ.

«Αν η αλβανική κυβέρνηση είχε λάβει σοβαρά υπόψη την “Επανάσταση των Φλαμίνγκο”, δεν θα είχαμε φτάσει ως εδώ», δήλωσε, αναφερόμενη στο λαϊκό κίνημα που αναπτύχθηκε ενάντια στην κατασκευή του θερέτρου σε μια περιβαλλοντικά ευαίσθητη περιοχή της χώρας. «Οι φοιτητές εκφράζουν την αγανάκτηση ενός λαού που νιώθει ότι κανείς δεν τον ακούει».

Τη Δευτέρα, δημοτικά συνεργεία απομάκρυναν τα σπασμένα πεζοδρόμια, ενώ καταστηματάρχες θωράκιζαν τις προσόψεις των επιχειρήσεών τους με μεταλλικά ρολά, μετά την έκτη συνεχόμενη ημέρα βίαιων επεισοδίων στην πρωτεύουσα. Κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων, διαδηλωτές πυρπόλησαν ακόμη και αστυνομικό τμήμα, ενώ οι δυνάμεις ασφαλείας έκαναν χρήση πλαστικών σφαιρών και χημικών για να διαλύσουν το πλήθος.

Οι φοιτητές δηλώνουν αποφασισμένοι να συνεχίσουν τις κινητοποιήσεις έως ότου παραιτηθεί ο Ράμα, αίτημα που ο ίδιος απορρίπτει κατηγορηματικά.

«Αυτό το τερατώδες σχέδιο ήταν η σπίθα που άναψε τη φωτιά», λέει η Γκρέτα, φοιτήτρια στα Τίρανα. Όπως εξηγεί, το σύνθημα που ακουγόταν στις διαδηλώσεις επί μήνες ήταν «Η Αλβανία δεν πωλείται».

«Τώρα, όμως, υπάρχουν και άλλα ζητήματα που τροφοδοτούν την οργή. Μας ενδιαφέρουν πραγματικά η ποιότητα της δημοκρατίας μας, το βιοτικό μας επίπεδο και η παιδεία».

Περιβαλλοντικές υποχωρήσεις και ο δρόμος προς την ΕΕ

Το αμφιλεγόμενο έργο προβλέπει την κατασκευή έως και 10.000 βιλών σε παράκτιες περιοχές που τελούσαν υπό καθεστώς περιβαλλοντικής προστασίας.

Το καθεστώς αυτό τέθηκε υπό αμφισβήτηση μετά την ψήφιση επίμαχου νόμου από την κυβέρνηση, ο οποίος επιτρέπει σε «στρατηγικούς επενδυτές» να οικοδομούν σε τμήματα του οικοσυστήματος Βγιόσα-Νάρτα, το οποίο περιλαμβάνει το τελευταίο άθικτο δελταϊκό σύστημα της Μεσογείου.

Τον Ιούνιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε από την Αλβανία να καταργήσει τη συγκεκριμένη νομοθεσία, επισημαίνοντας ότι συνιστά άμεση απειλή για τα περιβαλλοντικά πρότυπα, τα οποία αποτελούν «μη διαπραγματεύσιμους όρους ένταξης» στην ΕΕ.

Η παρέμβαση του Ευρωκοινοβουλίου ήρθε αφού τα μηχανήματα έπιασαν δουλειά τον Μάιο, πυροδοτώντας διαμαρτυρίες που εξαπλώθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα. Οι αντιδράσεις εντάθηκαν όταν έγινε γνωστό ότι αιωνόβιοι αμμόλοφοι και δασικές εκτάσεις καταστράφηκαν για τη διάνοιξη δρόμων πρόσβασης στο φυσικό καταφύγιο.

Έχοντας επανεκλεγεί πέρυσι για τέταρτη συνεχόμενη θητεία, ο Ράμα έχει θέσει ως βασικό στόχο την ένταξη της χώρας στην ΕΕ έως το 2030. Η Αλβανία παραμένει μία από τις φτωχότερες χώρες της Ευρώπης, παρά τις αλλαγές που ακολούθησαν την κατάρρευση του κομμουνιστικού καθεστώτος.

Σε ζωντανή μετάδοση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Κυριακή, ο Αλβανός πρωθυπουργός δήλωσε χαρακτηριστικά: «Οι Αλβανοί πρέπει να ξεκαθαρίσουν στο μυαλό τους: θέλουν το ένα, θέλουν το άλλο ή θέλουν την ΕΕ;»

Ωστόσο, η Στρικ, ευρωβουλευτής των Πρασίνων που ηγήθηκε διερευνητικής αποστολής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Αλβανία τον Ιούνιο, υποστήριξε ότι η κυβέρνηση βιάζεται να «δημιουργήσει τετελεσμένα επί του πεδίου», προτού δεσμευτεί νομικά από το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η Αλβανία, η οποία συγκαταλέγεται στις πρωτοπόρες χώρες της διαδικασίας διεύρυνσης, φιλοδοξεί να ολοκληρώσει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις έως το τέλος του 2027.

Αναφερόμενη στη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, στην οποία βασίζεται ο Ράμα για να προχωρήσει η επένδυση των 4 δισ. ευρώ, η ευρωβουλευτής κατήγγειλε:

«Η κυβέρνηση υπέβαλε στην Κομισιόν ένα πακέτο περιβαλλοντικών μέτρων, χωρίς όμως να καταργήσει τον νόμο που επιτρέπει την οικοδόμηση στην προστατευόμενη περιοχή. Συνεχίζει να εξυπηρετεί τα μεγαλεπήβολα σχέδια της Ιβάνκα Τραμπ και του Τζάρεντ Κούσνερ για το πολυτελές θέρετρο. Πώς; Επιταχύνοντας τη διαδικασία εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, η οποία, αν γινόταν σωστά και σε βάθος, δεν θα επέτρεπε σε καμία περίπτωση να δοθεί το πράσινο φως για την οικοδόμηση».

Διαδηλώσεις στην Αλβανία AP Photo/Hameraldi Agolli

Ράμα:Το αν θα γίνει το θέρετρο, δεν θα αποφασιστεί στους δρόμους

Σε τουριστικό φόρουμ στις Βρυξέλλες, νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Ράμα δήλωσε ότι η εμβληματική αυτή επένδυση θα αλλάξει τα δεδομένα για μια χώρα που, πριν από την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος τη δεκαετία του 1990, αποτελούσε την «Βόρεια Κορέα» της Ευρώπης.

«Αν προχωρήσει η κατασκευή, αυτό δεν θα αποφασιστεί στους δρόμους, αλλά από την επιστήμη», δήλωσε στο φόρουμ. «Η ιδέα ότι η φύση θα αυτοσυντηρηθεί αν απλώς την κοιτάμε είναι εξωφρενική και παρωχημένη. Επιδιώκουμε να δημιουργήσουμε έναν προορισμό υψηλών προδιαγραφών, όπου η φύση θα αναδεικνύεται, οι επισκέπτες θα κάνουν διακοπές και ο αλβανικός λαός θα λάβει αυτό που του αξίζει: μια πολύ ισχυρότερη οικονομία».

Στις 8 Οκτωβρίου, ο Κούσνερ περιέγραψε το εγχείρημα ως μια επένδυση με έναν και μοναδικό στόχο: «Να κατασκευαστεί με τις υψηλότερες σχεδιαστικές και περιβαλλοντικές προδιαγραφές, αφήνοντας αυτό το εξαιρετικό κομμάτι της Αλβανίας πιο πράσινο, με μεγαλύτερη βιοποικιλότητα και περιβαλλοντικά θωρακισμένο».

Ιδιωτικοί εργολάβοι που έχουν αναλάβει την εκπόνηση της μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων έχουν θεαθεί να χαρτογραφούν και να μετρούν την περιοχή, καθώς και να παρακολουθούν τα οικολογικά χαρακτηριστικά της. Ως απάντηση, οι οικολόγοι που πρωτοστάτησαν στις κινητοποιήσεις δήλωσαν αυτή την εβδομάδα ότι «η επιστήμη έχει ήδη μιλήσει».

«Μίλησε όταν οι ειδικοί της Σχολής Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου των Τιράνων αποφάσισαν να προστατεύσουν αυτό το μοναδικό τοπίο το 2004», δήλωσε ο Αλεξάντερ Τράιτσε, εκπρόσωπος της PPNEA, της παλαιότερης περιβαλλοντικής οργάνωσης της χώρας. «Η απόφασή τους βασίστηκε σε ακλόνητα επιστημονικά δεδομένα. Δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο που μπορεί να μας πει η επιστήμη. Το να ανοίγει ξανά αυτή η συζήτηση δεν είναι απλώς προσχηματικό· αποτελεί προφανή προσπάθεια να δικαιολογηθεί μια οικοδόμηση που δεν θα έπρεπε να έχει γίνει ποτέ».

Επιμένοντας ότι μια σοβαρή μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων απαιτεί «τουλάχιστον δύο χρόνια» για να ολοκληρωθεί σωστά, πρόσθεσε: «Χρειάζονται παρατηρήσεις σε διαφορετικές εποχές του έτους, επί σειρά ετών, προκειμένου να καταγραφούν και να αξιολογηθούν ουσιαστικά τα είδη και η βιοποικιλότητα της περιοχής».

Καθώς η βία δεν δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης, οι Αλβανοί εκφράζουν έντονη δυσαρέσκεια για την αδράνεια της ΕΕ, σημείωσε ο Τράιτσε.

«Αν είχε παρέμβει νωρίτερα, καλώντας τον Ράμα να σταματήσει, το ειρηνικό κίνημα δεν θα είχε εξελιχθεί στη σημερινή έκρυθμη κατάσταση».

Εκφράζοντας την έκπληξή της για τον ζήλο με τον οποίο ο Αλβανός πρωθυπουργός προωθεί ένα τόσο γιγαντιαίο τουριστικό συγκρότημα σε μια τόσο ευαίσθητη περιοχή, η Στρικ υπογράμμισε τη σημασία της προστασίας των μοναδικών ακτογραμμών της Ευρώπης, μιας ηπείρου που έχει διδαχθεί από τα λάθη του παρελθόντος.

«Κατηγορώ τον Ράμα ότι εξυπηρετεί τα δικά του συμφέροντα και τα συμφέροντα του Κούσνερ, και όχι το συμφέρον του περιβάλλοντος και του αλβανικού λαού», δήλωσε.

«Η κυβέρνηση σκοπεύει σαφώς να οριστικοποιήσει τις διαδικασίες προτού δεσμευτεί νομικά από τα πρότυπα της ΕΕ. Τέτοιες ύπουλες και αθέμιτες πρακτικές πρέπει να καταδικαστούν απερίφραστα από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν η Αλβανία επιθυμεί ειλικρινά να αποτελεί αξιόπιστη υποψήφια χώρα, οφείλει να σέβεται το ευρωπαϊκό δίκαιο και όχι να επιχειρεί να το παρακάμψει».

Κληθείς να σχολιάσει τις καταγγελίες της Στρικ, ο Ράμα δήλωσε στον Guardian: «Παρακαλώ πείτε στην αξιότιμη κυρία ότι η βία στα Τίρανα είναι πέρα για πέρα πραγματική. Αντί να φαντάζεται περιβαλλοντικές συνωμοσίες που δεν υπάρχουν, θα μπορούσε να βοηθήσει την Αλβανία καταδικάζοντας τη βία, την οποία η ίδια φαίνεται να επικροτεί — σε μια ατυχή απήχηση των θέσεων της κυρίας Ζαχάροβα [εκπροσώπου του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών]».