Τι ακολουθεί μετά το φιάσκο με την εκτέλεση της Κρίστα Πάικ

Σε θρίλερ με βαριές σκιές για το αμερικανικό σωφρονιστικό σύστημα εξελίχθηκε η εκτέλεση της 50χρονης Κρίστα Πάικ.

Η θανατηφόρα ένεση απέτυχε να σταματήσει την καρδιά της, αφήνοντάς τη διασωληνωμένη στο νοσοκομείο και πυροδοτώντας νέο κύμα αντιδράσεων για τη βαρβαρότητα της κρατικής θανατικής ποινής.

Η υπόθεσή της έχει εγείρει μια σειρά από ερωτήματα.

Αυτά περιλαμβάνουν το τι πήγε λάθος, τι συμβαίνει στη συνέχεια, αλλά και -για τους πολεμίους της θανατικής ποινής- νέες ανησυχίες γύρω από όσα βάρβαρα βιώνει ένας κρατούμενος όταν μια εκτέλεση δεν εξελίσσεται σύμφωνα με το σχέδιο.

Τι συνέβη;

Η 50χρονη Κρίστα Πάικ καταδικάστηκε σε θάνατο το 1996 για τη δολοφονία της 19χρονης Κολίν Σλέμερ, μιας επίθεσης που διαπράχθηκε μαζί με τον τότε σύντροφό της, Ταντάριλ Σιπ.

Ήταν προγραμματισμένο να θανατωθεί το βράδυ της Τετάρτης. Οι ενέσεις επιτράπηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ την τελευταία στιγμή, έπειτα από τη νομική μάχη.

Στην Πάικ χορηγήθηκαν δύο σύριγγες του φαρμάκου πεντοβαρβιτάλη, αν και η νομική της ομάδα ανέφερε ότι αυτές απέτυχαν να σταματήσουν τους χτύπους της καρδιάς της και ότι η ίδια ακουγόταν ακόμα να ροχαλίζει.

Το Υπουργείο Σωφρονισμού του Τενεσί υπερασπίστηκε τη μέθοδο που χρησιμοποίησε, δηλώνοντας ότι «το πρωτόκολλο δεν επιτρέπει πρόσθετες διαδικασίες πέραν όσων εκτελέστηκαν αποψε».

Το πρωτόκολλο της πολιτείας δεν διευκρινίζει σαφώς τι πρέπει να συμβεί εάν ένας κρατούμενος παραμένει ζωντανός μετά από μια δεύτερη δόση, σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων AP.

Οι αρχές δεν έχουν ακόμη δώσει την εξήγησή τους για το γιατί η δόση που χορηγήθηκε στην Πάικ αποδείχθηκε μη θανατηφόρα, αν και ιατρικοί εμπειρογνώμονες έχουν καταθέσει τις δικές τους θεωρίες.

Ο Δρ Τζόελ Ζίβοτ, καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Emory, ο οποίος δήλωσε στο BBC ότι είχε προσληφθεί από τη νομική ομάδα της Πάικ ως ιατρικός εμπειρογνώμονας, είπε ότι πιθανότατα δεν πέτυχε ποτέ επαρκές επίπεδο πεντοβαρβιτάλης στο αίμα για να προκληθεί άπνοια και καρδιοαγγειακή κατάρρευση.

Τι θα συμβεί στη συνέχεια;

Το σωφρονιστικό τμήμα της πολιτείας πρόσθεσε ότι η Κρίστα Πάικ διακομίστηκε σε ιατρική εγκατάσταση εκτός των φυλακών. Ένας από τους δικηγόρους της δήλωσε ότι της «παρέχονται μέτρα διατήρησης της ζωής» στο νοσοκομείο.

Μέχρι και το πρωί της Πέμπτης, η κατάσταση της υγείας της παρέμενε ασαφής.

Στα γραπτά σχόλιά του μέσω email προς το BBC, ο Ζίβοτ σημείωσε: «Είναι πολύ πιθανό ότι ως συνέπεια της καθυστέρησης στην έναρξη της αναζωογόνησης, θα υποστεί εγκεφαλική βλάβη».

Έχει διαταχθεί ανεξάρτητη αξιολόγηση από τρίτους από τον κυβερνήτη της πολιτείας, Μπιλ Λι, ο οποίος δήλωσε επίσης ότι η τελευταία απομένουσα εκτέλεση του έτους δεν θα πραγματοποιηθεί όπως είχε προγραμματιστεί.

Η Μέι Μαρτίνεζ, η μητέρα της Κολίν Σλέμερ που είχε πιέσει για την πραγματοποίηση της εκτέλεσης της Πάικ, δήλωσε στο NBC News ότι τα γεγονότα ήταν «ένα χάος».

Οι πολέμιοι της θανατικής ποινής αντέδρασαν εξίσου γρήγορα.

Η Μάγια Φόα, διευθύνουσα σύμβουλος της διεθνούς νομικής οργάνωσης Reprieve, δήλωσε: «Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ακριβώς τι πήγε λάθος, επειδή τόσα πολλά συνέβησαν πίσω από μια κουρτίνα – η θανατηφόρα ένεση βασίζεται στη μυστικότητα σε κάθε στάδιο, για να κρύψει τη βία του κράτους που αφαιρεί μια ανθρώπινη ζωή».

Οι αρχές δεν έχουν ακόμη αναφέρει αν θα προσπαθήσουν ξανά να εκτελέσουν την Πάικ. Υπάρχει ιστορικό προηγούμενο αρχών που πραγματοποίησαν δεύτερη απόπειρα εκτέλεσης καταδικασμένων σε θάνατο.

Τι είναι το φάρμακο πεντοβαρβιτάλη;

Η πεντοβαρβιτάλη είναι ένα ισχυρό ηρεμιστικό που επιβραδύνει το σώμα, συμπεριλαμβανομένου του νευρικού συστήματος. Οι γιατροί το χρησιμοποιούν μερικές φορές ως θεραπεία για ορισμένες παθήσεις, αλλά σε υψηλές δόσεις μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την πρόκληση θανάτου.

Η χρήση του σε θανατηφόρες ενέσεις τέθηκε υπό νέο έλεγχο πέρυσι μετά από επανεξέταση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης των ΗΠΑ -η οποία πραγματοποιήθηκε υπό την προεδρία του Τζο Μπάιντεν- εγείροντας ανησυχίες για την πιθανότητα του φαρμάκου να προκαλέσει «ανώφελο πόνο».

Η κυβέρνησή του απαγόρευσε τη χρήση του σε ομοσπονδιακές εκτελέσεις, αλλά αυτό δεν δεσμεύει μεμονωμένες πολιτείες όπως το Τενεσί, οι οποίες μπορούν να επιλέξουν τις δικές τους μεθόδους.

Τα τελευταία χρόνια, οι πολιτείες δυσκολεύονται να βρουν ορισμένα φάρμακα που απαιτούνται για θανατηφόρες ενέσεις, επειδή οι φαρμακευτικές εταιρείες έχουν εναντιωθεί στη χρήση των προϊόντων τους για τέτοιους σκοπούς.

Το Υπουργείο Σωφρονισμού του Τενεσί δεν έχει απαντήσει συγκεκριμένα στον ισχυρισμό της νομικής ομάδας της Πάικ ότι η πεντοβαρβιτάλη που χρησιμοποιήθηκε ήταν «αλλοιωμένη». Τα φάρμακα ενδέχεται να αλλοιωθούν για διάφορους λόγους, συμπεριλαμβανομένου του εάν έχουν ξεπεράσει την ημερομηνία λήξης τους και έχει μειωθεί η δραστικότητά τους.

Το τμήμα εξέδωσε μια ευρύτερη υπεράσπιση της μεθόδου του, γράφοντας σε δήλωση: «Το χημικό της θανατηφόρας ένεσης στο πρωτόκολλο είναι σταθερά αποτελεσματικό».

Έχει ξανασυμβεί αυτό στο παρελθόν;

Η απόπειρα εκτέλεσης της Πάικ δεν ήταν η πρώτη στο Τενεσί το 2026 που δεν εξελίχθηκε σύμφωνα με το σχέδιο.

Η εκτέλεση του Τόνι Καρούθερς, ο οποίος καταδικάστηκε για την απαγωγή και τη δολοφονία τριών ανθρώπων το 1994, αναβλήθηκε τον Μάιο αφού το προσωπικό δεν μπόρεσε να βρει φλέβα για τη χορήγηση θανατηφόρου ένεσης. Του δόθηκε μονοετής αναστολή από τον κυβερνήτη Μπιλ Λι.

Ευρύτερα στις ΗΠΑ, το ζήτημα των αποτυχημένων εκτελέσεων συνεχίζει να προκαλεί συναγερμό.

Το 2022, περισσότερες από το ένα τρίτο των εκτελέσεων στις ΗΠΑ ήταν αποτυχημένες ή εξαιρετικά προβληματικές, σύμφωνα με το Κέντρο Πληροφόρησης για τη Θανατική Ποινή (DPI) —μια οργάνωση που παρέχει στατιστικά στοιχεία και έρευνα για τη θανατική ποινή, αλλά δεν λαμβάνει ηθική θέση απέναντι σε αυτήν.

Το DPI αναφέρει ότι η θανατηφόρα ένεση έχει το υψηλότερο ποσοστό αποτυχημένων εκτελέσεων.

Ένα περιστατικό στην Οκλαχόμα το 2014 απέκτησε ιδιαίτερη διαβόητη φήμη. Η εκτέλεση του Κλέιτον Λόκετ αναβλήθηκε μετά από 20 λεπτά επειδή η θανατηφόρος ένεση τριών φαρμάκων απέτυχε να λειτουργήσει σωστά όταν έσπασε μία από τις φλέβες του, με τον ίδιο να αρχίζει να συστρέφεται και να τρέμει ανεξέλεγκτα.

Στις ΗΠΑ, 27 από τις 50 πολιτείες διατηρούν τη θανατική ποινή βάσει της πολιτειακής νομοθεσίας. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση μπορεί επίσης να πραγματοποιήσει εκτελέσεις αφού ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, υποστηρικτής της θανατικής ποινής, τερμάτισε το μοραιτόριουμ πέρυσι. Ωστόσο, δεν έχει ακόμη πραγματοποιήσει καμία εκτέλεση από τότε.