Τι εννοεί ο Τραμπ όταν λέει “μην με πιέζετε” με το Ιράν;

Ο πρόεδρος Τραμπ  προσπαθεί έντονα να πείσει δύο κρίσιμα ακροατήρια -τους ηγέτες του Ιράν και τον αμερικανικό λαό- ότι εκείνος έχει τον έλεγχο στον πόλεμο.

Το πρόβλημά του είναι ότι κανένας από τα δύο ίσως δεν τον ακούει.

Όπως γράφει το CNN, καθώς το ορόσημο οκτώ εβδομάδων από την έναρξη του πολέμου πλησιάζει αυτό το Σαββατοκύριακο, μια ισορροπία δυνάμεων γίνεται όλο και πιο ασφυκτική: το Ιράν αυξάνει σταθερά τις παγκόσμιες επιπτώσεις με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ενώ ο Τραμπ προσπαθεί να στραγγαλίσει την οικονομία του με ναυτικό αποκλεισμό. Το ερώτημα που μπορεί να καθορίσει την έκβαση είναι ποια πλευρά έχει την πολιτική βούληση να αντέξει περισσότερο.

“Έχω όλο τον χρόνο του κόσμου, αλλά το Ιράν δεν έχει”

Ο Τραμπ κατανοεί αυτή την εξίσωση. «Έχω όλο τον χρόνο του κόσμου, αλλά το Ιράν δεν έχει», δήλωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Πέμπτη. Στη συνέχεια επιτέθηκε σε δημοσιογραφικές αφηγήσεις που υποστηρίζουν ότι βιάζεται να τελειώσει τον πόλεμο. «Μην με πιέζετε. Μην με πιέζετε», είπε σε δημοσιογράφους. «Κάθε ιστορία που βλέπω λέει ότι είμαι υπό χρονική πίεση — δεν είμαι. Όχι, όχι. Ξέρετε ποιος είναι υπό πίεση; Αυτοί».

Είναι κρίσιμο για τις ελπίδες του να κερδίσει τον πόλεμο και να δημιουργήσει καθυστερημένη υποστήριξη στο εσωτερικό, τα λόγια του να γίνουν πιστευτά. Όμως, ξεκινά από δύσκολη θέση, καθώς επί εβδομάδες κάνει αντιφατικές δηλώσεις για τη στρατηγική του που συχνά συγκρούονται με την πραγματικότητα. Υπάρχει επίσης η πιθανότητα ότι η επιμονή του να δείξει πως δεν τον πιέζει ο χρόνος είναι προσπάθεια να κρύψει αυξανόμενη πίεση.

Το Ιράν πιστεύει πως έχει το πάνω χέρι

Υπάρχουν ολοένα και περισσότερες ενδείξεις ότι το Ιράν πιστεύει πως έχει το πάνω χέρι σε έναν πόλεμο όπου αξιοποιεί τη γεωγραφία ως ασύμμετρο πλεονέκτημα απέναντι σε μια υπερδύναμη – και ότι είναι διατεθειμένο να πληρώσει οποιοδήποτε τίμημα για να επικρατήσει. Πρόκειται για μια χώρα που θεωρεί τον εαυτό της σε σύγκρουση με τις ΗΠΑ εδώ και 47 χρόνια, από την Ισλαμική Επανάσταση, και που πολέμησε έναν σχεδόν οκταετή πόλεμο χαρακωμάτων με το Ιράκ τη δεκαετία του 1980, με περίπου 1 εκατομμύριο θύματα.

Ο Τραμπ ισχυρίστηκε την Πέμπτη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν «πλήρη έλεγχο» των Στενών του Ορμούζ -κάτι που δεν ισχύει. Μικρά ιρανικά σκάφη έχουν επιτεθεί σε πλοία, ενισχύοντας τον έλεγχο του περάσματος. Η Τεχεράνη δήλωσε ότι εισέπραξε τα πρώτα τέλη από πλοία που ζητούν διέλευση, ενώ δημοσιεύματα αναφέρουν ότι μπορεί να χρειαστούν έως και έξι μήνες για να καθαριστούν πλήρως οι νάρκες.

Παρά τις μεγάλες απώλειες -το ναυτικό αποδυναμωμένο, τα οπλικά συστήματα κατεστραμμένα και η ηγεσία αποδυναμωμένη- το Ιράν δείχνει αντοχή σε έναν αγώνα που θεωρεί υπαρξιακό. Όπως σημειώνουν αναλυτές, δεν χρειάζεται να νικήσει τον αντίπαλο, αλλά απλώς να καταστήσει το κόστος του πολέμου δυσβάσταχτο.

Τι λέει ο αμερικανικός λαός;

Το δεύτερο ακροατήριο του Τραμπ είναι ο αμερικανικός λαός. Ο Λευκός Οίκος είχε αρχικά εκτιμήσει ότι ο πόλεμος θα διαρκέσει 4 έως 6 εβδομάδες, όμως όλα δείχνουν ότι θα κρατήσει πολύ περισσότερο.

Αυτό φέρνει τον πρόεδρο σε πολιτικά ασταθές έδαφος. Ο πόλεμος δεν ήταν δημοφιλής εξαρχής και η ιστορία δείχνει ότι τέτοιες συγκρούσεις γίνονται λιγότερο δημοφιλείς όσο παρατείνονται. Δημοσκοπήσεις δείχνουν χαμηλή υποστήριξη: μόνο το 36% θεωρεί τις στρατιωτικές επιχειρήσεις επιτυχημένες και μόλις το 25% τις βλέπει ως στρατηγική επιτυχία.

Παρά το σχετικά χαμηλό κόστος σε ανθρώπινες ζωές (τουλάχιστον 13 Αμερικανοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί), η κοινή γνώμη παραμένει αρνητική. Ο Τραμπ επιχειρεί συγκρίσεις με πολέμους όπως ο πόλεμος του πολέμου του Βιετνάμ, ο πόλεμος στο Ιράκ, ο ΒΠΠ και ο πόλεμος στην Κορέα, για να δείξει ότι η τρέχουσα σύγκρουση είναι ακόμη σύντομη.

Ωστόσο, τέτοιες συγκρίσεις ίσως δεν καθησυχάζουν το κοινό. Οι Αμερικανοί ήδη αντιμετωπίζουν αυξημένες τιμές καυσίμων, περίπου 4 δολάρια το γαλόνι.

Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι έχει σαφή στρατηγική: ο αποκλεισμός θα καταρρεύσει την οικονομία του Ιράν. «Δεν έχουν καμία δουλειά», είπε, προβλέποντας ότι χωρίς εξαγωγές πετρελαίου η υποδομή θα καταρρεύσει. Υποστήριξε επίσης ότι η ηγεσία του Ιράν είναι αποδιοργανωμένη.

Ωστόσο, είναι αδύνατο να προβλεφθεί η έκβαση ενός πολέμου όσο εξελίσσεται. Αν το Ιράν τελικά υποχωρήσει, η στρατηγική του θα έχει πετύχει. Αν όμως όχι, τότε ενδέχεται να επαναληφθεί ένα γνώριμο μοτίβο της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής: η υπόθεση ότι οι αντίπαλοι θα αντιδράσουν «λογικά», ενώ στην πραγματικότητα έχουν διαφορετικές προτεραιες.

Αν οι Ιρανοί δεν δίνουν προτεραιότητα στην οικονομική ευημερία, τότε ίσως καμία οικονομική πίεση δεν τους αναγκάσει να υποχωρήσουν. Το ερώτημα είναι αν ο Τραμπ και οι Αμερικανοί είναι διατεθειμένοι να αντέξουν το κόστος.

Αν εννοεί πραγματικά ότι δεν τον πιέζει ο χρόνος;

Υπάρχει και μια ακόμη πιθανότητα: τι αν ο Τραμπ εννοεί πραγματικά ότι δεν τον πιέζει ο χρόνος;

Η επικρατούσα άποψη στην Ουάσινγκτον είναι ότι πρέπει να τερματίσει σύντομα τον πόλεμο για να αποφύγει πολιτικές απώλειες. Ωστόσο, φαίνεται κατά καιρούς να αποδέχεται το ενδεχόμενο πολιτικής ήττας, προσπαθώντας να πείσει ότι οι οικονομικές θυσίες αξίζουν το αποτέλεσμα: ένα Ιράν χωρίς πυρηνικά όπλα.

Παρόλα αυτά, δεν έχει παρουσιάσει δημόσια αποδείξεις ότι το Ιράν βρισκόταν κοντά στην απόκτηση τέτοιου όπλου πριν από τον πόλεμο — και το επιχείρημα αυτό ίσως θα ήταν πιο πειστικό αν είχε διατυπωθεί νωρίτερα.

Κάποιες φορές, Αμερικανοί πρόεδροι έχουν παρατείνει πολέμους που δεν μπορούν να κερδίσουν για να αποφύγουν το στίγμα της ήττας.

Μήπως αυτό εννοεί ο Τραμπ όταν λέει: «Μην με πιέζετε»;