Olympia Dialogues -Τεχνητή Νοημοσύνη: Οι φόβοι του σήμερα θυμίζουν το “φόβο” του Πλάτωνα για τη σχέση μνήμης και γραφής

«Η ανανέωση της Ευρώπης». Με αυτή τη φράση ο Sir Roderick Beaton, ένας από τους σημαντικότερους διεθνώς μελετητές της νεότερης Ελλάδας, περιέγραψε το όραμά του για το μέλλον, απαντώντας σε ερώτημα του CEO της Olympia Group, Ανδρέα Αθανασόπουλου, στο πλαίσιο των Olympia Dialogues με θέμα «Από τον Όμηρο στην Τεχνητή Νοημοσύνη: το ταξίδι της αφήγησης», που πραγματοποιήθηκαν κατά την τελετή απονομής των Βραβείων Βιβλίου Public 2026.

Ο κ. Αθανασόπουλος υπενθύμισε ότι η πορεία της Ελλάδας στον 20ό αιώνα συνδέθηκε με ισχυρές ιδέες που διατύπωσαν οι πολιτικοί ηγέτες κάθε εποχής – από τη «Μεγάλη Ιδέα» του Ελευθερίου Βενιζέλου και την «Ευρώπη» του Κωνσταντίνου Καραμανλή έως τη «Λαοκρατία» του Γεωργίου Παπανδρέου και την «Αλλαγή» του Ανδρέα Παπανδρέου. Στη συνέχεια κάλεσε τον Βρετανό ακαδημαϊκό να προσδιορίσει ποια λέξη θα μπορούσε να χαρακτηρίσει το επόμενο ιστορικό κεφάλαιο της χώρας σε μια εποχή που διαμορφώνεται από γεωπολιτικές ανακατατάξεις, την Τεχνητή Νοημοσύνη, τη δημογραφική πρόκληση και την κλιματική κρίση.

Το μέλλον της Ευρώπης

Η απάντηση του Sir Roderick Beaton ξεπέρασε τα ελληνικά σύνορα και αφορούσε το μέλλον της ίδιας της Ευρώπης. Όπως σημείωσε, η ήπειρος βρίσκεται αντιμέτωπη με κρίσιμες προκλήσεις και καλείται να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται με ταχύτητα.

«Η Ευρώπη απειλείται από την Ανατολή, αλλά σήμερα μπορεί να απειλείται και από τη Δύση. Χρειάζεται να αναρωτηθούμε ξανά τι είναι η Ευρώπη και να την επανεφεύρουμε, όχι μόνο ως θεσμική οντότητα αλλά και ως κοινότητα ανθρώπων με κοινές αξίες και ιστορικές αναφορές», τόνισε.

Στο πλαίσιο αυτό υπογράμμισε ότι η Ελλάδα μπορεί να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο, καθώς ο ελληνικός πολιτισμός και οι αξίες που γεννήθηκαν στην αρχαιότητα – όπως η ισονομία και το κράτος δικαίου – παραμένουν θεμελιώδεις για την ευρωπαϊκή ταυτότητα.

Ο Sir Roderick Beaton αναφέρθηκε επίσης στη βαθιά προσωπική του σχέση με την Ελλάδα, η οποία ξεκίνησε από την εφηβική του ηλικία. Ένα ταξίδι στη χώρα όταν ήταν μόλις 14 ετών, σε συνδυασμό με τα πρώτα του μαθήματα Αρχαίων Ελληνικών, στάθηκαν καθοριστικά για την ακαδημαϊκή του πορεία.

«Με σαγήνευε η ιδέα ότι η ίδια γλώσσα που άκουγα στους δρόμους της Αθήνας υπήρχε και στους στίχους του Ομήρου. Από αυτή τη μαγεία προέκυψαν όλα τα μετέπειτα», ανέφερε, περιγράφοντας το έργο του ως μια διαρκή προσπάθεια κατανόησης της συνέχειας του ελληνισμού από την αρχαιότητα έως σήμερα.

Οι προκλήσεις

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η συζήτηση γύρω από τις προκλήσεις που δημιουργεί η Τεχνητή Νοημοσύνη και τις αναλογίες της με προηγούμενες τεχνολογικές επαναστάσεις. Οι δύο συνομιλητές συμφώνησαν ότι οι φόβοι που συνοδεύουν κάθε μεγάλη τεχνολογική αλλαγή δεν αποτελούν νέο φαινόμενο.

«Ο Πλάτων φοβόταν ότι η γραφή θα αποδυνάμωνε τη μνήμη των ανθρώπων. Σήμερα εκφράζουμε παρόμοιες ανησυχίες για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Όμως ούτε η γραφή τότε ούτε η ΤΝ σήμερα είναι από μόνες τους καλές ή κακές. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από τον τρόπο που τις χρησιμοποιούμε», σημείωσε ο Sir Roderick Beaton, επισημαίνοντας ότι η ανθρωπότητα έχει αποδείξει διαχρονικά την ικανότητά της να προσαρμόζεται στις μεγάλες τεχνολογικές μεταβάσεις χωρίς να χάνει τα ουσιώδη στοιχεία της ανθρώπινης εμπειρίας.

Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με αναφορά στη σημασία του βιβλίου, της ανάγνωσης και της κριτικής σκέψης σε μια εποχή αλγορίθμων και ψηφιακής υπερπληροφόρησης. Παρότι αναγνώρισε τα πλεονεκτήματα των smartphones και των νέων τεχνολογιών, ο Sir Roderick Beaton υπογράμμισε ότι το βιβλίο εξακολουθεί να προσφέρει μια μοναδική εμπειρία εμβάθυνσης και προσωπικής σύνδεσης.

«Το βιβλίο είναι ένα φυσικό αντικείμενο, με υπόσταση, οσμή και αφή. Απαιτεί χρόνο και προσοχή. Μας καλεί να σταθούμε, να σκεφτούμε και να αφομοιώσουμε. Μπορεί να γίνει φίλος μας με έναν τρόπο που καμία συσκευή δεν μπορεί να αναπαράγει», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Από την πλευρά του, ο κ. Αθανασόπουλος επισήμανε ότι η αποστολή της Olympia Group, όπως την οραματίστηκε ο ιδρυτής της Πάνος Γερμανός, είναι να δημιουργεί θετικό αποτύπωμα όχι μόνο στις οικονομίες αλλά και στις κοινωνίες όπου δραστηριοποιείται.

«Δεν μπορείς να χτίσεις βιώσιμες επιχειρήσεις σε κοινωνίες που φτωχαίνουν πολιτιστικά. Δεν μπορείς να αναδείξεις αυριανούς ηγέτες, αν οι νέοι μεγαλώνουν χωρίς βαθιά σκέψη, κριτική ματιά και συνθετική ικανότητα. Αυτά δεν καλλιεργούνται στα social media. Καλλιεργούνται μέσα από τα βιβλία, την Ιστορία και τον διάλογο. Αυτή η πεποίθηση είναι που γέννησε τα Olympia Dialogues», ανέφερε