Το “αόρατο” μέτωπο της ιταλικής μαφίας κατά της φαιντανύλης

Στον «Νονό», ο Δον Βίτο Κορλεόνε αρνείται να εμπλακεί στο εμπόριο ηρωίνης, επειδή το θεωρεί «βρώμικη δουλειά». Μακριά όμως από τα σενάρια του Χόλιγουντ, τέτοιου είδους ηθικοί φραγμοί είναι σπάνιοι μεταξύ των μαφιόζων.

Ωστόσο, οι ιταλικές αρχές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι μια πραγματική εκδοχή αυτής της κινηματογραφικής ιστορίας μπορεί να έχει εκτυλιχθεί στην Ιταλία την τελευταία δεκαετία: οι μαφίες της χώρας φαίνεται πως συνεργάστηκαν για να κρατήσουν τη φαιντανύλη μακριά από την επικράτειά τους.

Η Ιταλία καταγράφει ελάχιστους θανάτους από υπερβολική δόση φαιντανύλης

Η θεωρία αυτή, σύμφωνα με τον Economist, θα μπορούσε να εξηγήσει το ασυνήθιστα χαμηλό ποσοστό θανάτων από υπερβολική δόση φαιντανύλης στην Ιταλία. Το 2024 το συνθετικό οπιοειδές, το οποίο είναι περίπου 100 φορές ισχυρότερο από τη μορφίνη, εντοπίστηκε μόλις σε δύο θανατηφόρες δηλητηριάσεις στη χώρα.

Στη Γερμανία καταγράφηκαν 95 θάνατοι, ενώ στις ΗΠΑ σχεδόν 48.000. Η διαφορά αυτή δεν μπορεί να εξηγηθεί από τα συνολικά επίπεδα κατανάλωσης ναρκωτικών στην Ιταλία. Περίπου το 2,1% των νεαρών Ιταλών ενηλίκων κάνει χρήση κοκαΐνης σε ετήσια βάση, σύμφωνα με ευρωπαϊκά στοιχεία, έναντι 2,2% στη Γερμανία. Το εκτιμώμενο ποσοστό χρήσης οπιοειδών υψηλού κινδύνου στην Ιταλία είναι περίπου διπλάσιο από εκείνο της Γερμανίας.

Το 2024, καθώς η φαιντανύλη άρχισε να εμφανίζεται συχνότερα στην Ευρώπη, η ιταλική κυβέρνηση παρουσίασε σχέδιο αντιμετώπισης της απειλής. Ωστόσο, ο Αλφρέντο Μαντοβάνο, ανώτατος αξιωματούχος του υπουργείου Υγείας για την πολιτική κατά των ναρκωτικών, σημείωσε ότι το συγκεκριμένο ναρκωτικό δεν είχε ακόμη προκαλέσει σημαντικό αντίκτυπο στη χώρα.

Οι αστυνομικές αρχές έχουν πραγματοποιήσει ελάχιστες σημαντικές κατασχέσεις φαιντανύλης, σύμφωνα με τον Νίκολα Γκρατέρι, εισαγγελέα κατά της μαφίας. Το συμπέρασμά του είναι ότι οι μαφιόζικες οργανώσεις απέχουν από το συγκεκριμένο ναρκωτικό.

«Αν δεν υπάρχει επιδημία [φαιντανύλης], αυτό δεν οφείλεται στην αστυνομία ή στους πολιτικούς», λέει ο Ρομπέρτο Σαβιάνο, συγγραφέας βιβλίων για το οργανωμένο έγκλημα, το έργο του οποίου «Γόμορρα» θεωρείται πλέον κλασικό. «Υπάρχει ένα βέτο από τις μαφίες».

Ο Γκρατέρι και ο Σαβιάνο εκτιμούν ότι η εξαιρετικά μεγάλη ισχύς και η υψηλή θνησιμότητα της φαιντανύλης θα ήταν πιθανό να προκαλέσουν μια επιθετική αντίδραση από τις διωκτικές αρχές.

Επιπλέον, τα ναρκωτικά που σκοτώνουν τους πελάτες τους τείνουν να είναι λιγότερο επικερδή μακροπρόθεσμα. Για τις ιταλικές εγκληματικές οργανώσεις αυτό θα μπορούσε να απειλήσει τις ήδη εδραιωμένες αγορές ηρωίνης και κοκαΐνης. Φαίνεται πως έχουν καταλήξει ότι η φαιντανύλη φέρνει ανεπιθύμητη προσοχή και είναι κακή για τις επιχειρήσεις τους.

Δεν υπάρχει όμως κάποιο αδιάσειστο στοιχείο: οι ερευνητές δεν έχουν παρουσιάσει υποκλοπές συνομιλιών στις οποίες αρχηγοί της μαφίας συμφωνούν να μην αγγίξουν τη συγκεκριμένη ουσία. Ωστόσο, τον Ιούλιο ο Βιντσέντσο Μολινέζε, διοικητής ειδικής μονάδας των Καραμπινιέρων για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, δήλωσε σε κοινοβουλευτική επιτροπή ότι τα στοιχεία δείχνουν πως οι μαφιόζικες οργανώσεις την αποφεύγουν.

Τέτοιες αποφάσεις, σύμφωνα με τον Σαβιάνο, θα έπρεπε να λαμβάνονται στα υψηλότερα επίπεδα της ιεραρχίας: «Θα έχουμε αποδείξεις όταν κάποιος προσπαθήσει να φέρει [τη φαιντανύλη] και σκοτωθεί».

Θα έχει διάρκεια αυτός ο αποκλεισμός;

Σε κάθε περίπτωση, η «ζώνη χωρίς φαιντανύλη» της Ιταλίας μπορεί να μην διαρκέσει. Τον Ιούνιο, 80 φιαλίδια του ναρκωτικού, ποσότητα αρκετή για 20.000 δόσεις, κλάπηκαν από νοσοκομείο στη Ρώμη. Το περιστατικό οδήγησε σε αυστηρότερα μέτρα ασφαλείας στις υγειονομικές εγκαταστάσεις.

Τα συνθετικά ναρκωτικά προσφέρουν τεράστια αξία σε πολύ μικρές ποσότητες, απαλλάσσοντας τους διακινητές από μεγάλο μέρος της περίπλοκης εφοδιαστικής αλυσίδας που απαιτούν παραδοσιακές ουσίες όπως η κοκαΐνη. Η ζήτηση για φαιντανύλη στους δρόμους αρχίζει να εμφανίζεται.

Τελικά, σύμφωνα με τον Σαβιάνο, νέες ομάδες που θα επιδιώξουν να αποκτήσουν θέση στην αγορά θα την προμηθεύσουν. Όπως λέει ο Δον Κορλεόνε όταν τελικά συμφωνεί να επιτρέψει το εμπόριο ναρκωτικών στην επικράτειά του: «Πότε αρνήθηκα εγώ μια συμφωνία;»