Τι είναι οι “death doulas” και γιατί η Νικόλ Κίντμαν εκπαιδεύεται γι’ αυτόν τον ρόλο

Αυτή την εβδομάδα, η Νικόλ Κίντμαν αποκάλυψε ότι εκπαιδεύεται για να γίνει “death doula” (συνοδός στο τέλος της ζωής). Μιλώντας σε ακροατήριο στο Πανεπιστήμιο του Σαν Φρανσίσκο, είπε ότι «μπορεί να ακούγεται λίγο περίεργο», αλλά την κινητοποίησε και την ενέπνευσε ο θάνατος της μητέρας της το 2024.

Όπως ανέφερε, η οικογένειά της δεν κατάφερε να προσφέρει τη στήριξη που θα ήθελε στη μητέρα της, η Κίντμαν ευχήθηκε να υπήρχαν «άνθρωποι που να είναι εκεί, να κάθονται αμερόληπτα και να προσφέρουν παρηγοριά και φροντίδα». Έτσι άρχισε να εξερευνά τον ρόλο της death doula.

Ο όρος της “doula” είναι πιο γνωστός από τις λεγόμενες birth doulas, που υποστηρίζουν τις οικογένειες κατά την εγκυμοσύνη και τον τοκετό. Μια death doula λειτουργεί με παρόμοιο τρόπο, προσφέροντας υποστήριξη σε ανθρώπους που βρίσκονται στο τέλος της ζωής τους.

Δεν υπάρχει ένας ενιαίος ορισμός για το τι ακριβώς κάνει μια doula, αλλά όσοι δραστηριοποιούνται στον χώρο περιγράφουν τη δουλειά τους ως το «να δημιουργούν ένα ασφαλές περιβάλλον» για τον άνθρωπο που υποστηρίζουν. Λειτουργούν ως ουδέτεροι μεσάζοντες, συντονίζοντας τη συνεργασία μεταξύ της οικογένειας, των επαγγελματιών που παρέχουν φροντίδα σε τελικό στάδιο ζωής και των επαγγελματιών του κλάδου των κηδειών.

Αν και υπάρχουν εκπαιδευτικά που προσφέρουν πιστοποιήσεις για τις death doulas, το έργο τους διαφέρει σημαντικά ανάλογα με τις προτιμήσεις της doula και τις ανάγκες του ατόμου που εξυπηρετούν.

Ένα νέο μοντέλο για τον θάνατο

Κάποτε, η διαδικασία του θανάτου και της κηδείας ήταν κάτι βαθιά συλλογικό και σχεδόν ιερό, που γινόταν μέσα στο σπίτι, με την οικογένεια να έχει τον κύριο ρόλο στη φροντίδα του ανθρώπου που έφευγε.

Με το πέρασμα του χρόνου όμως, από τα τέλη του 19ου έως τις αρχές του 20ού αιώνα, ο θάνατος θεσμοθετήθηκε, έγινε αντικείμενο της ιατρικής και πέρασε στα χέρια επαγγελματιών. Έτσι, οι συγγενείς μπήκαν στο περιθώριο, καθώς θεωρήθηκε ότι δεν διαθέτουν τις γνώσεις ή την εκπαίδευση για να αναλάβουν αυτή τη φροντίδα.

Μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα, το σαλόνι του σπιτιού δεν ήταν πιά ο βασικός χώρος πένθους, και η σύγχρονη βιομηχανία κηδειών είχε εδραιωθεί.

Αυτή η αλλαγή έδωσε σταδιακά τη θέση της σε μια πληθώρα παραϊατρικών επαγγελματιών. Οι «death doulas» και οι «death midwives», μια αρχαία πρακτική, επανεμφανίστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 2000.

Με προέλευση από τον ελληνικό όρο «δούλα», που σημαίνει υπηρέτρια, οι doulas λειτουργούν ως βοηθοί της κοινότητας σε μεταβατικές περιόδους, συνήθως κατά τη γέννηση και τον θάνατο. Σύμφωνα με το The Conversation, επιδιώκουν να καλύψουν τα κενά που δεν μπορούν να καλύψουν το ιατρικό προσωπικό και το προσωπικό κηδειών.

Ανακουφίζοντας το βάρος

Η Κίντμαν ανέφερε ότι «καθώς η μητέρα μου πέθαινε, ένιωθε μοναξιά, και υπήρχε ένα όριο στο τι μπορούσε να προσφέρει η οικογένεια».

Συχνά, τα μέλη της οικογένειας καλούνται να λάβουν κρίσιμες αποφάσεις στο τέλος της ζωής ενός ανθρώπου, κάτι που προκαλεί μεγάλη αβεβαιότητα και πίεση.

Η παρουσία τρίτων προσώπων, όπως οι death doulas, μπορεί να μειώσει αυτό το βάρος, προσφέροντας υποστήριξη και μια πιο ουδέτερη οπτική σε μια εξαιρετικά ευάλωτη περίοδο.

Πολλοί άνθρωποι που ασχολούνται με αυτόν τον ρόλο οδηγήθηκαν εκεί μετά από προσωπικές απώλειες, όπως και η Κίντμαν, με την επιθυμία να βοηθήσουν άλλους αξιοποιώντας όσα έμαθαν από τη δική τους εμπειρία.

Κάποιες συνεργάζονται με άτομα χρόνια πριν από τον θάνατο, βοηθώντας σε πρακτικά ζητήματα. Άλλες παρεμβαίνουν λίγο πριν το τέλος, προσφέροντας παρουσία και στήριξη δίπλα στο κρεβάτι. Υπάρχουν επίσης εκείνες που επικεντρώνονται στην οργάνωση της κηδείας, ακόμη και στο σπίτι.