ΚΙ ΟΜΩΣ, ΕΝΑ ΚΙΝΗΤΟ ΜΕ… ΠΟΡΤΑΚΙ ΑΝΤΙ ΓΙΑ SMARTPHONE ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΟΥ ΑΛΛΑΞΕΙ ΤΗ ΖΩΗ

Πόσες φορές την ημέρα πιάνουμε το κινητό μας χωρίς να υπάρχει πραγματικός λόγος; Για να δούμε μια ειδοποίηση, να απαντήσουμε σε ένα μήνυμα, να χαζέψουμε λίγο στα social media.

Κι ενώ υποτίθεται ότι το smartphone μάς διευκολύνει και μας εξοικονομεί χρόνο, συχνά καταλήγουμε να περνάμε ώρες μπροστά στην οθόνη του, χωρίς καν να το συνειδητοποιούμε.

Θα μπορούσαμε, όμως, να ζήσουμε χωρίς αυτό; Χωρίς χάρτες, εφαρμογές, ηλεκτρονικά εισιτήρια και όλα όσα θεωρούμε πλέον απαραίτητα στην καθημερινότητά μας;

Στην πραγματικότητα, υπάρχει κι ένας άλλος τρόπος ζωής — και είναι πολύ καλύτερος, υποστηρίζει η Όγκαστ Λαμ (August Lamm), εικαστικός και ακτιβίστρια υπέρ του περιορισμού της χρήσης της τεχνολογίας, η οποία ζει στην πολιτεία της Νέας Υόρκης.

Στο νέο της βιβλίο, με τίτλο «You Don’t Need a Smartphone: A Practical Guide to Downgrading Your Phone and Upgrading Your Life» («Δεν χρειάζεσαι smartphone: Ένας πρακτικός οδηγός για να απλοποιήσεις το κινητό σου και να βελτιώσεις τη ζωή σου»), η Λαμ υποστηρίζει ότι τα οφέλη από την εγκατάλειψη του smartphone υπερτερούν κατά πολύ των πρακτικών δυσκολιών.

Η ίδια ένιωθε εξαρτημένη από το κινητό της και συνειδητοποίησε ότι περνούσε περισσότερο χρόνο μπροστά στην οθόνη απ’ ό,τι δημιουργώντας τέχνη. Έτσι, το 2022, λίγο μετά τα 27α γενέθλιά της, αποφάσισε να το αποχωριστεί.

Το βιβλίο βασίζεται στην προσωπική της εμπειρία, παρουσιάζει τους λόγους για τους οποίους θεωρεί ότι και άλλοι άνθρωποι θα έπρεπε να κάνουν το ίδιο και προσφέρει πρακτικές συμβουλές για το πώς μπορεί να λειτουργήσει αυτή η αλλαγή στην καθημερινότητα.

Πλήθος επιστημονικών ερευνών ενισχύουν τα επιχειρήματά της. Σύμφωνα με το Γραφείο του Γενικού Χειρουργού των ΗΠΑ, του ανώτατου αξιωματούχου δημόσιας υγείας της χώρας, οι έφηβοι ηλικίας 13 έως 18 ετών περνούν κατά μέσο όρο περισσότερες από οκτώ ώρες την ημέρα μπροστά σε οθόνες. Παράλληλα, έρευνες δείχνουν ότι η υπερβολική χρήση οθονών συνδέεται με χειρότερη σωματική και ψυχική υγεία, καθώς και με χαμηλότερα επίπεδα ευεξίας.

Η Λαμ μίλησε στο CNN για το πώς άλλαξε η ζωή της όταν αντικατέστησε το smartphone της με ένα απλό κινητό τηλέφωνο με πορτάκι, χωρίς πρόσβαση στο διαδίκτυο, και για το τι θα μπορούσε να προσφέρει μια τέτοια αλλαγή και στη δική σας ζωή.

“Όταν αποφάσισα να εγκαταλείψω το smartphone μου, φοβόμουν ότι θα έχανα την επαφή με ανθρώπους που ήδη ανήκαν στον κοινωνικό μου κύκλο και ότι θα δυσκολευόμουν να γνωρίσω καινούργιους, επειδή δεν θα είχα πρόσβαση στις ανακοινώσεις εκδηλώσεων στο διαδίκτυο”, λέει η ίδια και προσθέτει:

“Όταν, όμως, το αποχωρίστηκα, διαπίστωσα ότι στην πραγματικότητα έκανα περισσότερους φίλους και ότι οι φιλίες που ήδη είχα έγιναν πιο δυνατές. Ένας λόγος είναι ότι είσαι πιο ανοιχτός στην κοινωνική επαφή όταν δεν διοχετεύεις μέρος της προσοχής και της ενέργειάς σου σε μια συσκευή. Είσαι πραγματικά παρών όταν βρίσκεσαι με άλλους ανθρώπους. Και όταν είσαι μόνος σου, επανέρχεται η φυσική ισορροπία ανάμεσα στην ανάγκη σου να περνάς χρόνο με τον εαυτό σου και στην ανάγκη σου για κοινωνική επαφή.

Αν έχεις smartphone, αυτή η ισορροπία διαταράσσεται, επειδή, όταν βρίσκεσαι με άλλους ανθρώπους, απομονώνεσαι κοιτάζοντας τη συσκευή σου, ενώ όταν είσαι μόνος, μπαίνεις σε μια κατάσταση κοινωνικής αλληλεπίδρασης μέσω του κινητού σου. Διαπίστωσα ότι η ενέργειά μου ήταν πιο συγκεντρωμένη και πιο ισορροπημένη και νομίζω ότι οι άλλοι ανταποκρίθηκαν σε αυτό.

Κάτι ακόμη που άλλαξε ήταν ότι άρχισα να αντιμετωπίζω τις φιλίες μου πιο συνειδητά, ενώ και οι φίλοι μου αναγκάστηκαν να γίνουν πιο συνειδητοί στον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούσαν μαζί μου. Δεν μπορούσαν πλέον να δημοσιεύουν ένα story στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τις διακοπές τους ή για την προσωπική τους ζωή και να θεωρούν δεδομένο ότι εγώ θα είχα ενημερωθεί. Έπρεπε να μου τα πουν στο τηλέφωνο ή από κοντά, όχι μέσα από κάποια ομαδική συνομιλία, αφού ούτε σε ομαδικά μηνύματα μπορώ να συμμετέχω.

Μόλις ο περίγυρός μου το συνήθισε, αυτό άρχισε να μοιάζει με μια ευκαιρία να μοιραστούμε μια συγκεκριμένη στιγμή της ζωής μας και να ανταποκριθούμε ουσιαστικά σε αυτήν, αντί να τη διαδίδουμε σε όλο τον κόσμο με έναν απρόσωπο, δημόσιο τρόπο.

Άρχισα επίσης να γνωρίζω πολύ περισσότερους ανθρώπους, επειδή όταν έβγαινα έξω και συναντούσα κάποιον που μου άρεσε, αντί να του πω «Ας ακολουθήσουμε ο ένας τον άλλον στα social media», του έλεγα εκείνη τη στιγμή: «Ας κανονίσουμε να κάνουμε κάτι την επόμενη εβδομάδα» ή «Διοργανώνω αυτή την εκδήλωση». Έτσι, δεν χρειαζόταν να καταβάλουμε επιπλέον προσπάθεια για να κανονίσουμε κάτι αφού θα είχαμε ήδη αποχαιρετιστεί”.

Η Όγκαστ Λαμ αναφέρεται στη συνήθεια πολλών ανθρώπων να καταφεύγουν στο κινητό τους για να αποφύγουν δυσάρεστα συναισθήματα και εξηγεί πώς είναι να μην έχουν πλέον αυτή τη διέξοδο.

“Στην αρχή νιώθεις σαν να είσαι παγιδευμένος σε ένα κλουβί, χωρίς να διαθέτεις κανέναν ουσιαστικό τρόπο να διαχειριστείς όσα αισθάνεσαι. Αναγκάζεσαι να αντιμετωπίσεις αυτά τα συναισθήματα για πρώτη φορά έπειτα από δέκα ή είκοσι χρόνια. Στη συνέχεια, με τον καιρό, βρίσκεις τρόπους να καλύψεις αυτή την ανάγκη χωρίς την τεχνολογία. Όταν είσαι αγχωμένος, τηλεφωνείς σε έναν φίλο, διαβάζεις ένα βιβλίο, πηγαίνεις μια βόλτα ή ακούς μουσική.  Βρίσκεις έναν τρόπο να γεμίσεις το κενό, αλλά με έναν πιο υγιή τρόπο.

Κάτι ακόμη που συμβαίνει είναι ότι, όταν αναδύονται διάφορα συναισθήματα, δεν σε αναστατώνουν τόσο πολύ. Έχω εξοικειωθεί τόσο πολύ με τον εαυτό μου, ώστε πλέον σκέφτομαι: «Α, εντάξει, έτσι αισθάνομαι αυτή τη στιγμή». Το έχω συνηθίσει”.

Παρότι πολλοί θεωρούν ότι τα smartphones εξοικονομούν χρόνο, η Όγκαστ Λαμ υποστηρίζει ότι από τότε που εγκατέλειψε το δικό της έχει περισσότερο ελεύθερο χρόνο και εξηγεί πώς αυτή η αλλαγή επηρέασε την καθημερινότητά της.

“Αν περνάμε πέντε ώρες την ημέρα κάνοντας ατελείωτο scrolling και εγώ σταματήσω να το κάνω, κερδίζοντας πίσω αυτές τις πέντε ώρες, αποκλείεται να χρειαστώ ισάριθμο χρόνο για να τηλεφωνήσω στην εταιρεία κοινής ωφέλειας αντί να πληρώσω τον λογαριασμό ηλεκτρονικά, να πάω στο ταχυδρομείο ή να επισκεφθώ τη βιβλιοθήκη για να εκτυπώσω ένα εισιτήριο λεωφορείου. Όλα αυτά είναι πράγματα που οι άνθρωποι θεωρούν εξαιρετικά άβολα. Στην πραγματικότητα, απαιτούν μόνο λίγο περισσότερο χρόνο, ενώ προσφέρουν και πρόσθετα οφέλη: κοινωνική επαφή, έξοδο από το σπίτι και σωματική άσκηση, καθώς περπατάς για να φτάσεις σε αυτά τα μέρη. Δεν κοιτάζεις απαραίτητα πίσω, στο τέλος της ημέρας, και λες «σπατάλησα τον χρόνο μου στο διαδίκτυο». Είναι όμως όλες αυτές οι μικροσκοπικές, επαναλαμβανόμενες στιγμές που ελέγχεις το κινητό σου.  Απαντάς σε ένα μήνυμα και μετά ρίχνεις μια γρήγορη ματιά στους τίτλους των ειδήσεων. Αν το κάνεις αυτό 50 φορές την ημέρα, στο τέλος έχεις συμπληρώσει αρκετές ώρες μπροστά στην οθόνη. Αν αφαιρέσεις αυτή τη δυνατότητα, κερδίζεις ξανά όλον αυτόν τον χρόνο.

Αυτό έχει αλλάξει εντελώς τη ζωή μου, επειδή ακόμη και στις πιο φορτωμένες περιόδους, όταν έχω πάρα πολλή δουλειά και βρίσκομαι υπό μεγάλη πίεση, εξακολουθώ να έχω αρκετές ώρες ελεύθερου χρόνου κάθε μέρα. Δεν αισθάνομαι ποτέ πια εκείνον τον έντονο φόβο και τον πανικό που ένιωθα όταν είχα αυτές τις συσκευές μαζί μου. Όλοι έχουμε την εντύπωση ότι είμαστε υπερβολικά απασχολημένοι και εγώ θέλω απλώς να αμφισβητήσω αυτή την πεποίθηση”.

Η ίδια περιγράφει πώς η εξάρτηση από τα smartphones, ακόμη και για απλές καθημερινές λειτουργίες όπως η πλοήγηση, μπορεί να περιορίσει τις ικανότητές μας.

“Ανακτάς αυτόματα τις ικανότητές σου. Δεν χρειάζεται να εκπαιδεύσεις ξανά τον εαυτό σου. Από τη φύση μας απορροφούμε πληροφορίες και διαθέτουμε εξαιρετική ικανότητα ανάκλησής τους. Και το λέω αυτό ακόμη και για ανθρώπους που επιμένουν ότι έχουν κακή μνήμη, ότι δεν μπορούν να συγκεντρωθούν και δυσκολεύονται να προσανατολιστούν.

Όλοι έχουμε αυτή την ικανότητα να θυμόμαστε πράγματα, επειδή είναι μια δεξιότητα επιβίωσης. Εξελιχθήκαμε ώστε να τη διαθέτουμε.

Στο παρελθόν δεν υπήρχε κάποιο μέσο στο οποίο θα μπορούσαμε να αποθηκεύουμε όλες τις γνώσεις μας. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος εξελίχθηκε σε μια εποχή που δεν υπήρχαν ούτε χαρτί ούτε μολύβι. Επομένως, διαθέτουμε εγκεφάλους ικανούς να θυμούνται πληροφορίες και να προσανατολίζονται στον χώρο.

Από τότε που εγκατέλειψα το smartphone μου και αναγκάστηκα να βασίζομαι αποκλειστικά στις δικές μου δυνάμεις έχω εκπλαγεί από τις ίδιες μου τις νοητικές ικανότητες. Όλοι όσοι έχουν εγκαταλείψει το smartphone τους και με τους οποίους έχω μιλήσει περιγράφουν την ίδια εμπειρία”.

Η Όγκαστ Λαμ λέει ακόμα πως η ζωή χωρίς smartphone τη βοήθησε να είναι περισσότερο παρούσα στην καθημερινότητά της, να απολαμβάνει τις στιγμές και να βελτιώσει την ψυχική της ευεξία.

“Ο καλύτερος τρόπος να το περιγράψω είναι να εξηγήσω πώς ένιωθα όταν δεν ήμουν πραγματικά παρούσα, τότε που είχα ακόμη το κινητό μου. Μπορεί να μιλούσα με κάποιον και ταυτόχρονα να σκεφτόμουν πότε θα είχα ξανά την ευκαιρία να κοιτάξω το κινητό μου.

Κάθε διάσπαση της προσοχής σου σε απομακρύνει από το παρόν. Το να είσαι πραγματικά παρών σημαίνει να νιώθεις καλά με τη στιγμή που ζεις. Να μην τη συγκρίνεις με άλλες στιγμές, να μη θέλεις να τη γεμίσεις με κάτι άλλο ή να την αλλάξεις, να μην αισθάνεσαι ανυπομονησία ή νευρικότητα και να μη νιώθεις ότι χάνεις τον χρόνο σου”.

Κλείνοντας, η Λαμ δίνει τη δική της συμβουλή σε όσους πιστεύουν ότι δεν μπορούν να ζήσουν χωρίς smartphone, προτείνοντάς τους να δοκιμάσουν για λίγο μια καθημερινότητα χωρίς αυτό.

“Θα τους έλεγα να δοκιμάσουν να ζήσουν χωρίς smartphone. Δώστε στον εαυτό σας έναν μήνα και δείτε πώς θα αισθάνεστε στο τέλος του, προτού αποφασίσετε τι μπορείτε και τι δεν μπορείτε να κάνετε.Γιατί ακόμη δεν το έχετε δοκιμάσει και ποτέ δεν ξέρετε. Αν χρησιμοποιείτε κάποια εφαρμογή για την παρακολούθηση του σακχάρου στο αίμα σας, αλλά εξακολουθείτε να θέλετε να περιορίσετε τον χρόνο που περνάτε μπροστά στην οθόνη, προτείνω να αγοράσετε ένα απλό κινητό τηλέφωνο για την καθημερινή σας επικοινωνία και να χρησιμοποιείτε το smartphone αποκλειστικά ως ιατρική συσκευή”, καταλήγει.