ΟΙ ΠΑΡΑΛΙΕΣ ΓΕΜΙΣΑΝ ΛΑΠΤΟΠ
Οι διακοπές κάποτε σήμαιναν αποσύνδεση. Σήμερα, όμως, το laptop ταξιδεύει μαζί με το αντηλιακό στην παραλία, τα emails φτάνουν στην ξαπλώστρα και τα meetings χωρούν ανάμεσα σε μια βουτιά και έναν καφέ. Γιατί δυσκολευόμαστε τόσο να αφήσουμε τη δουλειά πίσω.
Για χρόνια οι διακοπές ήταν η στιγμή που οι άνθρωποι έκλειναν την πόρτα του γραφείου και άφηναν πίσω τους deadlines, τηλεφωνήματα και υποχρεώσεις. Η απόσταση από την εργασία ήταν μέρος της ξεκούρασης. Σήμερα, όμως, η τεχνολογία έχει αλλάξει αυτή τη σχέση.
Το κινητό βρίσκεται συνεχώς δίπλα μας, οι ειδοποιήσεις δεν σταματούν ποτέ και η έννοια του «είμαι διαθέσιμος» έχει γίνει σχεδόν αυτονόητη. Το γραφείο πλέον δεν είναι ένας συγκεκριμένος χώρος. Μπορεί να βρίσκεται σε ένα τραπέζι δίπλα στη θάλασσα, σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου ή σε μια καφετέρια σε κάποιο νησί.
Η τεχνολογία έδωσε στους εργαζόμενους περισσότερη ελευθερία, αλλά ταυτόχρονα έκανε πιο δύσκολο το πραγματικό «κλείσιμο». Το νέο στοίχημα δεν είναι απλώς να μπορούμε να δουλεύουμε από παντού, αλλά να μπορούμε να σταματάμε όταν χρειάζεται.
Γιατί μια παραλία μπορεί να έχει την καλύτερη θέα στον κόσμο, αλλά αν το μυαλό παραμένει στα email, δεν είναι πραγματικά διακοπές. Είναι απλώς ένα γραφείο με θέα τη θάλασσα.
Μιλήσαμε με τέσσερις ανθρώπους που προσπάθησαν να συνδυάσουν διακοπές και εργασία και μας περιέγραψαν πώς είναι να ψάχνεις την ισορροπία ανάμεσα στην ανάγκη για ξεκούραση και την πίεση να παραμένεις συνδεδεμένος.
«Πήγα διακοπές, αλλά το μυαλό μου έμεινε στο γραφείο» – Χριστίνα, 34 ετών
Η Χριστίνα εργάζεται ως freelancer στον χώρο της επικοινωνίας. Η ευελιξία της δουλειάς της τής επιτρέπει να εργάζεται από διαφορετικά μέρη, κάτι που αρχικά θεωρούσε μεγάλο προνόμιο. Τα τελευταία χρόνια, όμως, άρχισε να συνειδητοποιεί ότι η δυνατότητα αυτή έχει και ένα τίμημα.
«Πάντα έλεγα ότι είμαι τυχερή επειδή μπορώ να δουλεύω από όπου θέλω. Μπορώ να φύγω λίγες ημέρες, να πάω σε ένα νησί και να έχω μαζί μου μόνο τον υπολογιστή μου. Ακούγεται σαν όνειρο. Και πράγματι, σε ένα επίπεδο είναι. Αλλά υπάρχει μια παγίδα. Επειδή μπορείς να δουλέψεις από παντού, αισθάνεσαι ότι πρέπει να δουλεύεις από παντού.
Πέρυσι πήγα διακοπές και είπα ότι θα ανοίγω το email μόνο μία φορά την ημέρα. Τελικά το άνοιγα κάθε 2 ώρες. Ένα μήνυμα, μια μικρή αλλαγή, μια ερώτηση από πελάτη και ξαφνικά βρισκόμουν ξανά μέσα στη δουλειά.
Το πιο παράξενο είναι ότι πολλές φορές δεν υπάρχει πραγματική ανάγκη. Είναι περισσότερο ένας φόβος ότι αν δεν απαντήσεις αμέσως, θα θεωρηθείς λιγότερο επαγγελματίας.
Θυμάμαι να κάθομαι σε μια πανέμορφη παραλία και αντί να κοιτάζω τη θάλασσα, να σκέφτομαι αν έχω απαντήσει σε όλα τα email. Εκεί κατάλαβα ότι μπορεί το σώμα σου να βρίσκεται στις διακοπές, αλλά το μυαλό σου να είναι ακόμα στο γραφείο.
Νομίζω ότι πρέπει να ξαναμάθουμε να φεύγουμε πραγματικά. Να μην νιώθουμε ενοχές όταν δεν είμαστε διαθέσιμοι.»
«Έκανα meetings από την παραλία και μετά προσπαθούσα να μπω σε mood διακοπών» – Κωνσταντίνος, 39 ετών
Ο Κωνσταντίνος εργάζεται σε εταιρεία τεχνολογίας και τα τελευταία χρόνια δουλεύει αρκετές ημέρες εξ αποστάσεως. Για εκείνον, η ιδέα να συνδυάσει εργασία και διακοπές αρχικά έμοιαζε ιδανική.
«Σκέφτηκα ότι θα μπορούσα να φύγω για περισσότερες ημέρες αν δούλευα κάποιες ώρες από εκεί. Δεν ήθελα να χάσω χρόνο από τις διακοπές μου, αλλά ούτε να αφήσω πίσω εκκρεμότητες.
Στην αρχή ήταν ωραίο. Ξυπνούσα σε ένα όμορφο μέρος, έκανα τα meetings μου και μετά μπορούσα να πάω για μπάνιο. Όμως μετά από λίγες ημέρες κατάλαβα ότι δεν χαλάρωνε πραγματικά το μυαλό μου. Ακόμη και όταν τελείωνε η δουλειά, ένιωθα ότι παρέμενα σε κατάσταση αναμονής. Περίμενα μήπως έρθει κάποιο μήνυμα, μήπως χρειαστεί κάτι η ομάδα.
Υπήρχαν στιγμές που ήμουν με φίλους και ξαφνικά απομακρυνόμουν για να απαντήσω σε κάποιον. Και αυτό σου κόβει λίγο τη στιγμή. Δεν είσαι ποτέ εκατό τοις εκατό εκεί.
Δεν πιστεύω ότι η τηλεργασία είναι κάτι αρνητικό. Αντίθετα, είναι σημαντικό πλεονέκτημα. Αλλά πρέπει να υπάρχουν όρια. Γιατί διαφορετικά καταλήγεις να έχεις γραφείο παντού.
Το δύσκολο σήμερα δεν είναι να βρεις WiFi σε μια παραλία. Το δύσκολο είναι να αποφασίσεις ότι για λίγες ώρες δεν θα το χρειαστείς.»
«Νιώθω ότι η γενιά μου φοβάται να εξαφανιστεί» – Ραφαέλα, 28 ετών
Η Ραφαέλα ανήκει σε μια γενιά που μεγάλωσε με το κινητό ως βασικό εργαλείο επικοινωνίας. Εργάζεται σε εταιρεία marketing και παραδέχεται ότι η συνεχής σύνδεση έχει γίνει σχεδόν συνήθεια.
«Για εμάς το να είμαστε online είναι κάτι φυσιολογικό. Δεν θυμάμαι εποχή που να μην υπάρχει κινητό δίπλα μου. Οπότε όταν κάποιος στέλνει κάτι από τη δουλειά, η πρώτη αντίδραση είναι να το δω.
Το πρόβλημα είναι ότι πολλές φορές δεν καταλαβαίνεις πότε σταματάς να δουλεύεις και πότε απλώς παραμένεις συνδεδεμένος.
Στις τελευταίες διακοπές μου είχα πει ότι δεν θα ανοίγω καθόλου το laptop. Τελικά έμπαινα κάθε βράδυ για να δω αν υπάρχει κάτι σημαντικό. Και αυτό το “κάτι σημαντικό” σχεδόν πάντα υπήρχε.
Νομίζω ότι υπάρχει ένας φόβος πως αν δεν είσαι διαθέσιμος, κάποιος άλλος θα πάρει τη θέση σου ή θα θεωρηθείς λιγότερο πρόθυμος.
Αλλά μετά σκέφτομαι ότι οι διακοπές είναι ακριβώς για να φύγεις από αυτή τη λογική. Δεν γίνεται να ξεκουράζεσαι όταν συνεχίζεις να λειτουργείς σαν να βρίσκεσαι στο γραφείο.
Ίσως η νέα πολυτέλεια δεν είναι να μπορείς να δουλεύεις από παντού. Είναι να μπορείς να κλείνεις το κινητό σου χωρίς να αισθάνεσαι τύψεις.»
«Το laptop έγινε η δεύτερη βαλίτσα μου» – Μάρθα, 31 ετών
Η Μάρθα εργάζεται στον χώρο των οικονομικών και για αρκετά χρόνια συνήθιζε να παίρνει μαζί της τον υπολογιστή στις διακοπές «για ασφάλεια».
«Στην αρχή έπαιρνα μαζί μου το PC επειδή φοβόμουν μήπως χρειαστεί κάτι, παρόλο που βρισκόμουν σε νόμιμη άδεια. Μετά έγινε συνήθεια. Το laptop ήταν πάντα μέσα στη βαλίτσα, όπως το μαγιό και τα προσωπικά μου πράγματα.
Κάποια στιγμή κατάλαβα ότι μόνο και μόνο η παρουσία του με κρατούσε συνδεδεμένη. Ακόμη και αν δεν το άνοιγα, ήξερα ότι υπάρχει.
Οι άνθρωποι πλέον δυσκολευόμαστε να αποσυνδεθούμε γιατί έχουμε μάθει να θεωρούμε την παραγωγικότητα κάτι θετικό συνεχώς. Αλλά υπάρχει και η άλλη πλευρά: αν δεν ξεκουραστείς, κάποια στιγμή δεν μπορείς να αποδώσεις.
Φέτος προσπάθησα να βάλω κανόνες. Να μην ανοίγω email το πρωί, να μην κοιτάω μηνύματα μετά από μια συγκεκριμένη ώρα. Δεν ήταν εύκολο, αλλά ένιωσα για πρώτη φορά ότι οι διακοπές μου ήταν πραγματικές.
Γιατί τελικά δεν αρκεί να αλλάξεις τοποθεσία. Πρέπει να αλλάξεις και κατάσταση.
Χρειάστηκε χρόνος για να συνειδητοποιήσω ότι η ξεκούραση δεν είναι πολυτέλεια ούτε χαμένος χρόνος. Είναι ένα διάστημα που επιτρέπεις στον εαυτό σου να μην είναι συνεχώς διαθέσιμος, να μην απαντά, να μην παράγει, να μην βρίσκεται διαρκώς σε εγρήγορση.
Το laptop, τελικά, δεν ήταν απλώς μια συσκευή. Ήταν ένας τρόπος να κρατάω ανοιχτή μια πόρτα προς την καθημερινότητα, ακόμη κι όταν υποτίθεται ότι είχα φύγει από αυτήν. Και το πιο δύσκολο κομμάτι ήταν να αποδεχτώ ότι για λίγες μέρες δεν χρειαζόταν να είμαι χρήσιμη σε κανέναν, παρά μόνο παρούσα.»
