Κόκκινα δάνεια: ”Κούρεμα” οφειλών έως 200.000 ευρώ και φρένο στους πλειστηριασμούς – Τι αλλάζει

Σημαντικές αλλαγές στη διαχείριση των κόκκινων δανείων, με δυνατότητα περιορισμού διογκωμένων οφειλών, αυστηρότερες υποχρεώσεις για τράπεζες και servicers και πρόσθετες δικλίδες προστασίας απέναντι στους πλειστηριασμούς, προωθεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Το σχετικό νομοσχέδιο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 22 Οκτωβρίου και προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι η συνολική απαίτηση από ένα δάνειο δεν θα μπορεί να ξεπερνά το τριπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου, ενώ για παλαιές αγροτικές οφειλές το όριο μειώνεται στο διπλάσιο.

Οι νέες διατάξεις, εφόσον ψηφιστούν, θα αφορούν καταναλωτικά, στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια, ανεξάρτητα από το αν βρίσκονται σε τράπεζες ή έχουν μεταβιβαστεί σε funds και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.

Όπως δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η γενική γραμματέας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, Θεώνη Αλαμπάση, στόχος είναι «λιγότερη αβεβαιότητα για τον οφειλέτη, περισσότερη ευθύνη για τον πιστωτή και ένα σύστημα ρύθμισης του ιδιωτικού χρέους που λειτουργεί με κανόνες και παράγει πραγματικές λύσεις».

Πώς προκύπτει «κούρεμα» 200.000 ευρώ

Η σημαντικότερη παρέμβαση αφορά την καθιέρωση ανώτατου ορίου στη συνολική απαίτηση από δάνεια και πιστώσεις, ώστε να περιοριστούν οι υπέρογκες επιβαρύνσεις από τόκους υπερημερίας, κεφαλαιοποιημένους τόκους και άλλες χρεώσεις.

Σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο, η ανεξόφλητη απαίτηση δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 300% του αρχικού κεφαλαίου. Για παλαιές αγροτικές οφειλές, το αντίστοιχο όριο διαμορφώνεται στο 200%.

Για παράδειγμα, σε δάνειο 100.000 ευρώ, η συνολική απαίτηση δεν θα μπορεί να ξεπερνά τις 300.000 ευρώ.

Εάν η οφειλή έχει διογκωθεί στις 500.000 ευρώ, το ποσό των 200.000 ευρώ που υπερβαίνει το όριο δεν θα είναι πλέον απαιτητό.

Για αντίστοιχη αγροτική οφειλή, το ανώτατο ποσό περιορίζεται στις 200.000 ευρώ.

Στον επανυπολογισμό συνυπολογίζονται και οι πληρωμές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί. Έτσι, εάν ο δανειολήπτης έχει καταβάλει 80.000 ευρώ, το ανεξόφλητο υπόλοιπο δεν θα μπορεί να υπερβαίνει τις 220.000 ευρώ, ή τις 120.000 ευρώ για αγροτική οφειλή.

Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για δάνεια που χορηγήθηκαν πριν από το 1990, όταν δεν είναι δυνατόν να εντοπιστεί το αρχικό κεφάλαιο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η οφειλή δεν θα μπορεί να ξεπερνά το 150% του ποσού που είχε διαμορφωθεί κατά την τελευταία ρύθμιση πριν από το 1990.

Μια ακόμη σημαντική αλλαγή είναι ότι ο επανυπολογισμός των οφειλών θα γίνεται υποχρεωτικά και χωρίς αίτηση του δανειολήπτη.

Οι τράπεζες, τα funds και οι servicers θα έχουν περιθώριο έξι μηνών από την έναρξη ισχύος του νόμου για να προσαρμόσουν τις απαιτήσεις τους στα νέα όρια.

Η υποχρέωση θα ισχύει ακόμη και για δάνεια που έχουν τιτλοποιηθεί, μεταβιβαστεί ή προέρχονται από τράπεζες που έχουν τεθεί υπό εκκαθάριση.

Οι πιστωτές θα πρέπει να αποτυπώσουν τα νέα υπόλοιπα στα λογιστικά και πληροφοριακά τους συστήματα, λαμβάνοντας υπόψη τις προηγούμενες καταβολές των οφειλετών, των εγγυητών ή τρίτων.

Διευκρινίζεται, πάντως, ότι δεν προβλέπεται επιστροφή χρημάτων που έχουν ήδη καταβληθεί, ακόμη και αν οι προηγούμενες πληρωμές υπερβαίνουν τα νέα όρια.

Τι αλλάζει στους πλειστηριασμούς

Το νέο καθεστώς επηρεάζει και τις περιπτώσεις στις οποίες έχουν ήδη κινηθεί διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης.

Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, κατασχέσεις και πλειστηριασμοί θα μπορούν να συνεχίζονται μόνο για το ποσό που προκύπτει μετά τον επανυπολογισμό της οφειλής.

Αυτό σημαίνει ότι δεν θα επιτρέπεται η συνέχιση διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης με βάση απαιτήσεις που υπερβαίνουν τα προβλεπόμενα ανώτατα όρια.

Για τους εκκρεμείς πλειστηριασμούς, ο πιστωτής ή ο διαχειριστής της απαίτησης θα υποχρεούται να γνωστοποιήσει το αναπροσαρμοσμένο ποσό και να περιορίσει αναλόγως τις πράξεις εκτέλεσης.

Εάν ο πλειστηριασμός πραγματοποιηθεί, το ποσό από την εκποίηση που απομένει μετά την ικανοποίηση των μειωμένων απαιτήσεων των πιστωτών θα αποδίδεται στον οφειλέτη, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες.

Πέρα από τον περιορισμό των απαιτήσεων, το νομοσχέδιο εισάγει νέες υποχρεώσεις για τους πιστωτές που προχωρούν σε διαδικασίες πλειστηριασμού.

Ειδικότερα, τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό, θα πρέπει να έχει υποβληθεί στον οφειλέτη κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης.

Η πρόταση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την πραγματική οικονομική και περιουσιακή κατάσταση του δανειολήπτη, ώστε να υπάρχει δυνατότητα ουσιαστικής διευθέτησης της οφειλής.

Απάντηση από τους servicers εντός τριών μηνών

Αλλαγές προβλέπονται και στο ύψος της προκαταβολής που μπορεί να ζητηθεί για μια απευθείας διμερή ρύθμιση.

Το νέο πλαίσιο θέτει πλαφόν 15% επί της οφειλής, περιορίζοντας πρακτικές που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, μπορούσαν να οδηγούν σε απαιτήσεις προκαταβολής ακόμη και 50%.

Μάλιστα, προβλέπεται δυνατότητα χαμηλότερης προκαταβολής όταν συντρέχουν τεκμηριωμένοι λόγοι οικονομικής δυσχέρειας, κοινωνικά κριτήρια ή προβλήματα υγείας.

Το σχέδιο νόμου προβλέπει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την εξέταση αιτημάτων ρύθμισης.

Όταν ο δανειολήπτης καταθέτει πλήρη φάκελο, ο πιστωτής θα πρέπει να απαντά εντός τριών μηνών, είτε με βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση είτε με αιτιολογημένη απόρριψη.

Ο οφειλέτης θα διαθέτει στη συνέχεια έναν μήνα για να απαντήσει, ενώ η συνολική διαδικασία διαπραγμάτευσης θα πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο εντός έξι μηνών.

Οι προθεσμίες θα ισχύουν ακόμη και για οφειλές που έχουν περάσει σε στάδιο αναγκαστικής εκτέλεσης.

Σε περίπτωση υπέρβασης της τρίμηνης προθεσμίας από τον πιστωτή, θα καταγράφεται αυτοδίκαια παράβαση, θα ενημερώνεται η Τράπεζα της Ελλάδος και θα αναστέλλονται ο εκτοκισμός και η κεφαλαιοποίηση τόκων μέχρι να δοθεί απάντηση.

Οι προτάσεις των servicers θα πρέπει επίσης να αναφέρουν τα εισοδηματικά και περιουσιακά στοιχεία στα οποία βασίζονται και, όπου είναι εφικτό, να περιλαμβάνουν δύο εναλλακτικές λύσεις.

Προστασία για όσους τηρούν τη ρύθμισή τους – Πρόστιμα έως 500.000 ευρώ

Ιδιαίτερη μέριμνα προβλέπεται για τους δανειολήπτες που έχουν ήδη προχωρήσει σε ρύθμιση και καταβάλλουν κανονικά τις συμφωνημένες δόσεις.

Όσο η ρύθμιση τηρείται, θα απαγορεύονται η καταγγελία της σύμβασης, τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης και οι πλειστηριασμοί από τον διαχειριστή της απαίτησης.

Σε περίπτωση παραβίασης των απαγορεύσεων, οι σχετικές πράξεις θα είναι άκυρες.

Παράλληλα, θα πιστώνεται στον οφειλέτη ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις, η ρύθμιση θα παρατείνεται για αντίστοιχο χρονικό διάστημα, ενώ το πρόστιμο θα μπορεί να φτάνει έως τις 500.000 ευρώ ανά δανειολήπτη.

Το νομοσχέδιο ενισχύει και το δικαίωμα ενημέρωσης των δανειοληπτών.

Κάθε οφειλέτης θα μπορεί να ζητά χωρίς οικονομική επιβάρυνση αναλυτική εικόνα της οφειλής του, με πλήρη στοιχεία για το αρχικό κεφάλαιο, τους τόκους, τις προμήθειες, τις λοιπές χρεώσεις και το ιστορικό πληρωμών.

Στα στοιχεία θα περιλαμβάνονται επίσης οι δανειακές συμβάσεις, οι τροποποιήσεις τους και ο τρόπος υπολογισμού των επιτοκίων.

Ο πιστωτής θα υποχρεούται να χορηγεί τις πληροφορίες εντός 45 ημερών. Σε διαφορετική περίπτωση, θα αναστέλλεται ο εκτοκισμός έως την πλήρη ικανοποίηση του αιτήματος.

Το νομοσχέδιο παραμένει σε δημόσια διαβούλευση μέχρι τις 22 Οκτωβρίου, ενώ στη συνέχεια θα ακολουθήσει η νομοθετική επεξεργασία και η κατάθεσή του προς ψήφιση στη Βουλή.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης αυξημένες υποχρεώσεις διαφάνειας για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, οι οποίες θα πρέπει να δημοσιοποιούν ετησίως οικονομικά στοιχεία, δεδομένα για τα χαρτοφυλάκιά τους, αποτελέσματα διαχείρισης και στοιχεία για τον χειρισμό παραπόνων.

Οι σχετικές υποχρεώσεις προβλέπεται να τεθούν σε εφαρμογή στις αρχές του 2027, τρεις μήνες μετά την ψήφιση του νόμου, σύμφωνα με τον προγραμματισμό που περιγράφεται.

Η τελική μορφή των ρυθμίσεων δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, καθώς μπορεί να υπάρξουν τροποποιήσεις κατά τη δημόσια διαβούλευση και την κοινοβουλευτική διαδικασία.