Πλειστηριασμοί: Νέα ρύθμιση – Ποιοι μπορούν να σώσουν το σπίτι τους

Μια νέα δυνατότητα να ρυθμίσουν τα κόκκινα δάνειά τους και να αποφύγουν την απώλεια της περιουσίας τους αποκτούν χιλιάδες δανειολήπτες, ακόμη και αν βρίσκονται αντιμέτωποι με πλειστηριασμό.

Οι νέες διατάξεις που ψηφίστηκαν στη Βουλή την περασμένη εβδομάδα αλλάζουν τους κανόνες στις απευθείας διαπραγματεύσεις με τους servicers, επιχειρώντας να δώσουν λύση σε οφειλές που παραμένουν αρρύθμιστες για χρόνια.

Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία περισσότεροι από 10.000 πλειστηριασμοί έχουν προγραμματιστεί έως το καλοκαίρι του 2027, σύμφωνα με τα στοιχεία της ηλεκτρονικής πλατφόρμας e-auction. Στόχος είναι να δοθεί περισσότερος χρόνος στους οφειλέτες ώστε να καταλήξουν σε συμφωνία με τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, πριν χάσουν το ακίνητό τους.

Πώς λειτουργεί η νέα διαδικασία

Το νέο πλαίσιο προβλέπει επανεκκίνηση της διαδικασίας διαπραγμάτευσης μεταξύ δανειολήπτη και servicer, ακόμη και όταν έχουν ξεκινήσει ενέργειες αναγκαστικής εκτέλεσης.

Οι βασικές αλλαγές περιλαμβάνουν:

• Νέα δυνατότητα υποβολής αιτήματος ρύθμισης, ακόμη και όταν υπάρχει κίνδυνος πλειστηριασμού.
• Συγκεκριμένες προθεσμίες απάντησης από τις εταιρείες διαχείρισης, ώστε οι αιτήσεις να μην παραμένουν σε εκκρεμότητα.
• Ηλεκτρονική διαδικασία διαπραγμάτευσης, μέσω νέας πλατφόρμας που θα δημιουργηθεί.
• Πάγωμα της επιβάρυνσης της οφειλής με τόκους, στις περιπτώσεις που ο servicer δεν τηρεί τις προβλεπόμενες υποχρεώσεις.
• Διοικητικές κυρώσεις και πρόστιμα για παραβιάσεις των νέων κανόνων.

Ωστόσο, η υποβολή αιτήματος δεν σημαίνει αυτόματα ότι το δάνειο θα ρυθμιστεί ή ότι ο πλειστηριασμός θα ακυρωθεί οριστικά.

Ποιοι πλειστηριασμοί εξαιρούνται

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις προθεσμίες. Το νέο πλαίσιο προβλέπει εξαίρεση για πλειστηριασμούς που βρίσκονται στο τελικό στάδιο, δηλαδή όταν απομένουν λιγότεροι από τρεις μήνες μέχρι τη διενέργειά τους, σε συνδυασμό με τη χρονική προϋπόθεση του επταμήνου από την ανακοίνωση έως τη διενέργεια του πλειστηριασμού.

Αυτό σημαίνει ότι οι δανειολήπτες δεν πρέπει να περιμένουν την τελευταία στιγμή για να αναζητήσουν λύση. Όσο νωρίτερα ξεκινήσει η διαπραγμάτευση, τόσο περισσότερα περιθώρια υπάρχουν για την εξεύρεση συμφωνίας.

Γιατί οι ρυθμίσεις δεν αντέχουν

Παρά τις προσπάθειες των τελευταίων ετών, το πρόβλημα των κόκκινων δανείων παραμένει τεράστιο. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, οι μη εξυπηρετούμενες οφειλές παραμένουν πάνω από τα 72 δισ. ευρώ, ενώ μέχρι τον Ιούνιο του 2026 είχε ρυθμιστεί μόλις το 22,1% του χαρτοφυλακίου που διαχειρίζονται οι servicers για λογαριασμό των funds.

Μάλιστα, περισσότερες από τρεις στις δέκα ρυθμίσεις εγκαταλείπονται λίγους μήνες μετά τη συμφωνία, καθώς οι δανειολήπτες αδυνατούν να πληρώσουν τις δόσεις. Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο για όσους έχουν χαμηλά εισοδήματα, αλλά διαθέτουν ακίνητη περιουσία σημαντικής αξίας.

Το παράδειγμα του συνταξιούχου με χρέος 200.000 ευρώ

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ενός δανειολήπτη ηλικίας 62 ετών, ο οποίος χρωστά 200.000 ευρώ και διαθέτει ακίνητο αξίας 250.000 ευρώ. Επειδή η αξία του ακινήτου υπερβαίνει την οφειλή, ο πιστωτής έχει περιορισμένο κίνητρο να προσφέρει διαγραφή χρέους. Εάν η αποπληρωμή πρέπει να ολοκληρωθεί σε δέκα χρόνια, η μηνιαία δόση μπορεί να προσεγγίσει τα 1.940 ευρώ, με ενδεικτικό επιτόκιο περίπου 3,1%. Για έναν συνταξιούχο που λαμβάνει 900 ή 1.000 ευρώ τον μήνα, μια τέτοια ρύθμιση είναι πρακτικά αδύνατη.

Η δυσκολία μεγαλώνει επειδή η ηλικία του οφειλέτη περιορίζει τη δυνατότητα επιμήκυνσης της αποπληρωμής. Μια εναλλακτική είναι να συμμετάσχουν τα παιδιά του ως εγγυητές, επιτρέποντας ενδεχομένως μεγαλύτερη διάρκεια εξόφλησης. Πρόκειται όμως για επιλογή που μεταφέρει σημαντικό οικονομικό κίνδυνο στην επόμενη γενιά.

Τι ισχύει για την πρώτη κατοικία

Πρόσθετη δυνατότητα προβλέπεται και μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, όπου έχει ενεργοποιηθεί η επιλογή ρύθμισης του τμήματος της οφειλής που συνδέεται με την κύρια κατοικία. Η συγκεκριμένη λύση συνοδεύεται από την υποχρέωση ρευστοποίησης της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας, γεγονός που απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση από τον οφειλέτη.

Σε κάθε περίπτωση, η προστασία της κατοικίας δεν είναι αυτόματη ούτε ανεξάρτητη από την οικονομική κατάσταση του δανειολήπτη.

Το κρίσιμο ζήτημα πλέον είναι η εφαρμογή των νέων κανόνων. Η ηλεκτρονική πλατφόρμα χρειάζεται χρόνο για να τεθεί σε λειτουργία και τα πρώτα ουσιαστικά αποτελέσματα αναμένονται μετά το καλοκαίρι του 2027.

Μέχρι τότε, οι δανειολήπτες που αντιμετωπίζουν κίνδυνο πλειστηριασμού θα πρέπει να εξετάζουν εγκαίρως τις διαθέσιμες διαδικασίες ρύθμισης, καθώς η νέα νομοθεσία δημιουργεί πρόσθετες δυνατότητες διαπραγμάτευσης, όχι όμως εγγύηση διάσωσης της περιουσίας τους.