Οι Σκουριές φέρνουν την Ελλάδα στον χάρτη των κρίσιμων πρώτων υλών της Ευρώπης

Η αντίστροφη μέτρηση για την έναρξη λειτουργίας του μεταλλείου χαλκού και χρυσού στις Σκουριές Χαλκιδικής έχει πλέον ξεκινήσει. Με την κατασκευή να έχει ολοκληρωθεί κατά περίπου 94% και την πρώτη δοκιμαστική παραγωγή να προγραμματίζεται για το τρίτο τρίμηνο του 2026, πριν από την εμπορική λειτουργία στο τέλος της χρονιάς, η Ελλάδα αποκτά για πρώτη φορά ένα μεταλλευτικό έργο που τη φέρνει στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τις κρίσιμες πρώτες ύλες.

Όπως, χαρακτηριστικά, ανέφερε η διοίκηση της Ελληνικός Χρυσός, θυγατρικής της καναδικής Eldorado Gold, κατά την παρουσίαση του έργου στα μέσα ενημέρωσης, in situ – επί τόπου, το μεσημέρι της Τρίτης, οι Σκουριές αποτελούν μία επένδυση διεθνούς εμβέλειας που αναμένεται να αναβαθμίσει τη θέση της χώρας στον χάρτη των στρατηγικών μετάλλων.

Η σημασία της ελληνικής παρουσίας για τον όμιλο αποτυπώνεται και στο γεγονός ότι περίπου το 40% των συνολικών αποθεμάτων της Eldorado Gold βρίσκονται πλέον στην Ελλάδα, ενώ με την πλήρη ανάπτυξη των Σκουριών εκτιμάται ότι περίπου το 40% του κύκλου εργασιών του ομίλου θα προέρχεται από τη χώρα.

«Η Ελλάδα είναι το growth story της Eldorado Gold», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Χρήστος Μπαλάσκας, Chief Operating Officer της Eldorado Gold και Πρόεδρος της Ελληνικός Χρυσός, κατά την ενημέρωση δημοσιογράφων στις Σκουριές, περιγράφοντας τη στρατηγική σημασία που αποκτά πλέον η χώρα για τον καναδικό όμιλο.

Από τις μεγαλύτερες επενδύσεις

Την ίδια ώρα, συνολικά, η επένδυση στα Μεταλλεία Κασσάνδρας, που ξεπερνά τα 3 δισ. δολάρια, συγκαταλέγεται στις μεγαλύτερες άμεσες ξένες επενδύσεις που έχουν υλοποιηθεί στην Ελλάδα και μάλιστα σε ένα σύντομο χρόνο μετά και τη λήψη των σχετικών αδειών. Περιλαμβάνει το ενεργό μεταλλείο της Ολυμπιάδας, το έργο των Σκουριών και τις λιμενικές εγκαταστάσεις στο Στρατώνι, ενώ η εταιρεία προωθεί παράλληλα τα επόμενα αναπτυξιακά της σχέδια στη Θράκη, με τον Λόφο Περάματος και τις Σάπες να βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια αδειοδοτικής και ερευνητικής διαδικασίας.

Ένα έργο εθνικής και ευρωπεαϊκής σημασίας

Η ανάπτυξη των Σκουριών έρχεται, πάντως, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να περιορίσει την εξάρτησή της από εισαγόμενες κρίσιμες πρώτες ύλες. Ο χαλκός θεωρείται ένα από τα πλέον στρατηγικά μέταλλα για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, καθώς είναι απαραίτητος για τα δίκτυα ηλεκτρισμού, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την ηλεκτροκίνηση και τις υποδομές δεδομένων.

Σύμφωνα με τη διοίκηση της εταιρείας, οι Σκουριές αποτελούν ένα από τα πλέον σύγχρονα – state of the art – μεταλλεία που αναπτύσσονται σήμερα στην Ευρώπη. Το κοίτασμα περιλαμβάνει βεβαιωμένα αποθέματα περίπου 741.000 τόνων χαλκού και 3,6 εκατ. ουγγιών χρυσού, κατατάσσοντάς το μεταξύ των σημαντικότερων πορφυρικών κοιτασμάτων χαλκού-χρυσού διεθνώς.

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι 3,6 εκατ. ουγγιές χρυσού αντιστοιχούν σε περίπου 112 τόνους, ποσότητα που προσεγγίζει τα σημερινά αποθέματα χρυσού της Τράπεζας της Ελλάδος, που είναι στους 150 τόνους. Παράλληλα, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν, στην παγκόσμια μεταλλευτική ιστορία έχουν εξορυχθεί συνολικά περίπου 220.000 τόνοι χρυσού, στοιχείο που αναδεικνύει τη σημασία του κοιτάσματος σε διεθνές επίπεδο.

Οι Σκουριές αλλάζουν το προφίλ της Eldorado Gold

Η λειτουργία του μεταλλείου αναμένεται, επίσης, να αποτελέσει σημείο καμπής όχι μόνο για την ελληνική μεταλλευτική βιομηχανία αλλά και για την ίδια την Eldorado Gold πο μετεξελίσσεται από εταιρεία πολύτιμων και βασικών μετάλλων σε εταιρεία στρατηγικών πρώτων υλών.

Δηλαδή, ο  καναδικός όμιλος, με κεφαλαιοποίηση που προσεγγίζει τα 12 δισ. δολάρια και ετήσιο κύκλο εργασιών κοντά στα 2 δισ. δολάρια, μετασχηματίζεται σταδιακά από εταιρεία με επίκεντρο τον χρυσό σε παραγωγό στρατηγικών μετάλλων με ολοένα μεγαλύτερη έμφαση στον χαλκό. Η λειτουργία των Σκουριών, μάλιστα, αποτελεί βασικό πυλώνα αυτής της μετάβασης και ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας στο παγκόσμιο χαρτοφυλάκιο του ομίλου.

Η παραγωγή που θα τροφοδοτεί την πράσινη μετάβαση

Το μεταλλείο έχει σχεδιαστεί με ορίζοντα λειτουργίας τουλάχιστον 20 ετών, με μέση ετήσια παραγωγή περίπου 140.000 ουγγιών χρυσού και 67 εκατ. λιβρών χαλκού.
Η ποσότητα αυτή, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο διευθυντής Μεταλλείου Σκουριών Λευτέρης Καζατσανίδης,  αντιστοιχεί σε πρώτη ύλη που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί κάθε χρόνο για την παραγωγή περίπου 116 εκατομμυρίων «έξυπνων» κινητών τηλεφώνων ή περισσότερων από 400.000 ηλεκτρικών οχημάτων. Η εμπορική παραγωγή θα αφορά συμπύκνωμα χαλκού-χρυσού και όχι τελικό μεταλλικό προϊόν, ωστόσο η συμβολή του έργου στις ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας αναμένεται να είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η ζήτηση για χαλκό αυξάνεται διεθνώς.

Επένδυση με ισχυρό οικονομικό αποτύπωμα

Παράλληλα, τα Μεταλλεία Κασσάνδρας αποτελούν ήδη έναν από τους σημαντικότερους επενδυτικούς πυλώνες της ελληνικής οικονομίας. Η συνολική επένδυση ξεπερνά τα 3 δισ. δολάρια, ενώ μόνο στις Σκουριές το επενδυμένο κεφάλαιο υπερβαίνει σήμερα το 1,3 δισ. δολάρια και αναμένεται να προσεγγίσει τα 2 δισ. δολάρια με την ολοκλήρωση του έργου.

Μέχρι σήμερα, η δραστηριότητα έχει αποδώσει περίπου 500 εκατ. ευρώ σε κρατικά έσοδα, ενώ σε βάθος ζωής του έργου το ποσό εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 2,9 δισ. ευρώ. Τα μεταλλευτικά τέλη, μέχρι τώρα, προς το Ελληνικό Δημόσιο ανέρχονται σε 55,3 εκατ. ευρώ, ενώ ο Δήμος Αριστοτέλη αναμένεται να λάβει περίπου 22 εκατ. ευρώ μέσω του μηχανισμού απόδοσής τους. Μάλιστα, με ειδική πρόβλεψη, το ποσοστό που κατευθύνεται στον δήμο ανέρχεται στο 40% των μεταλλευτικών τελών, έναντι 20% που ισχύει γενικά.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η εξαγωγική διάσταση της επένδυσης. Οι συνολικές εξαγωγές εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 20,4 δισ. δολάρια σε βάθος ζωής του έργου, ενώ οι προμήθειες από την ελληνική αγορά αναμένεται να αγγίξουν τα 6,7 δισ. ευρώ.

Η συμβολή στο ΑΕΠ και την απασχόληση και το μουσείο Αλ. Ζορμπά

Σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ για την περίοδο 2024-2044, η πλήρης ανάπτυξη των Μεταλλείων Κασσάνδρας αναμένεται να προσθέτει περίπου 550 εκατ. ευρώ ετησίως στο ελληνικό ΑΕΠ.

Από το ποσό αυτό, περίπου 300 εκατ. ευρώ εκτιμάται ότι θα παραμένουν κάθε χρόνο στον Δήμο Αριστοτέλη, αναδεικνύοντας τη βαρύτητα της επένδυσης για την τοπική οικονομία. Παράλληλα, τα ετήσια φορολογικά έσοδα για το Δημόσιο εκτιμώνται σε περίπου 200 εκατ. ευρώ, ενώ οι εξαγωγές προβλέπεται να ενισχύονται κατά περίπου 480 εκατ. ευρώ ετησίως, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο 1% των συνολικών εξαγωγών της χώρας.

Στο πεδίο της απασχόλησης, η συνολική επίδραση της επένδυσης υπολογίζεται σε περίπου 8.600 θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης. Σύμφωνα με τη μελέτη, κάθε άμεση θέση εργασίας στην Ελληνικός Χρυσός υποστηρίζει επιπλέον 4,7 θέσεις εργασίας στην υπόλοιπη οικονομία.

Τοπική κοινωνία –  Το 77% των εργαζομένων προέρχεται από την περιοχή

Το κοινωνικό αποτύπωμα της επένδυσης, όπως αναφέρθηκε,  αποτυπώνεται πρωτίστως στην απασχόληση. Σήμερα υποστηρίζονται περίπου 5.200 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας, εκ των οποίων οι 3.200 συνδέονται με την κατασκευή των Σκουριών.

Το 77% των εργαζομένων προέρχεται από τις τοπικές κοινωνίες, ενώ οι αμοιβές βρίσκονται σημαντικά υψηλότερα από τον μέσο όρο της ελληνικής βιομηχανίας. Ο μέσος μισθός είναι κατά 67% υψηλότερος από τον μέσο όρο του κλάδου και αντιστοιχεί σε περίπου 2,5 φορές τον βασικό μισθό της ΕΓΣΣΕ. Παράλληλα, η συμμετοχή των γυναικών φτάνει το 14,7% του προσωπικού, ποσοστό υπερδιπλάσιο του διεθνούς μέσου όρου της μεταλλευτικής βιομηχανίας.

Επένδυση στη γνώση και στις δεξιότητες

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην εκπαίδευση και στην ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού. Μέσω της Prometheus Mining Academy λειτουργεί ένα πρότυπο κέντρο εκπαίδευσης με χρήση τεχνολογιών εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας (VR/AR), προετοιμάζοντας το προσωπικό για τη λειτουργία ενός από τα πιο προηγμένα μεταλλεία της Ευρώπης.
Μόνο το 2025 πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 75.000 ώρες εκπαίδευσης προσωπικού, εκ των οποίων σχεδόν 18.500 αφορούσαν ζητήματα υγείας και ασφάλειας. Η έμφαση στην ασφάλεια αποτυπώνεται και στους δείκτες λειτουργίας του εργοταξίου, καθώς ο δείκτης συχνότητας ατυχημάτων με απώλεια χρόνου εργασίας διαμορφώθηκε στο 0,28 ανά εκατομμύριο ώρες εργασίας, σημαντικά καλύτερα από τον ετήσιο στόχο του έργου.

Περιβάλλον και τεχνολογίες νέας γενιάς

Οι Σκουριές, επίσης, με βάση τη διοίκηση, έχουν σχεδιαστεί με βάση αυστηρά διεθνή πρότυπα περιβαλλοντικής διαχείρισης και αξιοποιούν τεχνολογίες που περιορίζουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της δραστηριότητας, κάτι που αποτελεί κεντρικό σημείο αναφοράς για την τοπική κοινωνία αλλά και αιχμή αντιπαραθέσεων από την αρχή της επένδυσης, που σημειωτέον αναπτύσσεται σε περιοχή όπου από τα αρχαία χρόνια υπήρχε μεταλλευτική δραστηριότητα.

Κεντρικό, πάντως, στοιχείο αποτελεί η τεχνολογία ξηρής απόθεσης τελμάτων, μέσω της οποίας αφαιρείται έως και το 90% του νερού από τα μεταλλευτικά κατάλοιπα. Σύμφωνα με τα στοιχεία του έργου, η συγκεκριμένη μέθοδος μειώνει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα κατά περίπου 40% σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό, ενώ προσφέρει υψηλότερα επίπεδα γεωτεχνικής ασφάλειας σε σύγκριση με τις συμβατικές πρακτικές υγρής απόθεσης.

Παράλληλα, λειτουργεί εκτεταμένο δίκτυο περιβαλλοντικής παρακολούθησης με περίπου 700 σημεία μέτρησης και καταγραφή 15 διαφορετικών περιβαλλοντικών παραμέτρων, οι οποίες δημοσιοποιούνται σε πραγματικό χρόνο. Το μοντέλο λειτουργίας προβλέπει επίσης παράλληλη αποκατάσταση των εκτάσεων που ολοκληρώνουν τον κύκλο εκμετάλλευσής τους, ενώ μέρος των τελμάτων επαναχρησιμοποιείται για την πλήρωση υπόγειων στοών.

Κοινωνικές επενδύσεις και διάλογος με τις τοπικές κοινότητες

Πέρα από τη μεταλλευτική δραστηριότητα, η εταιρεία αναπτύσσει ένα εκτεταμένο πρόγραμμα κοινωνικών επενδύσεων, το οποίο σε βάθος ζωής του έργου προβλέπεται να φτάσει τα 80 εκατ. δολάρια.

Μόνο το 2025 υλοποιήθηκαν περίπου 190 κοινωνικές δράσεις, με επενδύσεις άνω των 4 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 3 εκατ. ευρώ κατευθύνθηκαν στον Δήμο Αριστοτέλη. Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν έργα σε σχολικές υποδομές, προγράμματα εκπαιδευτικής ρομποτικής, ενίσχυση δομών υγείας, έργα ύδρευσης και πολιτικής προστασίας, καθώς και δράσεις πολιτισμού όπως η αποκατάσταση της ιστορικής κατοικίας του Αλέξη Ζορμπά και η δημιουργία μουσείου  καθώς ο ίδιος είχε εργαστεί στην περιοχή.

Παράλληλα, η εταιρεία πραγματοποίησε περισσότερες από 500 δράσεις διαβούλευσης και ενημέρωσης μέσα στο 2025, ενώ λειτουργεί Επιτροπή Κοινοτήτων Ενδιαφέροντος με τακτικές συναντήσεις και διάλογο με τους τοπικούς φορείς, επιδιώκοντας τη διατήρηση σταθερής επικοινωνίας με τις τοπικές κοινωνίες που φιλοξενούν τη δραστηριότητά της.