”Παιδικός Κουμπαράς” με κρατική ενίσχυση – Πώς θα λειτουργεί και τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς

Έναν νέο τρόπο μακροχρόνιας αποταμίευσης για τα παιδιά, με συμμετοχή του κράτους στις καταβολές των γονέων, προβλέπει το σχέδιο νόμου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με τίτλο «Ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, της αποταμίευσης και των επενδύσεων, φορολογικές, μισθολογικές, συνταξιοδοτικές διατάξεις και λοιπές διατάξεις κοινωνικής πολιτικής». Το νομοσχέδιο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση στις 18 Οκτωβρίου, η οποία θα παραμείνει ανοικτή για σχόλια έως την 1η Νοεμβρίου, ενώ ο προγραμματισμός προβλέπει την ψήφισή του μέσα στον ίδιο μήνα.

Ουσιαστικά, ο Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων (Α.Ε.Λ.Α.), γνωστός και ως επενδυτικός «κουμπαράς» για τη Νέα Γενιά, σχεδιάζεται ώστε να δημιουργεί ένα οικονομικό απόθεμα για κάθε δικαιούχο μέχρι την ενηλικίωσή του.

Το βασικό κίνητρο είναι ότι το Δημόσιο θα καλύπτει το 100% των επιλέξιμων εισφορών που καταβάλλονται στον λογαριασμό, με ανώτατη κρατική συνεισφορά 1.200 ευρώ τον χρόνο. Παράλληλα, οι γονείς θα μπορούν να επιλέγουν τον πάροχο και την επενδυτική στρατηγική, ενώ τα χρήματα θα παραμένουν δεσμευμένα έως τη συμπλήρωση του 18ου έτους, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις.

Ποιοι γονείς θα μπορούν να ανοίξουν τον λογαριασμό

Έτσι, για κάθε παιδί που γεννιέται στην Ελλάδα ή πληροί τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις υπαγωγής, θα μπορεί να δημιουργείται ένας μοναδικός Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων.

Την αίτηση θα υποβάλλει ο γονέας που ασκεί τη γονική μέριμνα ή το πρόσωπο που έχει την επιμέλεια του παιδιού, απευθυνόμενο σε πάροχο της επιλογής του. Βασική προϋπόθεση είναι το παιδί να μην έχει συμπληρώσει το δεύτερο έτος της ηλικίας του κατά την υποβολή της αίτησης.

Για τους γονείς, αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να εξετάσουν εγκαίρως τη δυνατότητα ένταξης του παιδιού τους στο νέο σύστημα, εφόσον οι ρυθμίσεις ψηφιστούν και τεθούν σε εφαρμογή με τους προβλεπόμενους όρους.

Πόσα χρήματα θα βάζει το κράτος

Από την πλευρά του, το Δημόσιο θα καταθέτει ποσό ίσο με το 100% των επιλέξιμων εισφορών που καταθέτουν οι γονείς ή άλλοι δικαιούμενοι καταθέτες στον λογαριασμό, με ανώτατο όριο τα 1.200 ευρώ ανά ημερολογιακό έτος. Το όριο προβλέπεται να αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία.

Στην πράξη, η κρατική ενίσχυση θα αντιστοιχεί στις επιλέξιμες εισφορές που πραγματοποιούνται, μέχρι να καλυφθεί το ετήσιο ανώτατο ποσό. Παράλληλα, το σύνολο των εισφορών που μπορούν να καταβάλλονται στον λογαριασμό δεν θα μπορεί να υπερβαίνει τις 10.000 ευρώ τον χρόνο.

Η κρατική συνεισφορά προβλέπεται να καταβάλλεται κατά κανόνα σε μηνιαία βάση για εισφορές έως 100 ευρώ τον μήνα. Επειδή οι καταθέσεις μπορεί να διαφέρουν από μήνα σε μήνα, θα γίνεται ετήσια εκκαθάριση με βάση το σύνολο των εισφορών που έχουν καταβληθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου.

Τι σημαίνει αυτό για τον οικογενειακό προϋπολογισμό

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, με βάση όσα αναφέρονται από την κυβέρνηση, ο λογαριασμός έχει σχεδιαστεί ως εργαλείο συστηματικής αποταμίευσης και όχι ως άμεση οικονομική ενίσχυση που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τις τρέχουσες ανάγκες της οικογένειας.

Οι γονείς θα πρέπει, επομένως, να σταθμίσουν το ποσό που μπορούν να αποταμιεύουν σε τακτική βάση, καθώς και το γεγονός ότι τα χρήματα θα παραμένουν δεσμευμένα μέχρι την ενηλικίωση του παιδιού. Το τελικό κεφάλαιο θα εξαρτάται από τις εισφορές, την κρατική συμμετοχή και την πορεία των επενδύσεων.

Κουλτούρα αποταμίευσης

Παράλληλα, ο Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων στοχεύει στην ανάπτυξη κουλτούρας αποταμίευσης σε μια χώρα όπου μια παραδοσιακή συνήθεια έχει ατονήσει, προφανώς και λόγω των οικονομικών δυσκολιών των νοικοκυριών.

Μάλιστα, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat, όπως τα επεξεργάστηκε ο Κύκλος Οικονομικής & Κοινωνικής Ανάλυσης του ΕΝΑ στο Focus ENA | Οικονομία, το ακαθάριστο ποσοστό αποταμίευσης των ελληνικών νοικοκυριών παρουσιάζει σταθερή απόκλιση από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ολόκληρη την περίοδο 2014-2024.

Από το 2014 έως το 2019 ο ελληνικός δείκτης παρέμεινε κάτω από το μηδέν. Το 2020 και το 2021 πέρασε προσωρινά σε θετικό έδαφος, όταν οι περιορισμοί της πανδημίας περιόρισαν την κατανάλωση. Ακόμη και τότε, όμως, η διαφορά από την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέμεινε μεγάλη.

Μετά την πανδημία, η αποταμίευση των ελληνικών νοικοκυριών έγινε ξανά αρνητική. Διαμορφώθηκε στο -5,0% το 2022, στο -2,4% το 2023 και στο -2,5% το 2024. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αντίθετα, ο δείκτης αυξήθηκε από 12,7% το 2022 σε 14,5% το 2024. Το 2024 η απόσταση από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έφτασε τις 17 ποσοστιαίες μονάδες.

Τα πιο πρόσφατα τριμηνιαία στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι η αδυναμία αυτή συνεχίζεται. Το α΄ τρίμηνο του 2026 το διαθέσιμο εισόδημα των ελληνικών νοικοκυριών μειώθηκε κατά 2,5% σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο, ενώ η καταναλωτική δαπάνη αυξήθηκε κατά 1,2%.

Πού θα επενδύονται τα χρήματα

Στο μεταξύ, τα κεφάλαια του λογαριασμού θα επενδύονται αποκλειστικά σε επιλέξιμα χρηματοπιστωτικά μέσα, όπως ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια και μετοχές. Δεν θα επιτρέπονται προϊόντα υψηλού κινδύνου και σύνθετα χρηματοοικονομικά προϊόντα.

Συγκεκριμένα, οι γονείς θα μπορούν να επιλέγουν μεταξύ τεσσάρων επενδυτικών προφίλ:

• Συντηρητικό, με έμφαση στον περιορισμό του επενδυτικού κινδύνου.
• Ισορροπημένο, που συνδυάζει διαφορετικές κατηγορίες επενδύσεων.
• Αναπτυξιακό, με μεγαλύτερη έμφαση στις δυνατότητες ανάπτυξης του κεφαλαίου.
• Δυναμικό, με διαφορετική κατανομή επενδύσεων και αντίστοιχη έκθεση σε κίνδυνο.

Κάθε πάροχος, μάλιστα, θα υποχρεούται να διαθέτει τουλάχιστον ένα προϊόν ανά επενδυτικό προφίλ στο οποίο προβλέπεται μηχανισμός εγγύησης κεφαλαίου.

Εάν οι γονείς δεν επιλέξουν επενδυτική στρατηγική, ως προεπιλογή θα εφαρμόζεται προϊόν μακροχρόνιου ορίζοντα, συντηρητικού προφίλ, με εγγύηση κεφαλαίου.

Ποιον πάροχο θα μπορούν να επιλέξουν οι γονείς

Τη διαχείριση των λογαριασμών θα μπορούν να αναλαμβάνουν πιστωτικά ιδρύματα, Επιχειρήσεις Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών και ασφαλιστικές επιχειρήσεις. Προβλέπεται, επίσης, η δυνατότητα αυτοδιαχείρισης του λογαριασμού, σύμφωνα με τους όρους του πλαισίου.

Οι γονείς θα μπορούν να επιλέγουν τον πάροχο που τους εξυπηρετεί, ενώ ο δικαιούχος θα έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει τον λογαριασμό του σε άλλον πάροχο χωρίς να χάνει τα φορολογικά ευεργετήματα ή άλλα δικαιώματα που συνδέονται με αυτόν.

Πότε θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα χρήματα

Σημειώνεται ότι ο βασικός κανόνας προβλέπει ότι οι εισφορές, η κρατική συνεισφορά και οι επενδυτικές αποδόσεις δεν θα μπορούν να αναληφθούν πριν από τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας του δικαιούχου.

Εξαιρέσεις προβλέπονται σε περίπτωση θανάτου του γονέα ή του παιδιού, καθώς και όταν συντρέχουν σοβαροί λόγοι υγείας του δικαιούχου που απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση και πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο.

Με τη συμπλήρωση των 18 ετών, ο λογαριασμός θα μετατρέπεται σε προσωπικό περιουσιακό δικαίωμα του νέου, ο οποίος θα αποκτά πρόσβαση στο κεφάλαιο σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διατάξεις.

Ποια φορολογικά οφέλη προβλέπονται

Το σχέδιο νόμου, επίσης, προβλέπει ότι οι εισφορές στον Α.Ε.Λ.Α. θα είναι αφορολόγητες και δεν θα αποτελούν φορολογητέο εισόδημα για τον ανήλικο δικαιούχο. Επιπλέον, δεν θα λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό εισοδηματικών ή άλλων κριτηρίων που συνδέονται με κοινωνικές παροχές.

Αφορολόγητο θα είναι και το εισόδημα που προκύπτει από μερίσματα, τόκους και υπεραξία μεταβίβασης τίτλων στο πλαίσιο του λογαριασμού.