Πότε θα πέσουν οι τιμές στα καύσιμα: Τι φέρνει η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν

Η προοπτική οριστικής συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για τον τερματισμό της έντασης στον Περσικό Κόλπο δημιουργεί προσδοκίες για σταδιακή αποκλιμάκωση στις διεθνείς τιμές πετρελαίου και, κατά συνέπεια, στα καύσιμα που πληρώνουν οι καταναλωτές στην αντλία.

Συγκεκριμένα, στελέχη της ελληνικής ενεργειακής αγοράς και της διύλισης εκτιμούν ότι, εφόσον δεν υπάρξουν νέες ανατροπές το επόμενο διάστημα, οι τιμές θα συνεχίσουν να αποκλιμακώνονται μετά το πρόσφατο ράλι που προκάλεσε η κρίση στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ.

Ήδη οι πρώτες ενδείξεις είναι ορατές. Η τιμή διυλιστηρίου για τη βενζίνη υποχώρησε στα 1,412 ευρώ ανά λίτρο και για το ντίζελ κίνησης στα 1,135 ευρώ, ενώ οι μέσες τιμές λιανικής διαμορφώθηκαν στα 1,981 ευρώ ανά λίτρο για την αμόλυβδη και στα 1,717 ευρώ για το πετρέλαιο κίνησης.

Οι ίδιες πηγές θεωρούν πιθανό το αργό πετρέλαιο να κινηθεί το επόμενο διάστημα πέριξ των 80 δολαρίων ανά βαρέλι, με το επίπεδο των 100 δολαρίων να χαρακτηρίζεται δύσκολο να ξεπεραστεί, ακόμη κι αν υπάρξει νέα σοβαρή γεωπολιτική αναταραχή.

Γιατί δεν ζήσαμε μια νέα πετρελαϊκή κρίση

Παρότι, πάντως, η ένταση στον Περσικό Κόλπο επηρέασε τις αγορές και προκάλεσε ανατιμήσεις, οι επιπτώσεις δεν είχαν την ένταση που παρατηρήθηκε σε προηγούμενες δεκαετίες.

Ένας βασικός λόγος είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μετατραπεί στον μεγαλύτερο παραγωγό πετρελαίου παγκοσμίως, γεγονός που μειώνει την εξάρτηση της αγοράς από τη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, σημαντικές ποσότητες πετρελαίου συνέχισαν να διοχετεύονται στις διεθνείς αγορές μέσω εναλλακτικών διαδρομών και υποδομών, ενώ η άνοδος των τιμών περιόρισε προσωρινά τη ζήτηση.

Καθοριστικό ρόλο έπαιξε και η Κίνα, η οποία είχε ενισχύσει τα στρατηγικά της αποθέματα πριν από την κρίση, περιορίζοντας έτσι τις πιέσεις στην παγκόσμια αγορά.

Γιατί η βενζίνη δεν εξαρτάται μόνο από το πετρέλαιο

Οι εκπρόσωποι της διύλισης επισημαίνουν ότι η τιμή του αργού πετρελαίου είναι μόνο ένας από τους παράγοντες που καθορίζουν την τελική τιμή στην αντλία.

Όπως εξηγούν, σημαντικό μέρος της τιμής αφορά φόρους και επιβαρύνσεις, ενώ λαμβάνονται υπόψη οι διεθνείς τιμές των καυσίμων, η ισοτιμία ευρώ-δολαρίου, τα κόστη μεταφοράς και αποθεματοποίησης, καθώς και η υποχρεωτική ανάμειξη βιοκαυσίμων.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και όταν η αμόλυβδη ξεπέρασε τα 2 ευρώ το λίτρο, η αξία του προϊόντος που έβγαινε από το διυλιστήριο αντιστοιχούσε σε λιγότερο από το 40% της τελικής τιμής.

Παράλληλα, τα διυλιστήρια υποχρεούνται να διατηρούν στρατηγικά αποθέματα περίπου 100 ημερών, κάτι που συνεπάγεται σημαντικό κόστος χρηματοδότησης και αποθήκευσης.

Το μεγάλο “αγκάθι” παραμένει το φυσικό αέριο

Αν στο πετρέλαιο επικρατεί συγκρατημένη αισιοδοξία, στο φυσικό αέριο η εικόνα είναι πιο περίπλοκη.

Οι ειδικοί εξηγούν ότι η αγορά LNG διαθέτει πολύ μικρότερη ευελιξία σε σχέση με το πετρέλαιο, καθώς οι δυνατότητες αποθήκευσης και μεταφοράς είναι πιο περιορισμένες. Επιπλέον, από τα Στενά του Ορμούζ διέρχονται τεράστιες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου από το Κατάρ, που αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους προμηθευτές παγκοσμίως.

Η κατάσταση επιβαρύνεται από τις ζημιές που υπέστησαν εγκαταστάσεις υγροποίησης του Κατάρ, οι οποίες δεν μπορούν να αποκατασταθούν άμεσα, αλλά και από το γεγονός ότι η Ευρώπη βρίσκεται στην κρίσιμη περίοδο πλήρωσης των αποθηκών φυσικού αερίου ενόψει του επόμενου χειμώνα.

Ως αποτέλεσμα, οι τιμές του φυσικού αερίου εκτινάχθηκαν πολύ περισσότερο από τις αντίστοιχες του πετρελαίου, επιβεβαιώνοντας ότι η αγορά αυτή παραμένει περισσότερο ευάλωτη σε γεωπολιτικές αναταράξεις.

Ο ρόλος των ΗΠΑ και τα μαθήματα της Ευρώπης

Την ίδια ώρα, η κρίση ανέδειξε και τη νέα πραγματικότητα στις παγκόσμιες ενεργειακές ισορροπίες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν πλέον τον μεγαλύτερο παραγωγό τόσο πετρελαίου όσο και φυσικού αερίου, ενισχύοντας συνεχώς την παρουσία τους στις διεθνείς αγορές LNG.

Αντίθετα, η Ευρώπη εξακολουθεί να πληρώνει το κόστος της υπερβολικής εξάρτησης που είχε αναπτύξει από το ρωσικό φυσικό αέριο. Η Γερμανία, η οποία βασιζόταν επί χρόνια σχεδόν αποκλειστικά στις ρωσικές ροές, αναγκάστηκε μετά την ενεργειακή κρίση να επενδύσει ταχύτατα σε νέες υποδομές LNG και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.

Στην Ελλάδα, παράγοντες της αγοράς σημειώνουν ότι η ύπαρξη της Ρεβυθούσας λειτούργησε ως κρίσιμη γραμμή άμυνας για την ασφάλεια εφοδιασμού, ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία το φυσικό αέριο καλύπτει μεγάλο μέρος των αναγκών ηλεκτροπαραγωγής.

Οι δύο χώρες που θα κρίνουν το μέλλον των τιμών

Πέρα από τις γεωπολιτικές εξελίξεις, όμως, οι ειδικοί θεωρούν ότι οι μεγαλύτεροι παράγοντες αβεβαιότητας για τα επόμενα χρόνια παραμένουν η Κίνα και η Ινδία.

Η Κίνα εξακολουθεί να επηρεάζει καθοριστικά τη διεθνή ζήτηση ενέργειας, όμως η μεγαλύτερη μεταβλητή είναι η Ινδία. Εάν η κατανάλωση ενέργειας της δεύτερης πολυπληθέστερης χώρας του κόσμου προσεγγίσει τα κινεζικά επίπεδα, οι επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου θα είναι καταλυτικές.

Για την ώρα, πάντως, η αποκλιμάκωση της έντασης στον Περσικό Κόλπο επιτρέπει συγκρατημένη αισιοδοξία για τις τιμές των καυσίμων. Η αγορά παραμένει σε εγρήγορση, αλλά το ενδεχόμενο ενός νέου ενεργειακού σοκ φαίνεται, τουλάχιστον προς το παρόν, να απομακρύνεται.