Προεκλογικές εξαγγελίες με… δημοσιονομική σφραγίδα

Για πρώτη φορά το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ) αναλαμβάνει να αξιολογεί το δημοσιονομικό κόστος των προεκλογικών εξαγγελιών των πολιτικών κομμάτων, προχωρώντας σε αναλυτική κοστολόγηση των μέτρων που θα περιλαμβάνονται στα προγράμματά τους. Στόχος της νέας διαδικασίας είναι η ενίσχυση της διαφάνειας στον δημόσιο διάλογο και η πληρέστερη ενημέρωση των πολιτών για τις δημοσιονομικές επιπτώσεις των προεκλογικών δεσμεύσεων.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το Τεχνικό Υπόμνημα το οποίο εκπονήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και το οποίο έδωσε σήμερα στη δημοσιότητα το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο, ξεκινώντας από την 1η Νοεμβρίου 2026 και έως και 120 ημέρες πριν από τις εκλογές, τα κόμματα θα μπορούν να υποβάλλουν έως και 10 προεκλογικές εξαγγελίες το καθένα και να ορίζουν έναν υπεύθυνο για την επικοινωνία με το ΕΔΣ, καθώς μπορεί να χρειαστούν τεχνικές συζητήσεις, διευκρινίσεις κ.λπ.

Όπως αναφέρεται, η συμμετοχή στη διαδικασία θα είναι προαιρετική. Κάθε κόμμα που έχει δικαίωμα συμμετοχής στις εθνικές εκλογές θα μπορεί να υποβάλει, μία μόνο φορά και μέσω εξουσιοδοτημένου εκπροσώπου, έως 10 προτάσεις προς κοστολόγηση. Όπως προαναφέρθηκε, η περίοδος υποβολής θα ξεκινά την 1η Νοεμβρίου 2026 και θα ολοκληρώνεται 120 ημέρες πριν από τη διεξαγωγή των εκλογών, ώστε να υπάρχει επαρκής χρόνος για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης.

Προτεραιοποίηση

Το ΕΔΣ θα δίνει προτεραιότητα σε μέτρα με σημαντικό δημοσιονομικό αποτύπωμα, ενδεικτικά άνω των 50 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση. Αντίθετα, ιδιαίτερα σύνθετες παρεμβάσεις, όπως μεγάλα έργα υποδομών, αμυντικά προγράμματα ή προτάσεις των οποίων οι επιπτώσεις είναι κυρίως έμμεσες και μακροοικονομικές, ενδέχεται να εξαιρούνται ή να εξετάζονται μόνο κατ’ εξαίρεση, εφόσον υπάρχουν τα απαραίτητα στοιχεία για αξιόπιστη εκτίμηση.

Επίσης, το πλαίσιο προβλέπει αυστηρούς κανόνες εμπιστευτικότητας. Μετά την επιβεβαίωση ενός αιτήματος, το Συμβούλιο θα ανακοινώνει μόνο τον αριθμό των προτάσεων που έχει καταθέσει κάθε κόμμα, χωρίς να αποκαλύπτει το περιεχόμενό τους. Η κοστολόγηση θα δημοσιοποιείται μόνο έπειτα από έγγραφη εξουσιοδότηση του ίδιου του κόμματος, ενώ το ΕΔΣ δεν θα ανακοινώνει αποτελέσματα κατά τον τελευταίο μήνα πριν από τις εκλογές, προκειμένου να διαφυλάσσεται η θεσμική ουδετερότητα της διαδικασίας.

Η αξιολόγηση θα βασίζεται στον ορισμό του δημοσιονομικού κόστους που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η βασική εκτίμηση θα περιλαμβάνει τη στατική δημοσιονομική επίπτωση κάθε μέτρου και, όπου αυτό είναι εφικτό, τις άμεσες συμπεριφορικές επιδράσεις, χωρίς να συνυπολογίζονται οι ευρύτερες μακροοικονομικές επιδράσεις.

Συνεργασίες

Για την υλοποίηση της διαδικασίας, το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο θα συνεργάζεται με την ΑΑΔΕ, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, τον e-ΕΦΚΑ, την ΕΛΣΤΑΤ και άλλους αρμόδιους φορείς, από τους οποίους θα αντλεί τα απαραίτητα στοιχεία και τεχνική υποστήριξη. Την αποκλειστική ευθύνη για τη μεθοδολογία, τις παραδοχές και τις τελικές εκτιμήσεις θα διατηρεί το ίδιο το Συμβούλιο.

Διεθνής εμπειρία

Σημειώνεται ότι το νέο πλαίσιο διαμορφώθηκε με την τεχνική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μέσω του προγράμματος Technical Support Instrument (TSI), αξιοποιώντας τη διεθνή εμπειρία και τις βέλτιστες πρακτικές ανεξάρτητων δημοσιονομικών αρχών.

Βέβαια, το ζητούμενο πλέον είναι αν και σε ποιο βαθμό τα πολιτικά κόμματα θα επιλέξουν να αξιοποιήσουν τη δυνατότητα εθελοντικής κοστολόγησης των προεκλογικών τους προτάσεων. Πάντως, η συμμετοχή τους στη διαδικασία αναμένεται να αποτελέσει ένα επιπλέον στοιχείο διαφάνειας και λογοδοσίας στον προεκλογικό διάλογο.