Πιερρακάκης: “Σημείο ασφυξίας” για την παγκόσμια οικονομία τα Στενά του Ορμούζ

Οι συνεχείς κρίσεις και η επιστροφή της γεωπολιτικής και της γεωοικονομίας στο επίκεντρο των εξελίξεων και των σημερικών προκλήσεων αποτέλεσαν τον βασικό άξονα της ομιλίας του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη, σε δείπνο στην Αθηναϊκή Λέσχη που διοργάνωσαν το Πανεπιστήμιο Πειραιά και το Πάντειο Πανεπιστήμιο στο πλαίσιο του «3rd Maritime Security Conference».

«Είναι πλέον εμφανής η επιστροφή της γεωοικονομίας και της γεωπολιτικής στην πολιτική εξίσωση και στη ”σκακιέρα”. Και όλα αυτά μαζί έχουν αλλάξει πλήρως το μείγμα πολιτικών που πρέπει να διαχειριστούμε και να εφαρμόσουμε», είπε χαρακτηριστικά.

«Δεν πιστεύαμε, ειδικά όσοι από εμάς εστιάζαμε περισσότερο στην παγκοσμιοποίηση και την τεχνολογία, ότι η γεωγραφία θα έπαιζε τόσο σημαντικό ρόλο στη διεθνή πολιτική στη δική μας εποχή και στη δική μας γενιά. Και ειλικρινά, κάναμε λάθος», πρόσθεσε επισημαίνοντας ότι σήμερα παρατηρείται μετατόπιση ισχύος από τη Δύση προς την Ανατολή, διάχυση επιρροής πέρα από τα κράτη προς τον ιδιωτικό τομέα και τις μη κυβερνητικές οργανώσεις, καθώς και ταχεία τεχνολογική επιτάχυνση.

«Πάντα η τεχνολογία έπαιζε σημαντικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη, αλλά αυτή η επιτάχυνση φαίνεται πλέον να είναι όλο και πιο γρήγορη, μήνα με τον μήνα, όχι καν χρόνο με τον χρόνο», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Κατά τον κ. Πιερρακάκη, μέσα σε αυτό το περιβάλλον οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να έχουν έναν διπλό νοητικό χάρτη. «Γιατί από τη μία πλευρά πρέπει κανείς να είναι αρκετά ευέλικτος ώστε να κατανοεί το ”μέρισμα του προφανούς”, δηλαδή τις προφανείς μεταρρυθμίσεις και τα προφανή πράγματα που δεν έχουν ακόμη επιλυθεί- και από την άλλη να έχει τα αντανακλαστικά να ανταποκρίνεται σε αναδυόμενες κρίσεις, σε αυτό που, αν θυμάμαι σωστά, ο Donald Rumsfeld είχε χαρακτηρίσει ”άγνωστα άγνωστα”, σε αντίθεση με τα ”γνωστά άγνωστα”», εξήγησε.

Μια από αυτές τις αναδυόμενες κρίσεις είναι η ανάφλεξη στ Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, τα οποία χαρακτήρισε «σημείο ασφυξίας» για την παγκόσμια οικονομία.

Επικαλούμενος τα σχετικά στοιχεία αλλά και την εκτίμηση του εκτελεστικού διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, ο υπουργός Οικονομικών προειδοποίησε ότι εάν τα Στενά δεν ανοίξουν αρκετά γρήγορα, θα μπορούσαμε να έχουμε τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία.

Τι μπορεί να γίνει για αυτό; Μέτρα προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα.

«Φυσικά, η δουλειά μας διεθνώς είναι να μην επιτρέψουμε να συμβεί αυτό. Από τη μία πλευρά, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής σε όλο τον κόσμο και ειδικά στην Ευρώπη ανταποκρίνονται με τα καλύτερα διαθέσιμα εργαλεία πολιτικής. Στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπάρχει ένα πολύ συγκεκριμένο πλαίσιο μέτρων για τη στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων: μέτρα προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα», όπως είπε, σημειώνοντας ότι υπάρχουν και τα μαθήματα του 2022.

«Ξέρουμε τι λειτούργησε και τι όχι. Και ξέρουμε ότι η δημοσιονομική πολιτική δεν πρέπει να έρχεται σε αντίθεση με τη νομισματική. Ωστόσο, ο αντίκτυπος του κλεισίματος των Στενών είναι τεράστιος. Δεν αφορά μόνο το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, αλλά και άλλα προϊόντα: το ένα τρίτο των λιπασμάτων, το ήλιο, τα πετροχημικά προϊόντα», συμπλήρωσε και ανέφερε ότι  η επίλυση της κρίσης, για έναν Ευρωπαίο υπουργό Οικονομικών, είναι συνάρτηση τριών πραγμάτων:

• η διάρκεια της κρίσης και το πόσο γρήγορα θα ανοίξουν τα Στενά,
• το βάθος της επίπτωσης -80 ενεργειακές υποδομές επλήγησαν, 30 σοβαρά-, καθώς και
• η κατάσταση που θα επικρατήσει μετά το άνοιγμα των Στενών.

Παράλληλα, τόνισε ότι δεν πιστεύει σε «διόδια». «Πιστεύουμε στην ελευθερία των θαλασσών. Και αυτή η κατάσταση θα ενσωματωθεί στην τιμολόγηση του κινδύνου», όπως είπε.

Τεχνητή νοημοσύνη

Κατά την ομιλία του, ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε επίσης στην τεχνολογία και ειδικά στην τεχνητή νοημοσύνη, υπογραμμίζοντας ότι καμία χώρα δεν είναι αρκετά μεγάλη ή αρκετά ισχυρή ή αρκετά αυτόνομη ώστε να ρυθμίσει την τεχνητή νοημοσύνη στον βαθμό που θα έπρεπε. Γιατί η ίδια η δομή αυτών των μοντέλων είναι τέτοια που απαιτεί διεθνή συνεργασία και συντονισμένη απόκριση, εξήγησε.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως είπε, η ανάγκη είναι να υπάρξει μια ευρύτερη τεχνολογική πολιτική, ακόμη και ένα «δόγμα», ως προς τις επιλογές μας και το τι πρέπει να κάνουμε ως Ευρωπαίοι. Και αυτό αγγίζει σε μεγάλο βαθμό βασικές έννοιες κυριαρχίας, συνέχισε επισημαίνοντας ότι η κυριαρχία στον σύγχρονο κόσμο δεν ταυτίζεται με την απόλυτη αυτονομία, αλλά με την αποφυγή ασύμμετρων εξαρτήσεων.

«Ο κόσμος μας είναι εκ φύσεως αλληλεξαρτώμενος. Επομένως, το ερώτημα όταν προσπαθείς να σκεφτείς την κυριαρχία δεν είναι αν θα την ταυτίσεις με την αυτονομία. Η αυτονομία είναι μία διάσταση της κυριαρχίας. Αλλά η κυριαρχία περιλαμβάνει επίσης δυναμικές αλληλεξάρτησης. Και ο στόχος θα πρέπει να είναι να μην είμαστε ασύμμετρα αλληλεξαρτώμενοι», είπε χαρακτηριστικά φέρνοντας το εξής παράδειγμα

Οι πολιτικές της πρώτης κυβέρνησης Trump για τα δίκτυα και το 5G στήριξαν έμμεσα τις επιχειρηματικές φιλοδοξίες όχι μιας αμερικανικής εταιρείας, αλλά δύο ευρωπαϊκών, της Ericsson και της Nokia. «Εμείς ως Ευρωπαίοι θα έπρεπε να είχαμε αξιοποιήσει αυτή τη συγκυρία, αυτή την ”εξίσωση” που είχαμε μπροστά μας. Και πρέπει να πω ότι δεν το κάναμε. Γιατί δεν το κάναμε; Επειδή δεν καταφέραμε να αναπτύξουμε μια βιομηχανική πολιτική γύρω από αυτούς τους ”νικητές”», ανέφερε.

Συνεχίζοντας ο υπουργός Οικονομικών τόνισε ότι πρέπει να εστιάσουμε σε «νικητές» και να χτίσουμε ευρωπαϊκούς πρωταθλητές σε τομείς στρατηγικής σημασίας, όπως η εθνική ασφάλεια ή όπου θέλουμε να δημιουργήσουμε βιομηχανικό πλεονέκτημα. «Σκεφτείτε το Galileo, σκεφτείτε την Airbus. Στους υπόλοιπους τομείς, πρέπει να λειτουργούμε συνεργατικά ως ρυθμιστές σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτός είναι ο πιο έξυπνος και ταυτόχρονα ο πιο ”κυρίαρχος” τρόπος για να προχωρήσουμε», υποστήριξε.

Τα πέντε διδάγματα που πρέπει να πάρει η Ευρώπη από την Ελλάδα

Ο κ. Πιερρακάκης ανέφερε επίσης πέντε διδάγματα που πρέπει να πάρει η Ευρώπη από την Ελλάδα. Όπως είπε ο υπουργός, πρόκειται για την πορεία της ελληνικής οικονομίας (πρωτογενή πλεονάσματα, αποκλιμάκωση χρέους, μείωση ανεργίας), την ψηφιοποίηση, την ενέργεια, το RRF και τη νοοτροπία.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον ψηφιακό μετασχηματισμό της χώρας, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι η πιο γραφειοκρατική, η πιο «καφκική» χώρα στην Ευρώπη προσφέρει πλέον πάνω από 2.200 ψηφιακές υπηρεσίες.

«Και έχουμε επιπλέον καταγράψει και τις υπόλοιπες και γνωρίζουμε τι πρέπει να κάνουμε για αυτές. Έτσι, ολόκληρο το κράτος θα ψηφιοποιηθεί μέσα στα επόμενα χρόνια, ιδίως καθώς ενεργοποιούνται τα έργα του RRF, τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενα έργα. Από τον ηλεκτρονικό φάκελο ασθενούς έως το Κτηματολόγιο, το οποίο δεν είχε ολοκληρωθεί στην Ελλάδα, ήταν μια εκκρεμότητα από την εποχή του βασιλιά Όθωνα, και τώρα πρόκειται να ολοκληρωθεί από αυτή την κυβέρνηση. Ο βασιλιάς Όθωνας ήταν ο βασιλιάς της Ελλάδας στις αρχές του 19ου αιώνα μετά την Επανάσταση», δήλωσε.

Όσον αφορά στην ενεργειακή μετάβαση και τον ρόλο της χώρας ως περιφερειακού κόμβου, ο κ. Πιερρακάκης  στάθηκε στην αναβάθμιση της ΔΕΗ και την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

«Είχαμε τη ΔΕΗ, μια εταιρεία που ήταν σχεδόν χρεοκοπημένη όταν αναλάβαμε. Και τώρα πραγματοποιήθηκε μια αύξηση κεφαλαίου περίπου 4 δισ. ευρώ και ταυτόχρονα η εταιρεία μετατρέπεται σε ευρωπαϊκό πρωταθλητή. Παράλληλα, απεξαρτιόμαστε σταδιακά από τον λιγνίτη. Γίναμε καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας. Και αν το δει κανείς συνολικά, αυτή είναι η ευρωπαϊκή πρόκληση. Γιατί το 57% της ενέργειας στην Ευρώπη είναι εισαγόμενο. Το 47% της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεται από ανανεώσιμες πηγές. ‘Αρα αξιοποιούμε τη θέση μας τόσο σε όρους ανανεώσιμων όσο και γεωπολιτικά», ανέφερε.

Καταληκτικά, ο υπουργός Οικονομικών υπογράμμισε τη σημασία της νοοτροπίας, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι η δημοσιονομική πειθαρχία στην Ελλάδα δεν ήταν κάτι δεδομένο τις προηγούμενες δεκαετίες. « Σήμερα όμως είναι καθεστώς. Η εκλογή ενός Έλληνα υπουργού Οικονομικών στην προεδρία του Eurogroup αποτελεί σύμβολο αυτής της στροφής, αυτής της αλλαγής νοοτροπίας της ελληνικής κοινωνίας συνολικά. Και θα έλεγα ότι αυτό εκφράζει μια απόφαση μιας γενιάς να μην περάσει τον λογαριασμό στην επόμενη, όπως έκαναν πολύ έντονα οι προηγούμενες γενιές», είπε.