Στο φεστιβάλ Ακροναυπλίας “δραματουργός” είναι ο ίδιος ο τόπος

Το Φεστιβάλ Ακροναυπλίας επιστρέφει για τρίτη χρονιά, επιμένοντας σε μια πολιτιστική πρόταση που ξεκινά από τον ίδιο τον τόπο και ανοίγεται προς το οικουμενικό.

Από τις 26 Αυγούστου έως τις 6 Σεπτεμβρίου, το Ναύπλιο μεταμορφώνεται σε μια μεγάλη σκηνή ζωντανής πνευματικής και λαϊκής ιστορίας, όπου η καλλιτεχνική δημιουργία συνομιλεί με τη μνήμη, την παράδοση και την ιστορική ταυτότητα του τόπου.

Σπουδαίοι καλλιτέχνες, μουσικοί, ηθοποιοί, συγγραφείς, πανεπιστημιακοί και νέοι δημιουργοί συναντιούνται σε ένα πολυσυλλεκτικό πρόγραμμα με πρωτότυπες παραγωγές και ειδικά σχεδιασμένες δράσεις, που ξεδιπλώνονται σε εμβληματικούς χώρους, από την παραλία των Ιρίων και την Πλατεία Εθνοσυνελεύσεως έως το Θέατρο της Ακροναυπλίας, το Μπούρτζι και τη συνοικία των Ρώσικων.

Στο επίκεντρο βρίσκονται οι διαδρομές του τόπου και των ανθρώπων του: οι παραχειμάζοντες βοσκοί που κατέβαιναν από το Μαίναλο προς την πεδιάδα της Αργολίδας, ο Ανδρέας Εμπειρίκος και η Μάτση Χατζηλαζάρου που επιστρέφουν στο Μπούρτζι μέσα από τη δική τους ερωτική ιστορία, η λαϊκή συναυλία της Γιώτας Νέγκα, αλλά και οι συνεργασίες με το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και το Μουσικό Σχολείο Αργολίδας.

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ, Θοδωρής Γκόνης, μιλά για μια διοργάνωση που δεν θέλει απλώς να υποδέχεται παραστάσεις, αλλά να παράγει έργα, γνώση και πολιτισμό. Εξηγεί γιατί «δραματουργός» του Φεστιβάλ είναι το ίδιο το Ναύπλιο, πώς οι ξεχασμένες διαδρομές της μετακινούμενης κτηνοτροφίας συνομιλούν με τη σημερινή οικολογική κρίση και γιατί η ερώτηση «από πού είσαι, από πού έρχεσαι» αφορά λιγότερο την καταγωγή και περισσότερο τη διαδρομή του καθενός.

«Κρατήσου στο τώρα, στο εδώ, μέσα απ’ το οποίο όλο το μέλλον καταδύεται στο παρελθόν», σημειώνει ο ίδιος. Και αυτή ακριβώς η συνάντηση χρόνων, μνήμης, γεωγραφίας και ανθρώπων αποτελεί τον πυρήνα του 3ου Φεστιβάλ Ακροναυπλίας.

Διαβάζω στο σημείωμά σας ότι «δραματουργός» του Φεστιβάλ είναι το ίδιο το Ναύπλιο και η Αργολίδα. Πώς μετατρέπεται ένας τόπος, η ιστορία και η γεωγραφία του σε καλλιτεχνικό πρόγραμμα;

Μας αρέσει να λέμε τα ονόματα, των Ανθρώπων και των Τόπων, να τα επαναλαμβάνουμε ξανά και ξανά και πράγματι αυτό είναι κάτι το μαγικό, σου απαντούν, σου υποδεικνύουν, σε καθοδηγούν και στο τέλος σου επιβάλουν με τον κατάδικό τους τρόπο το Τι και Πως. Ακουμπάμε με εμπιστοσύνη το αυτί μας στο έδαφος. Στον Τόπο.

Ξεναγήστε μας στο φετινό πρόγραμμα και στους άξονες που το διατρέχουν.

Ναι φέτος ξανοιγόμαστε από την Παλιά πόλη, χωρίς βέβαια να την αφήνουμε παραπονεμένη, κάνουμε 2 στάσεις στην Πρόνοια, σε αυτό το αρχοντικό λαϊκό προάστειο του Ναυπλίου και φτάνουμε μέχρι τον Κάμπο των Ιρίων.

Το 3ο Φεστιβάλ Ακροναυπλίας ξεκινάει με τους ανεβοκατεβάτες, κατεβαίνει μαζί με τους παραχειμάζοντες βοσκούς και τα κοπάδια τους από την ορεινή, την πολύραχη Αρκαδία, από το όρος Μαίναλον στην πεδιάδα της Αργολίδος, στην παραλία των Ιρίων. Εκεί θα χτίσει τη γιορτή τους, θα αφηγηθεί τις ιστορίες τους, θα τραγουδήσει τα τραγούδια τους, θα ξαναπερπατήσει τα μονοπάτια και τους δρόμους τους. Θα θυμηθεί διαδρομές, περάσματα, βουνά, λαγκάδια, βοσκοτόπια και κάμπους. Θα μιλήσει για την ιστορία της μετακινούμενης κτηνοτροφίας στην πατρίδα μας.

Θα συναντήσουμε στο Μπούρτζι τον Ανδρέα Εμπειρίκο και τη Μάτση Χατζηλαζάρου, 86 χρόνια μετά να ζουν τον ερωτά τους μέσα στο δίχτυ τ΄ Αναπλιού, εκεί στο Ναύπλιον που και οι δυο τους αγαπούσαν από μακριά «και πριν ακόμα το γνωρίσουμε από φωτογραφίες και αφηγήσεις» θα κάνουν το γαμήλιο ταξίδι τους το 1940 και θα τους μείνει αλησμόνητο «για την ευτυχία που δοκιμάσαμε εκεί, αλλά και για έναν άλλο λόγο»- όπως γράφει ο Ανδρέας Εμπειρίκος.

Εκεί λοιπόν στο Μπούρτζι, μετά από έναν περίπατο στην πεδιάδα του Άργους και κάτω από το Παλαμήδι και την Ακροναυπλία επιστρέφουν σήμερα οι δυο μεγάλοι ποιητές για να μας αφηγηθούν την Ιστορία τους, όπως την έγραψε μετά από παραγγελία του φεστιβάλ, ο Χρήστος Δανιήλ και θα ερμηνεύσουν δυο σπουδαίοι ηθοποιοί. ο Δημήτρης Παπανικολάου και η Χριστίνα Μαξούρη.

Στην Πλατεία Εθνοσυνελεύσεως στην πρόνοια η Γιώτα Νέγκα με τους μουσικούς της, θα δώσει μια μεγάλη λαϊκή συναυλία με τραγούδια της προσωπικής της δισκογραφίας.

Φέτος είμαστε διπλά χαρούμενοι που θα συνεργαστούμε με το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, με τη σχολή καλών τεχνών και το τμήμα θεατρικών σπουδών, καθώς και το μουσικό σχολείο Αργολίδος. Επιθυμία του φεστιβάλ Ακροναυπλίας είναι να συνεργάζεται με τους θεσμούς και τα δημοσία ιδρύματα της πόλης και της ευρύτερης περιοχής.

Στο θέατρο της Ακροναυπλίας το τμήμα θεατρικών σπουδών, με αφετηρία την Αντιγόνη του Σοφοκλή, θα παρουσίαση την παράσταση «Η Αντιγόνη στην Ακροναυπλία» και το μουσικό σχολείο Αργολίδος στη συνοικία Ρώσικα, στο Λιοντάρι των Βαυβαρών θα έρθει να μας θυμίσει τις κανταδόρικες μουσικές παρέες του Ναυπλίου από το 1920 ως το 1970.

Η φετινή διοργάνωση ξεκινά από τους παραχειμάζοντες βοσκούς της Αρκαδίας που κατέβαιναν στην Αργολίδα. Τι σας συγκίνησε σε αυτή τη σχεδόν ξεχασμένη διαδρομή και γιατί επιλέξατε να τη φέρετε στο προσκήνιο;

Η μετακινούμενη κτηνοτροφία υπήρξε ένα σημαντικό τμήμα της αγροτικής παραγωγής για το μεγαλύτερο μέρος της «Παλαιάς Ελλάδας». Μια ξεχασμένη πτυχή της Ελληνικής οικολογικής ιστορίας. Δεν είναι μια μορφή ζωής που χάθηκε, είναι κάτι που αναπτύχθηκε μέσα από αιώνες εμπειρίας και μπορεί να μας προσφέρει πολύτιμα μαθήματα για την σημερινή οικολογική κρίση. Όχι βέβαια γιατί μπορούμε με το γαϊδουράκι, το «μουτζούρο», προπομπό και οδηγό, να επιστρέψουμε στο παρελθόν, αλλά γιατί πολλές από τις αρχές της παραμένουν εξαιρετικά επίκαιρες.

Η εξαμηνιαία κυκλική μετακίνηση των κοπαδιών, Οκτώβριος –Απρίλιος, μεταξύ ορεινών βοσκοτόπων και πεδινών χειμαδιών είναι ένα τέλειο σύστημα οικονομίας και οικολογικής διαχείρισης, οι κτηνοτρόφοι με εμπειρία γενεών εφάρμοζαν πρακτικές που σήμερα ονομάζουμε «αειφορία».Μας μαθαίνουν να χρησιμοποιούμε τους φυσικούς πόρους χωρίς να τους εξαντλούμε, να θεωρούμε τον άνθρωπο μέρος της φύσης και όχι αφεντικό και κυρίαρχο. Οι παλιοί τσοπάνηδες άφηναν χρόνο να ανασάνει η γη, να ξεκουραστεί, να αναγεννηθεί.

Τα κοπάδια τους λειτουργούσαν σαν φυσικές μηχανές καθαρισμού προστάτευαν το δάσος απ΄ τις πυρκαγιές, και χίλια τόσα πράγματα μπορούμε να πούμε, για την φυσική λίπανση, τη σπορά κλπ.. Οι Ανεβοκατεβάτες δεν αποτελούν μόνο αντικείμενο λαογραφίας ή ιστορίας, μπορεί να λειτουργήσουν ως πρότυπο για μια νέα σχέση με το περιβάλλον. Η μετακίνησή τους δημιουργούσε δεσμούς ανάμεσα σε βουνά, κάμπους και θάλασσες, ανάμεσα σε διαφορετικές κοινότητες.

Οι δρόμοι των κοπαδιών ήταν και δρόμοι πολιτισμού, ανταλλαγής και συνεργασίας. Και μπορούμε να τους βρούμε στην ποίηση, στο θέατρο και στο τραγούδι πρωταγωνιστές, από τον Θεόκριτο ως τον Κώστα Κρυστάλη, τον Λόγγο, τον Χρηστοβασίλη, τον Δημήτρη Κορομηλά, τον Περεσιάδη, τον Βιργίλιο και τον Σαίξπηρ. Η Αρκαδία από τόπος κτηνοτροφίας, παγκόσμιος λογοτεχνικός μύθος. Και να μην ξεχνάμε πως από το 2019 η μετακινούμενη κτηνοτροφία αναγνωρίστηκε από την UNESCO ως στοιχείο της άυλης πολιτιστικής κληρονομίας.

Πόσο σημαντικό είναι για εσάς οι παραστάσεις να παρουσιάζονται στους ίδιους τους τόπους που τις γέννησαν ή με τους οποίους συνομιλούν, όπως η Ακροναυπλία, το Μπούρτζι, τα Ίρια και η Πρόνοια;

Μα αυτό είναι το γοητευτικό και το ωραίο και το δίκαιο μάλιστα, να επιστρέφεις με τα δώρα μιας γιορτής – γιατί το φεστιβάλ μια γιορτή είναι. Εορτάζει ο τόπος.

Φέτος συνεργάζεστε με το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και το Μουσικό Σχολείο Αργολίδας. Τι μπορεί να προσφέρει σε ένα φεστιβάλ η ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών εκπαιδευτικών και πολιτιστικών θεσμών;

Αυτό είναι κάτι που το ζητούσαμε από την πρώτη ημέρα του φεστιβάλ και να που τώρα γίνεται και ευχαριστούμε θερμά την Χριστίνα Ζώνιου και τον Γιάννη Λεοντάρη. Για ένα φεστιβάλ σαν το φεστιβάλ Ακροναυπλίας μια τέτοια συνεργασία αποκτά ιδιαίτερη σημασία και χαρακτήρα γιατί θα μπορούσε αξιοποιώντας την ιστορία του τόπου, όχι μόνο να είναι ένας χώρος παρουσίασης παραστάσεων, αλλά και παραγωγής γνώσης και πολιτισμού.

Στο σημείωμά σας αναφέρετε ότι το Φεστιβάλ επιμένει να ρωτά «από πού είσαι, από πού έρχεσαι». Γιατί θεωρείτε αυτή την ερώτηση τόσο σημαντική σήμερα, σε μια εποχή διαρκών μετακινήσεων και αλλαγών ταυτότητας;

Μα για αυτόν ακριβώς τον λόγο, όχι βέβαια ως ανάκριση, ή εξακρίβωση διαβατηρίου ή ταυτότητας, αλλά ως διαδρομή με την αρχαιά σημασία του όρου, όχι καταγωγής αλλά διαγωγής και διαδρομής εν τέλει.

Όλες οι εκδηλώσεις έχουν ελεύθερη είσοδο. Είναι για εσάς αυτή η επιλογή μια πολιτική και κοινωνική θέση για το ποιος έχει δικαίωμα πρόσβασης στον πολιτισμό;

Το φεστιβάλ χρηματοδοτείται από το Δήμο, άρα εμμέσως οι δημότες πληρώνουν ένα αντίτιμο, είναι μια πολιτική του Δήμου, σεβαστή από το φεστιβάλ.