Ανησυχία για εξάπλωση του Έμπολα – “Δεν έχουμε χρόνο για χάσιμο”

Τρία νέα κρούσματα του ιού Έμπολα επιβεβαιώθηκαν στην Ουγκάντα, σύμφωνα με τις υγειονομικές αρχές αυτής της χώρας που συνορεύει με τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, επίκεντρο της επιδημίας όπου εκεί αντιπροσωπεύει πλέον έναν «πολύ αυξημένο» κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ).

Η Ουγκάντα, η οποία ανέστειλε την Πέμπτη όλα τα δρομολόγια των δημόσιων συγκοινωνιών με προορισμό τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, επιβεβαίωσε τη 15η Μαΐου την παρουσία του Έμπολα στην επικράτειά της, μετά τον εντοπισμό δύο κρουσμάτων, με τον ένα από τους δύο ασθενείς τελικά να καταλήγει.

«Τρία νέα κρούσματα επιβεβαιώθηκαν στη χώρα, γεγονός που αυξάνει το σύνολο των κρουσμάτων σε πέντε», αναφέρεται σε ένα δελτίο Τύπου του υπουργείου Υγείας της Ουγκάντας, το οποίο εκδόθηκε σήμερα.

Σύμφωνα με τις υγειονομικές αρχές, οι ασθενείς είναι «ένας οδηγός από την Ουγκάντα που μετέφερε το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα στη χώρα», όπως και μία «υγειονομικός που μολύνθηκε ενώ φρόντιζε» τον ίδιο αυτόν ασθενή. Και τα δύο άτομα λαμβάνουν φροντίδα.

Το τελευταίο κρούσμα είναι μια Κονγκολέζα που έφθασε στην Ουγκάντα με αεροπλάνο.

«Όλες οι επαφές που συνδέονται με τα επιβεβαιωμένα κρούσματα ταυτοποιήθηκαν και βρίσκονται υπό παρακολούθηση», διαβεβαίωσε το υπουργείου Υγείας.

“Ο κίνδυνος ευρύτερης εξάπλωσης είναι πραγματικός”

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εξέδωσε υγειονομικό συναγερμό για την αντιμετώπιση της επιδημίας Έμπολα στο ανατολικό τμήμα της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό.

Υπάρχουν σχεδόν 750 ύποπτα κρούσματα και 177 ύποπτοι θάνατοι στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, μια χώρα με πληθυσμό περίπου 100 εκατομμυρίων κατοίκων, όπου η επιδημία «εξαπλώνεται ραγδαία», προειδοποίησε χθες ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ Τέντρος Αντάνομ Γκεμπρεγέσους.

Eντωμεταξύ, αυξάνεται η ανησυχία ότι το εύθραυστο σύστημα υγείας της δεν θα μπορέσει να αντεπεξέλθει σε μια επιδημία που, σύμφωνα με ειδικούς, ξεπερνά κατά πολύ τον αριθμό των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων.

«Η ταχύτητα με την οποία εξαπλώνεται αυτή η επιδημία Έμπολα είναι βαθιά ανησυχητική», δήλωσε την Πέμπτη η Rose Tchwenko, διευθύντρια της ΜΚΟ Mercy Corps στη ΛΔ Κονγκό. «Ο κίνδυνος ευρύτερης εξάπλωσης είναι πραγματικός και χρειάζεται επειγόντως περισσότερη περιφερειακή και παγκόσμια στήριξη».

Ο Hama Amado, συντονιστής πεδίου στην πόλη Bunia για την οργάνωση Alima, προειδοποίησε ότι ο ιός κερδίζει έδαφος και εξαπλώνεται σε πολλές περιοχές. «Όλοι πρέπει να κινητοποιηθούν», δήλωσε στο Associated Press την ίδια ημέρα. «Απέχουμε ακόμη πολύ από το να πούμε ότι η κατάσταση είναι υπό έλεγχο».

Σύμφωνα με μελέτη της International Committee of the Red Cross νωρίτερα φέτος, περισσότερες από τις μισές υγειονομικές δομές που εξετάστηκαν στις επαρχίες North Kivu και South Kivu — όπου έχουν επίσης αναφερθεί κρούσματα — υπέστησαν φυσικές ζημιές ή καταστροφή, ενώ σχεδόν οι μισές ανέφεραν σημαντικές αποχωρήσεις προσωπικού από τον Ιανουάριο του 2025.

“Η επιδημία είναι εκτός ελέγχου”

Την Πέμπτη, πλήθος έβαλε φωτιά σε κέντρο θεραπείας στη Rwampara, κοντά στην Μπουνία, αφού οι αρχές αρνήθηκαν να τους παραδώσουν τη σορό θύματος που ήθελαν να θάψουν οι ίδιοι.

Η διαδικασία ταφής των νεκρών, οι οποίοι μπορεί να είναι εξαιρετικά μεταδοτικοί, γίνεται από τις αρχές για τον περιορισμό της νόσου. Ωστόσο, ορισμένες οικογένειες προτιμούν τις παραδοσιακές ταφές, που περιλαμβάνουν πλύσιμο και άγγιγμα της σορού και σε προηγούμενες επιδημίες αποδείχθηκαν βασικός παράγοντας εξάπλωσης της νόσου.

Το περιστατικό ανέδειξε τη δυσκολία των αρχών της ΛΔ Κονγκό να επιβάλουν ασφαλείς ταφές.

Την Παρασκευή, η επαρχία απαγόρευσε τις αγρυπνίες στις κηδείες και ανακοίνωσε ότι οι ταφές θα πραγματοποιούνται μόνο από εξειδικευμένες ομάδες. Επίσης απαγόρευσε τη μεταφορά σορών με μη ιατρικά οχήματα και περιόρισε τις δημόσιες συναθροίσεις σε έως 50 άτομα.

Οι οδηγίες αποφυγής σωματικής επαφής δυσκολεύονται να εφαρμοστούν λόγω της έντονης κουλτούρας έκφρασης στοργής μέσω της αφής. «Ζούμε σε μια κοινωνία όπου η χειραψία είναι καθημερινή συνήθεια», δήλωσε ο Jackson Lubula, κάτοικος της Μπουνία. «Με αυτή την ασθένεια, όλα είναι πιθανά. Ένα μικρό λάθος μπορεί να σου κοστίσει ακριβά, γι’ αυτό αποφάσισα να πλένω τα χέρια μου με σαπούνι μετά από κάθε χαιρετισμό».

Αναφορές από τις πληγείσες περιοχές ενισχύουν την εντύπωση ότι ο ιός εξαπλωνόταν απαρατήρητος. Μια ταχεία αξιολόγηση αναγκών από την ActionAid στις περιοχές Μπουνία, Νίζι και Νιανκούντε διαπίστωσε ότι σχεδόν το ένα τρίτο των σχολείων είχε καταγράψει τουλάχιστον ένα ύποπτο κρούσμα Έμπολα ή στενή επαφή.

Οι κάτοικοι της Ρουαμπάρα είπαν ότι η ασθένεια εμφανίστηκε ξαφνικά και ότι τα πρώιμα συμπτώματα συγχέονταν με ασθένειες όπως η ελονοσία. Η Botwine Swanze, που έχασε τον γιο της, δήλωσε στο Associated Press: «Μου είπε ότι πονούσε η καρδιά του. Μετά άρχισε να κλαίει από τον πόνο. Έπειτα άρχισε να αιμορραγεί και να κάνει πολλούς εμετούς».

Η Núria Carrera Graño, γιατρός της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού, η οποία έχει εργαστεί σε δύο προηγούμενες επιδημίες Έμπολα, χαρακτήρισε την κατάσταση στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό ως μια ανθρωπιστική και πολιτική ασφάλειας που προέκυψε από μια σειρά συσσωρευμένων και δυσμενών γεγονότων.

Τόνισε ότι οι υπεύθυνοι πρέπει να αξιοποιήσουν τα διδάγματα των προηγούμενων επιδημιών σχετικά με τη σημασία της διεθνούς συνεργασίας και του συντονισμού. «Δεν έχουμε χρόνο για χάσιμο», είπε.

Για τον έλεγχο της επιδημίας, η κυβέρνηση της ΛΔ Κονγκό συνεργάζεται με γιατρούς που έχουν εμπειρία στη διαχείριση της νόσου.

Ο Richard Kojan, εντατικολόγος της Alima που έχει συμμετάσχει σε πολλές επιδημίες Έμπολα, δήλωσε ότι υπάρχουν πολλές ομοιότητες μεταξύ εκείνων των επιδημιών και της σημερινής, όπως η καθυστερημένη ανακάλυψη, οι ανεπαρκείς πόροι και η απουσία εμβολίου στην αρχική φάση.

«Η επιδημία είναι εκτός ελέγχου», είπε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα από την Kinshasa, πρωτεύουσα της χώρας, πριν ταξιδέψει στην Ιτούρι για να στηρίξει τους συναδέλφους του.

Ελλείψει εμβολίου και εγκεκριμένης θεραπείας για το στέλεχος Bundibugyo του ιού, ο Kojan ανέφερε ότι οι γιατροί προσπαθούν να βελτιστοποιήσουν την εντατική φροντίδα των ασθενών και να εφαρμόσουν επιτήρηση και ιχνηλάτηση επαφών για τα ύποπτα κρούσματα.

«Αν εισαχθούν νωρίς στο κέντρο θεραπείας, το ιικό φορτίο στα δείγματα θα είναι χαμηλό και, με βελτιστοποιημένη φροντίδα, θα έχουν μεγάλες πιθανότητες επιβίωσης», είπε.

Καθώς ο ιός εξαπλώνεται, όλο και περισσότεροι άνθρωποι στην Μπουνία ανακαλύπτουν ότι φίλοι και συγγενείς τους έχουν προσβληθεί, γεγονός που εντείνει την ανησυχία τους.

«Και μόνο η σκέψη του ονόματος “Έμπολα” με τρομάζει», δήλωσε η Jeanne, που έχει ανιψιό σε υγειονομική δομή στη Ρουαμπάρα. Ωστόσο, παραμένει αισιόδοξη.

«Ο Θεός είναι αυτός που ξέρει τι μας περιμένει», είπε. «Λέω στον εαυτό μου ότι η ασθένεια θα εξαπλωθεί αλλά όχι σε ανησυχητικό βαθμό. Μπορούμε μόνο να ελπίζουμε για το καλύτερο».