Κι όμως, το άτμισμα δυνητικά μπορεί να προκαλέσει καρκίνο

Από την εισαγωγή τους στην Ευρώπη το 2006, η χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων έχει αυξηθεί εκθετικά. Το ποσοστό των αμερικανών ενηλίκων που χρησιμοποίησαν ηλεκτρονικά τσιγάρα αυξήθηκε από το 4,5% το 2019 στο 6,5% το 2023, και οι πωλήσεις από καταστήματα αυξήθηκαν κατά 34,7%, φτάνοντας τα 21 εκατομμύρια μονάδες μεταξύ Φεβρουαρίου 2020 και Ιουνίου 2024.

Σύμφωνα με την Εθνική Έρευνα για τον Καπνό στους Νέους του 2024 που έγινε στις ΗΠΑ και δημοσιεύθηκε από τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) και τον Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA), σχεδόν το 6% των μαθητών γυμνασίων και λυκείων (2,25 εκατομμύρια παιδιά) ανέφεραν ότι χρησιμοποίησαν τις εν λόγω συσκευές τις τελευταίες 30 ημέρες. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι υπάρχουν περισσότερες από 16.000 γεύσεις ηλεκτρονικών τσιγάρων και ότι 88 χώρες δεν απαιτούν ελάχιστη ηλικία για την αγορά τους.

Και ενώ τα ηλεκτρονικά τσιγάρα παρουσιάστηκαν ως μια υγιέστερη και λιγότερο καρκινογόνα επιλογή σε σχέση με τα παραδοσιακά τσιγάρα, το περιεχόμενο των ηλεκτρονικών τσιγάρων και οι αερολύτες τους μπορεί να περιέχουν επιβλαβείς ή δυνητικά επιβλαβείς ουσίες που κανείς δεν πρέπει να επιθυμεί να εισάγει στον οργανισμό του.

Αυτές οι ουσίες μπορεί να περιλαμβάνουν νικοτίνη, βαρέα μέταλλα, σωματίδια, προπυλένιο ή διαιθυλενογλυκόλη (που χρησιμοποιούνται σε αντιψυκτικά), διακετύλιο (που συνδέεται με πνευμονικές ασθένειες), ακρολεΐνη (ένα ζιζανιοκτόνο) και βενζόλιο (γνωστό καρκινογόνο).

Μια πρόσφατη ανασκόπηση από ερευνητές στην Αυστραλία βρήκε ότι τα αποτελέσματα από εργαστηριακές έρευνες για τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τις επιδράσεις τους ήταν αρκετά ισχυρά ώστε να μεταβούν από τη σύσταση για περισσότερη έρευνα, σε έκφραση άμεσης ανησυχίας για την καρκινογένεση.

Ωστόσο, όπως γράφει στην Washington Post ο Mikkael A. Sekeres, διευθυντής του τμήματος Αιματολογίας και καθηγητής Ιατρικής στο Sylvester Comprehensive Cancer Center του Πανεπιστημίου του Μαϊάμι, «είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι οι υπάρχουσες έρευνες δεν αποδεικνύουν με απόλυτο τρόπο ότι το άτμισμα (χωρίς το κάπνισμα τσιγάρων σήμερα ή στο παρελθόν) προκαλεί καρκίνο στους ανθρώπους. Ενώ οι μελέτες που έχουν καθιερώσει τη σύνδεση μεταξύ του καπνίσματος τσιγάρων και πολλών μορφών καρκίνου έχουν πραγματοποιηθεί για δεκαετίες, οι μελέτες που επικεντρώνονται στα ηλεκτρονικά τσιγάρα είναι ακόμα σε πρώιμο στάδιο. Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα είναι σχετικά καινούρια και πιο δημοφιλή μεταξύ των νέων ενηλίκων. Υποθέτω ότι οι νέοι άνθρωποι δεν έχουν καπνίσει ηλεκτρονικά τσιγάρα για αρκετό χρόνο ώστε να αναπτύξουν καρκίνο σε υψηλά ποσοστά – ακόμα».

Ωστόσο, η έρευνα σε ζώα και σε εργαστηριακά αναπτυγμένα κύτταρα, καθώς και μια χούφτα μελετών σε ανθρώπους, μπορούν να μας δώσουν μια γενική εικόνα του κινδύνου μέχρι να ολοκληρωθούν περισσότερες μακροχρόνιες μελέτες.

Τι γνωρίζουμε για τη σχέση καρκίνου και ατμίσματος

Το Άτμισμα συνδέεται με κυτταρικές αλλαγές που σχετίζονται με τον καρκίνο. Οι μελέτες είναι ακόμα σχετικά σπάνιες, αλλά λίγες που έχουν γίνει σε εργαστηριακά αναπτυγμένα κύτταρα και ποντίκια, υποδεικνύουν ότι το άτμισμα πιθανώς προκαλεί κυτταρικές αλλαγές που σχετίζονται με την ανάπτυξη καρκίνου.

Μια μελέτη σε ποντίκια έδειξε ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα σε υψηλή ρύθμιση ισχύος μπορούσαν να προκαλέσουν βλάβες στο DNA των κυττάρων του πνεύμονα και του ήπατος, ενώ μελέτες σε εργαστηριακά αναπτυγμένα κύτταρα καρκίνου του μαστού έδειξαν ότι η έκθεση σε ηλεκτρονικά τσιγάρα αύξησε τα επίπεδα πρωτεϊνών στα κύτταρα που θα τα καθιστούσαν πιο πιθανό να μετασταθούν και να εξαπλωθούν στα ποντίκια.

Άλλες εργαστηριακές μελέτες συνέδεσαν το υγρό περιεχόμενο των ηλεκτρονικών τσιγάρων με την ανάπτυξη και τις αλλαγές σε καρκίνους των πλακωδών κυττάρων που βρέθηκαν στο στόμα, με τη μετατροπή φυσιολογικών κυττάρων της κύστης σε καρκινικά κύτταρα, καθώς και με την ανάπτυξη όγκων στον εγκέφαλο.

Για άλλη μια φορά, αυτές οι μελέτες είναι εντυπωσιακές και τα ευρήματά τους παρέχουν τη βάση για περαιτέρω έρευνες. Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν μεταφράζονται πάντα στους ανθρώπους, εν μέρει γιατί δεν προσομοιώνουν απόλυτα την πραγματική χρήση. Για παράδειγμα, η διάρκεια και οι συγκεντρώσεις έκθεσης που χρησιμοποιούνται στις μελέτες σε ποντίκια δεν αντανακλούν αναγκαία τις μέσες «ρουφηξιές» ανά ημέρα για τον χρήστη.

Πώς το άτμισμα συγκρίνεται με τα τσιγάρα ως κίνδυνος για τον καρκίνο

Δυστυχώς, και πάλι τα δεδομένα είναι περιορισμένα και ατελή, αλλά αρκετά ανησυχητικά ώστε να ανησυχούμε ότι η χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων μπορεί να οδηγήσει σε καρκίνο,— ίσως όχι με τον ίδιο έντονο κίνδυνο όπως τα παραδοσιακά τσιγάρα, αλλά σίγουρα περισσότερο από το να μην καπνίζεις καθόλου, αναφέρει ο ειδικός.

Για παράδειγμα, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα μπορούν να προκαλέσουν αλλαγές στα χημικά στοιχεία των σωματικών υγρών. Σε μια μικρή μελέτη που περιλάμβανε 150 άτομα, το ένα τρίτο κάπνιζε μόνο παραδοσιακά τσιγάρα, το ένα τρίτο κάπνιζε μόνο ηλεκτρονικά τσιγάρα και το ένα τρίτο ήταν μη καπνιστές.

Αυτοί που κάπνιζαν παραδοσιακά τσιγάρα είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν δείκτες φλεγμονής που σχετίζονται με τον κίνδυνο καρκίνου στο σάλιο τους, αλλά οι χρήστες ηλεκτρονικών τσιγάρων είχαν ακόμα υψηλότερα επίπεδα από τους μη καπνιστές.

Αναφορά από την Κίνα περιγράφει δύο ασθενείς που κάπνιζαν ηλεκτρονικά τσιγάρα για πάνω από μια δεκαετία, αλλά όχι παραδοσιακά τσιγάρα, και ανέπτυξαν καρκίνους στο στόμα που συνήθως συνδέονται με τη μακροχρόνια χρήση καπνού.

Σε άλλη μελέτη που εξετάζει τα πρότυπα χρήσης ηλεκτρονικών τσιγάρων στις ΗΠΑ, σχεδόν 120.000 συμμετέχοντες, το 1% ανέφερε χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρα, το 5% προηγούμενη χρήση και πάνω από 500 άτομα ανέφεραν διάγνωση καρκίνου του πνεύμονα.

Οι άνθρωποι με καρκίνο του πνεύμονα είχαν περισσότερες από 2,5 φορές περισσότερες πιθανότητες να χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά τσιγάρα από εκείνους χωρίς καρκίνο του πνεύμονα, αλλά δεν ήταν γνωστό αν άρχισαν να τα χρησιμοποιούν πριν ή μετά τη διάγνωση του καρκίνου.

Πράγματι, φαίνεται να υπάρχει ανησυχητικός κίνδυνος καρκίνου όταν οι άνθρωποι ατμίζουν και καπνίζουν τσιγάρα. Σε μελέτη που περιλάμβανε πάνω από 32.000 άτομα, εκείνοι που χρησιμοποίησαν και ηλεκτρονικά τσιγάρα και παραδοσιακά τσιγάρα είχαν τέσσερις φορές μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του πνεύμονα από εκείνους που κάπνιζαν μόνο παραδοσιακά τσιγάρα.

Συνοψίζοντας, τα δεδομένα συνεχίζουν να συσσωρεύονται και υποψιάζομαι ότι θα γίνουν πιο οριστικά τα επόμενα χρόνια όσον αφορά τη σύνδεση του άτμισμα με τους καρκίνους του πνεύμονα, του στόματος και του φάρυγγα.