Σε καλό δρόμο οι έρευνες για νέα φάρμακα

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Υγείας το News247.gr  τις μεγαλύτερες διεθνής  έρευνες της τελευταίας διετίας.

Επιστημονικές ομάδες από όλο τον κόσμο προσπάθησαν σε πειραματικό στάδιο  να βρουν λύσεις σε ασθένειες που ακόμα δεν έχουν πλήρως ιαθεί.

Νέος κυτταρικός μηχανισμός που δρα αμυντικά κατά του ιού HIV του AIDS

Ένα νέο βιολογικό μηχανισμό ανακάλυψε μια διεθνής επιστημονική ομάδα, μέσου του οποίου τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος προσπαθούν να “φρενάρουν” την εξάπλωση στο σώμα του ιού HIV, που προκαλεί το AIDS.

Η αξιοποίηση αυτού του κυτταρικού μηχανισμού ανοίγει πιθανούς νέους δρόμους για την αντιμετώπιση της νόσου, καθώς φαίνεται να μπορεί να καθυστερήσει την εξέλιξή της, αν και θα χρειαστούν νέες έρευνες για να διαπιστωθεί πόσο χρήσιμη μπορεί να αποβεί η νέα τεχνική από θεραπευτικής πλευράς.

Οι ερευνητές από τη Γαλλία, τη Γερμανία, τις ΗΠΑ και τη Ν.Κορέα, με επικεφαλής τον καθηγητή μικροβιολογίας Ναθάνιελ Λαντάου της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου της Ν.Υόρκης, που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο περιοδικό ανοσολογίας Nature Immunology, σύμφωνα με το BBC, εστίασαν στην πρωτεΐνη SAMHD1, καθώς περσινές έρευνες είχαν δείξει πως ορισμένα ανοσοποιητικά κύτταρα, τα δενδριτικά, τα οποία περιέχουν αυτή την πρωτεΐνη, έχουν σημαντικά μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στην μόλυνση από τον ιό HIV.

Αντικαρκινική θεραπεία με ηλεκτρομαγνητικά πεδία

Ενθαρρυντικές δείχνουν οι πρώτες ενδείξεις των περιορισμένων κλινικών δοκιμών μιας νέου τύπου αντικαρκινικής θεραπείας με τη χρήση χαμηλής έντασης ηλεκτρομαγνητικών πεδίων. Η νέα τεχνική πέτυχε να συρρικνώσει τους όγκους σε ασθενείς με καρκίνο στο ήπαρ.

Οι ερευνητές από τις ΗΠΑ, τη Γαλλία, την Ελβετία και τη Βραζιλία, με επικεφαλής τον καθηγητή Μπόρις Πάσκε εξέφρασαν την αισιοδοξία τους ότι η νέα μέθοδος μελλοντικά μπορεί να αποτελέσει μια νέα θεραπευτική τεχνική. Διευκρίνισαν όμως ότι η μέθοδος βρίσκεται ακόμα σε νηπιακό στάδιο και θα χρειαστούν ακόμα αρκετά χρόνια δοκιμών και βελτίωσης.

Οι ασθενείς κρατούν μέσα στο στόμα τους μια κεραία σε σχήμα κουταλιού, η οποία μεταδίδει χαμηλά ηλεκτρομαγνητικά πεδία στο σώμα τους. Η θεραπεία, με συχνότητα τρεις φορές τη μέρα, πέτυχε να αυξήσει το προσδόκιμο ζωής των ασθενών με προχωρημένο καρκίνο του ήπατος, καθώς οι όγκοι σμικρύνθηκαν, ενώ τα πέριξ υγιή κύτταρα δεν επηρεάστηκαν αρνητικά.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η νέα μέθοδος είναι καλά ανεκτή για μεγάλες χρονικές περιόδους και μπορεί να συνδυαστεί με άλλες αντικαρκινικές θεραπείες. Όπως είπε ο Πάσκε, έχει ήδη εξασφαλίσει από την αρμόδια Αρχή των ΗΠΑ (FDA) την έγκριση για τη διενέργεια κλινικών δοκιμών σε μεγάλες ομάδες ασθενών, ενώ παράλληλα βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με εταιρίες σε διάφορες χώρες, ώστε να εξασφαλίσει χρηματοδότηση για τη μελλοντική έρευνα.

Έγκαιρη πρόβλεψη εμφράγματος “υπόσχεται” νέο τεστ αίματος

Ένα νέο τεστ αίματος μπορεί να προβλέψει έγκαιρα το έμφραγμα πριν αυτό συμβεί, σύμφωνα με τους δημιουργούς του, οι οποίοι εκτιμούν ότι το τεστ θα είναι διαθέσιμο στο εμπόριο σε ενάμιση χρόνο περίπου.

“Ποτέ ως τώρα δεν είχαμε ένα τρόπο να προβλέψουμε το έμφραγμα, όμως έχουμε πλέον στα χέρια μιας ένα καλό διαγνωστικό εργαλείο”, δήλωσε ο επικεφαλής των ερευνητών δρ Έρικ Τόπολ, διευθυντής του Ινστιτούτου Scripps στην Καλιφόρνια, που δημοσίευσε τη σχετική μελέτη στο ιατρικό περιοδικό Science Translational Medicine.

Η μελέτη αφενός 50 ασθενών με έμφραγμα και αφετέρου, για λόγους σύγκρισης, 44 υγιών εθελοντών, έδειξε ότι τα επίπεδα των συγκεκριμένων ενδοθηλιακών κυττάρων στο αίμα μπορεί να εμφανίζουν αύξηση έως 400% σε όσους κινδυνεύουν άμεσα από έμφραγμα, σε σχέση με τους υγιείς.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τα εν λόγω κύτταρα αρχίζουν να αυξάνουν σε ανιχνεύσιμα επίπεδα μία έως δύο εβδομάδες πριν το επικείμενο έμφραγμα. Αν η διάγνωση γίνει έγκαιρα, τότε οι γιατροί έχουν ένα «παράθυρο ευκαιρίας» να προλάβουν την θρόμβωση και το φράξιμο της αρτηρίας που οδηγεί στο έμφραγμα.

Το νέο τεστ μπορεί να αποδειχτεί ιδιαίτερα χρήσιμο στο τμήμα επειγόντων περιστατικών των νοσοκομείων, όταν γίνεται εισαγωγή ατόμων με πόνο στο στήθος, αλλά τα παραδοσιακά τεστ δείχνουν φυσιολογικά.

Νέα “όπλα” στη μάχη κατά του Αλτσχάιμερ

Αντισώματα που μπλοκάρουν τη διαδικασία της αποσύνθεσης των εγκεφαλικών κυττάρων, η οποία παρατηρείται στη νόσο του Αλτσχάιμερ, εντόπισαν Βρετανοί επιστήμονες μετά από πειράματα σε ποντίκια, αυξάνοντας έτσι τις ελπίδες για μια μελλοντική βελτιωμένη αντιμετώπιση της νευροεκφυλιστικής πάθησης από το αρχικό στάδιο της, προτού προχωρήσει και γίνει μη αναστρέψιμη.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής την δρα Πατρίτσια Σαλίνας του Τμήματος Κυτταρικής και Αναπτυξιακής Βιολογίας του πανεπιστημίου University College του Λονδίνου (UCL), που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό νευροεπιστήμης Journal of Neuroscience, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο, ανακάλυψαν ότι τα συγκεκριμένα αντισώματα “φρενάρουν” την πρωτεΐνη Dkk1, με αποτέλεσμα να σταματά ο σχηματισμός της πλάκας του β-αμυλοειδούς στον εγκέφαλο.

Η επέκταση αυτής της πλάκας συνιστά παράγοντα-κλειδί για τη σταδιακή επιδείνωση της νόσου. Όσο διευρύνεται η πλάκα του αμυλοειδούς, τόσο μεγαλώνει η απώλεια των συνάψεων, δηλαδή των συνδέσμων ανάμεσα στους νευρώνες (τα εγκεφαλικά κύτταρα), ιδίως στην περιοχή του ιπποκάμπου που παίζει καθοριστικό ρόλο για την μνήμη και την μάθηση.

Το νέο εύρημα, κατά τους ερευνητές, δημιουργεί την ελπίδα ότι οι επιστήμονες θα μπορέσουν με τα κατάλληλα φάρμακα να μπλοκάρουν την εν λόγω πρωτεΐνη, ώστε να προστατευθούν οι νευρωνικές συνάψεις από την τοξική δράση του αμυλοειδούς-βήτα. Η Σαλίνας έκανε λόγο για “την ελπίδα μιας θεραπείας, ακόμα και για την πρόληψη του νοητικού εκφυλισμού στο αρχικό στάδιο της νόσου Αλτσχάιμερ”.

Νέοι ορίζοντες για παρασκευή φαρμάκων ελέγχου πόνου, κατάθλιψης και εθισμού

Για πρώτη φορά οι επιστήμονες ανακάλυψαν την τρισδιάστατη ατομική δομή δύο υποδοχέων οπιοειδών, δηλαδή εκείνων των πρωτεϊνικών μορίων που βρίσκονται στην επιφάνεια των εγκεφαλικών κυττάρων και παίζουν ρυθμιστικό ρόλο στο αίσθημα της ευχαρίστησης και του πόνου, στον εθισμό, στην κατάθλιψη, την ψύχωση κ.α. Η ανακάλυψη, μεταξύ άλλων, ανοίγει το δρόμο για την ανάπτυξη μιας νέας γενιάς καλύτερων και ασφαλέστερων αναλγητικών φαρμάκων, ιδίως για τον χρόνιο πόνο, αλλά και φαρμάκων για την κατάθλιψη, το άγχος ή τον εθισμό.

Δεκάδες νόμιμες και παράνομες ναρκωτικές ουσίες και φάρμακα, από την ηρωίνη έως τα ισχυρά αναισθητικά, όπως η μορφίνη και η κωδεΐνη, “δουλεύουν” ακριβώς χάρη στην επίδραση που έχουν πάνω σε αυτά τα μόρια- υποδοχείς. Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή Ρέιμοντ Στίβενς του ερευνητικού Ινστιτούτου Scripps και τον Μπράιαν Κομπίλκα του πανεπιστημίου Στάνφορντ, που δημοσίευσαν τις δύο σχετικές μελέτες στο περιοδικό Nature, δήλωσαν ότι η λεπτομερής χαρτογράφηση της δομής των υποδοχέων οπιοειδών, με τη βοήθεια της τεχνικής της κρυσταλλογραφίας ακτίνων-Χ, διευκολύνει πλέον την ανάπτυξη νέων φαρμάκων σε σημαντικό βαθμό.

Υπάρχουν διάφορα είδη υποδοχέων οπιοειδών και ο τρόπος που συνδυάζονται μεταξύ τους, δεν έχει ακόμα κατανοηθεί πλήρως από τους επιστήμονες. Για παράδειγμα, οι υποδοχείς “μ” ρυθμίζουν την ευχαρίστηση και την ανακούφιση από τον πόνο, ενώ αντίθετα οι υποδοχείς “κ” την κατάθλιψη και τη δημιουργία ψυχεδελικών εμπειριών.

Οι ερευνητές κατάφεραν να ανακαλύψουν τη δομή τόσο των υποδοχέων “μ” όσο και των “κ”. Μάλιστα, στην περίπτωση των δεύτερων υποδοχέων οι ερευνητές ευελπιστούν ότι θα ρίξουν περισσότερο φως στον τρόπο που ο εγκέφαλος παράγει την αντίληψη και τη συνείδηση, καθώς και γενικότερα τον τρόπο που αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα. Οι πρωτεϊνικοί υποδοχείς γενικότερα είναι δυναμικά και πολύπλοκα μόρια πανταχού παρόντα στην επιφάνεια των κυττάρων, που ενεργοποιούνται από κάθε είδους ερέθισμα, όπως το φως, οι οσμές, οι ορμόνες και οι νευροδιαβιβαστές. Οι επιστήμονες προσπαθούν να ανακαλύψουν την ακριβή δομή όλων αυτών των μορίων, πράγμα καθόλου εύκολο.

Πρόοδος σε νέο υπό δοκιμή εμβόλιο κατά της μηνιγγίτιδας

Χιλιανοί ερευνητές ανακοίνωσαν ενθαρρυντικά αποτελέσματα από ένα υπό δοκιμή νέο εμβόλιο κατά της παιδικής μηνιγγίτιδας, γεγονός που θα μπορούσε να μειώσει τα περιστατικά θανάτων. Το σημερινό εμβόλιο προστατεύει μόνο από μερικά είδη βακτηρίων που προκαλούν τη θανατηφόρα νόσο.

Οι επιστήμονες του πανεπιστημίου της Χιλής, με επικεφαλής την καθηγήτρια Μαρία-Έλενα Σαντολάγια, που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό The Lancet, σύμφωνα με το BBC, ανέφεραν ότι, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, το νέο εμβόλιο είναι αποτελεσματικό κατά του τύπου Β της μηνιγγίτιδας, η οποία, σε όλες τις μορφές της, προκαλεί χιλιάδες θανάτους κάθε χρόνο κυρίως στα παιδιά κάτω των πέντε ετών.

Η μηνιγγίτιδα Β αποτελεί μέχρι τώρα δύσκολο “στόχο” για τους επιστήμονες, καθώς προκαλείται από μια ομάδα χιλιάδων, οριακά διαφορετικών, στελεχών των νοσογόνων βακτηρίων, με συνέπεια να μην έχει καταστεί εφικτό να βρεθεί ένα και μόνο εμβόλιο που θα καλύπτει όλα τα στελέχη. Έτσι, ενώ τέσσερα άλλα μείζονα στελέχη καλύπτονται από το τρέχον εμβόλιο, ο κίνδυνος από τον τύπο Β της μηνιγγίτιδας παραμένει. Η συγκεκριμένη μόλυνση, που προκαλεί φλεγμονή των μεμβρανών γύρω από το νωτιαίο μυελό και τον εγκέφαλο, είναι υπεύθυνη για αρκετούς θανάτους κάθε χρόνο.

Οι επιστήμονες τελικά δημιούργησαν ένα εμβόλιο με την ονομασία “4CΜenB”, αναλύοντας τη γενετική δομή χιλιάδων στελεχών του τύπου Β της νόσου και ανακαλύπτοντας κοινά χαρακτηριστικά μεταξύ τους, που μπορούν να αποτελέσουν κοινό στόχο ενός εμβολίου. Οι προηγούμενες δοκιμές σε μικρά παιδιά υπήρξαν ενθαρρυντικές, ενώ οι νέες δοκιμές από τους Χιλιανούς γιατρούς, που έγιναν σε νέους 11 έως 17 ετών, έδειξαν ότι το νέο εμβόλιο, σε δύο δόσεις, παρέχει προστασία σχεδόν 100% (πάνω από το 60% των βακτηριακών περιστατικών μηνιγγίτιδας στη Χιλή αφορούν τον τύπο Β, γι’ αυτό οι νέες δοκιμές έγιναν σε αυτή τη χώρα). Οι Χιλιανοί ερευνητές ανέφεραν ότι πλέον μπορεί να εξεταστεί σοβαρά κατά πόσο το εμβόλιο πρέπει να αρχίσει να χρησιμοποιείται για εμβολιασμούς στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

Πρόοδος στη χρησιμοποίηση βλαστοκυττάρων σε πειραματόζωα, κατά Πάρκινσον

Πειραματόζωα που είχαν συμπτώματα παρόμοια με αυτά της νόσου Πάρκινσον, σημείωσαν βελτίωση, μετά την εισαγωγή στον εγκέφαλό τους ανθρώπινων βλαστικών κυττάρων, όπως ανακοίνωσαν Ιάπωνες επιστήμονες.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον Τζουν Τακαχάσι του πανεπιστημίου του Κιότο, που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο περιοδικό για τα βλαστικά κύτταρα Stem Cells, σύμφωνα με το New Scientist, έκαναν πειράματα με μαϊμούδες, οι εγκέφαλοι των οποίων είχαν υποστεί βλάβες από μία χημική ουσία που καταστρέφει τους νευρώνες του εγκεφάλου, οι οποίοι παράγουν ντοπαμίνη. Η καταστροφή αυτών των εγκεφαλικών κυττάρων και η ελλιπής παραγωγή ντοπαμίνης προκαλεί τα συμπτώματα της νόσου.

Έξι μήνες μετά την εισαγωγή των βλαστικών κυττάρων, τα πειραματόζωα είχαν βελτιώσει σε ποσοστό 20% έως 45% την κινητικότητά τους. Η νεκροψία που έγινε μετά τον θάνατο των μαϊμούδων, ένα περίπου χρόνο έπειτα από την θεραπεία με τα βλαστικά κύτταρα, έδειξε ότι τα εγκεφαλικά κύτταρα είχαν αναπτυχθεί πλέον σε πλήρως λειτουργούντες νευρώνες παραγωγής ντοπαμίνης.