Πορτογαλία: Ferrari για όλους και κρασί να τρέχει από τις βρύσες “υπόσχεται” υποψήφιος πρόεδρος

Την Κυριακή διεξάγονται στην Πορτογαλία προεδρικές εκλογές για τον διάδοχο του Μαρσέλου Ρεμπέλου ντε Σόουζα. Εκτός από τους… παραδοσιακούς υποψήφιους που υπόσχονται αλλαγές στα φορολογικά ή βελτίωση των μισθών, ένας υποψήφιος υπόσχεται Ferrari για όλους, κρασί από τις βρύσες και μια ουτοπία όπου η εργασία παύει να είναι αναγκαία.

Πρόκειται, όπως γράφει ο Guardian, για τον “υποψήφιο Βιέιρα”, έναν φανταστικό χαρακτήρα που δημιούργησε και ενσαρκώνει ο Μανουέλ Ζοάο Βιέιρα — καταξιωμένος καλλιτέχνης, μουσικός και κωμικός — ο οποίος κατεβαίνει στις εκλογές με ξεκάθαρα σατιρική καμπάνια.

Σε αυτές τις ασυνήθιστες προεδρικές εκλογές, όπου συμμετέχουν 11 υποψήφιοι και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μικρές διαφορές μεταξύ των πέντε πρώτων —χωρίς κανέναν να αναμένεται να κερδίζει από τον πρώτο γύρο— η καμπάνια του Βιέιρα αντικατοπτρίζει το αυξανόμενο αντιελιτίστικο και αντισυστημικό αίσθημα που κυριαρχεί στην πορτογαλική πολιτική.

Πέρα από την υπόσχεση για Ferrari σε όλους, ο Βιέιρα έχει δεσμευτεί για κρασί που θα τρέχει από τις βρύσες κάθε σπιτιού, για τη δημιουργία μιας πόλης με το όνομα “Βιεϊρόπολις” όπου η τεχνητή νοημοσύνη θα απελευθερώνει τους ανθρώπους από την ανάγκη της εργασίας, για μια προσωπική “μητρική φιγούρα” για κάθε πολίτη ώστε να καταπολεμηθεί η μοναξιά, καθώς και για μια θεραπεία εξομοίωσης του χρώματος του δέρματος —που θα σκουραίνει ή θα ανοίγει τις αποχρώσεις— με στόχο, όπως λέει, να λυθεί το μεταναστευτικό ζήτημα.

Ο Αντρέ Βεντούρα, πρόεδρος και ιδρυτής του ακροδεξιού κόμματος Chega, προηγείται οριακά στις δημοσκοπήσεις, με τον Αντόνιο Ζοζέ Σεγκούρο, υποψήφιο του Σοσιαλιστικού Κόμματος και πρώην γενικό γραμματέα του, να ακολουθεί. Καθώς η δεύτερη θέση παραμένει ανοιχτή, είναι η πρώτη φορά εδώ και 40 χρόνια που οι πορτογαλικές προεδρικές εκλογές, κατά πάσα πιθανότητα, θα οδηγηθούν σε δεύτερο γύρο.

Το γεγονός ότι ο πρόεδρος της Πορτογαλίας δεν διαθέτει νομοθετική εξουσία —αν και μπορεί να διαλύσει το κοινοβούλιο, να προκηρύξει πρόωρες εκλογές και να ασκήσει βέτο σε νόμους— δεν καθιστά το αποτέλεσμα λιγότερο σημαντικό.

“Αυτές οι εκλογές σηματοδοτούν το τέλος μιας παράδοσης, σύμφωνα με την οποία η προεδρία διεκδικούταν από ισχυρές πολιτικές προσωπικότητες συνδεδεμένες με το καθεστώς και την ελίτ”, λέει ο πολιτικός επιστήμονας Αντόνιο Κόστα Πίντο από το Ινστιτούτο Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Λισαβόνας.

Όπως εξηγεί, αυτό φάνηκε ξεκάθαρα όταν ο Ενρίκε Γκουβέια ε Μέλου, απόστρατος ναύαρχος και επικεφαλής της εθνικής εκστρατείας εμβολιασμού κατά την πανδημία, αποφάσισε να κατέβει ως ανεξάρτητος.

“Επίσης, αναδείχθηκε από το γεγονός ότι ορισμένοι χαρισματικοί πολιτικοί επέλεξαν να απέχουν, πιθανότατα για να μη συνδεθούν με τις ελίτ στα μάτια της ακροδεξιάς”, λέει ο Πίντο.
Ο Βιέιρα δηλώνει ότι δεν τον ενοχλεί το γεγονός ότι κάποιοι ψηφοφόροι τον συγκρίνουν με τον Βεντούρα, επειδή και οι δύο θεωρούνται αντισυστημικοί.

“Καταλαβαίνω γιατί κάποιοι το σκέφτονται έτσι, αφού ο Αντρέ Βεντούρα έχει πείσει τον κόσμο ότι μάχεται το σύστημα”, λέει. “Αυτό όμως δεν ισχύει. Είναι μέρος του συστήματος. Ανακυκλώνει παλιές ιδέες σαν να είναι καινούργιες, κι αυτό δίνει σε κάποιους το κίνητρο να τον ψηφίσουν”.

Θέλω να είμαι πιο παράλογος κι από τον Ντόναλντ Ντακ Τραμπ

Η καμπάνια του Βιέιρα, που διεξάγεται κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έχει παράξει δεκάδες σκόπιμα κακοφτιαγμένα memes και βίντεο με τεχνητή νοημοσύνη, γεμάτα ουτοπικές υποσχέσεις και σατιρικές αναφορές στις παραδοσιακές τηλεοπτικές πολιτικές διαφημίσεις.

Δανειζόμενος διαλέκτους και αισθητικές από τη λαϊκή πορτογαλική κουλτούρα, και συχνά χρησιμοποιώντας ωμή και χυδαία γλώσσα, οι αναρτήσεις του —οι περισσότερες από τις οποίες έχουν γίνει viral— αποκαλύπτουν το παράλογο λεξιλόγιο που έχει κατακλύσει την πολιτική.

“Θέλω να είμαι πιο παράλογος κι από τον Ντόναλντ Ντακ Τραμπ”, είπε ανακοινώνοντας την υποψηφιότητά του για τις εκλογές του 2026. Είχε κατέβει και στο παρελθόν, το 2001, 2006, 2011 και 2016, αλλά είναι η πρώτη φορά που συγκέντρωσε αρκετές υπογραφές για να βρίσκεται επίσημα στο ψηφοδέλτιο.

“Χρησιμοποιώ μεταφορική γλώσσα και με ενδιαφέρει να μπλέκω τη φαντασία με την πραγματικότητα” λέει.

“Η φαντασία είναι μέρος της ζωής και η ουτοπία κάποτε ήταν μέρος της πολιτικής, αλλά εξαφανίστηκε πριν από χρόνια. Θέλω να κινητοποιήσω τη φαντασία των ανθρώπων, γιατί μέσα από αυτήν δημιουργούμε λύσεις που οδηγούν στην ευτυχία. Σήμερα κυκλοφορεί πολύ σκουπίδι.

Αν οι άνθρωποι θέλουν να ποντάρουν στο παράλογο, ας ποντάρουν τουλάχιστον στο παράλογο και τον σουρεαλισμό των ονείρων και των επιθυμιών τους. Αυτό είναι από τα πιο ειλικρινή πράγματα που υπάρχουν” λέει ο ίδιος για τη σατιρική του καμπάνια.