Τελικά, χωράει η επικαιρότητα στα “Νέα Ανέργων”;

Σκρολάρροντας στο TikTok τις τελευταίες ημέρες θα πέσει κανείς επάνω σε διάφορα θέματα επικαιρότητας. Από τις διεθνείς εξελίξεις σχετικά με τη Γροιλανδία, τις διαδηλώσεις στο Ιράν, τα αιτήματα των αγροτών, τη πιθανή δημιουργία νέων πολιτικών κομμάτων, μέχρι και τα beefs μεταξύ γνωστών influencers.

Κάτω από τα βίντεο σχετικά με τα beefs θα δει κανείς αμέτρητα σχόλια, με το κυριότερο αφήγημα που επικρατεί να είναι το «νέα ανέργων», το «δεν έχετε με τίποτα άλλο να ασχοληθείτε και ασχολείστε με αυτά», το «ο κόσμος καίγεται και εμείς ασχολούμαστε με την κάθε influencer» κ.α.

Παρ’ όλα αυτά αυτές οι εξελίξεις είναι που προσελκύουν το περισσότερο κοινό, ανοίγουν τη μεγαλύτερη συζήτηση και κρατάνε τον χρήστη πιο προσκολλημένο στην οθόνη του κινητού του. Εύπεπτες, επιφανειακές και «εύκολες» ειδήσεις, οι οποίες δεν χρειάζονται την ανάγνωση κάποιου επιμέρους άρθρου προκειμένου να γίνουν κατανοητές.

Πολλές φορές πιάνω τον εαυτό μου να αυξάνω την ταχύτητα στα short form ειδησιογραφικά βίντεο που βλέπω, ακόμη και όταν αυτά δεν ξεπερνούν το ένα λεπτό και αναλύουν μια είδηση πολύ περιγραφικά. Η υπερέκθεση στις πολλαπλές μορφές media κάνει τον εγκέφαλό μας να κουράζεται και να μην αντέχει την αναμονή και την προσήλωση, ακόμη και όταν αυτή μας παρέχεται ως «μασημένη τροφή».

Μάλιστα, σύμφωνα με έρευνες, η αυξημένη κατανάλωση ψηφιακού και «έντονου», γρηγορου περιεχομένου συνδέεται με τη δυσκολία διατήρησης προσοχής σε μεγαλύτερης διάρκειας περιεχόμενο.

Η συνέπεια της απουσίας προσοχής δεν περιορίζεται μόνο στον τρόπο που καταναλώνουμε περιεχόμενο, αλλά επηρεάζει και τη σχέση μας με την πολιτική, την επικαιρότητα και την επαφή με την πραγματικότητα. Η ουσιαστική ενημέρωση απαιτεί διάρκεια, πλαίσιο και ενασχόληση, στοιχεία που δύσκολα χωρούν σε ένα περιβάλλον συνεχούς εναλλαγής και αποσπασματικής κατανάλωσης πληροφορίας.

Η αποχή από την πολιτική συζήτηση δεν συνδέεται άμεσα με την απάθεια ή την παντελή αδιαφορία. Συχνά μπορεί να μοιάζει περισσότερο με κόπωση, τόσο για την ανάλυση της πληροφορίας όσο και για την ίδια την είδηση. Και, κυρίως, το γεγονός πως η είδηση δεν θα αποτελεί πάντοτε ψυχαγωγία. Η κατανόηση μιας πολιτικής απόφασης, μιας διεθνούς κρίσης ή μιας κοινωνικής διεκδίκησης δεν ολοκληρώνεται σε λίγα δευτερόλεπτα ούτε εξαντλείται σε ένα σύντομο απόσπασμα.

Κατηγορούμε τους νέους για το ότι δεν ενδιαφέρονται για τις παγκόσμιες εξελίξεις και την πολιτική σκηνή. Πόσο εύκολο, όμως, είναι να παρακολουθήσεις εξελίξεις που χρήζουν προσοχής έπειτα από μια ημέρα μετά από συνεχή προσκόλληση και ερεθίσματα σε μία οθόνη;

Παράλληλα, η έλλειψη ουσιαστικής επαφής με την πραγματικότητα αφήνει ελεύθερο το πεδίο επιρροής από λαϊκίστικές ρητορικές, «τσιτάτα» και ατάκες που δύσκολα ξεφεύγουν από τον κουρασμένο εγκέφαλο, όπως ακροδεξιά αφηγήματα περί «σκουπών» σε ανθρώπινες ζωές, διαδικασίες της Βουλής που γίνονται αντιληπτές από το κοινό ως reality show, και γεγονότα που προσλαμβάνονται ως «content» και όχι ως ουσιαστικές εξελίξεις που επηρεάζουν το κράτος -και τον κόσμο- στον οποίο ζούμε.

Παρακολουθούμε μονάχα ό,τι «έχει content», ό,τι μπορούμε να καταλάβουμε μέσα σε 10 δευτερόλεπτα και ό,τι μπορεί να μας κάνει να γελάσουμε πριν πέσουμε για ύπνο. Είτε αυτό είναι ένας τσακωμός μεταξύ influencers, είτε μια νομοθετική διαδικασία που κρίνει τη διαφάνεια των θεσμών του κράτους.

Ίσως, λοιπόν, πριν μιλήσουμε για απάθεια, θα έπρεπε να αναρωτηθούμε πόσο χώρο αφήνει η καθημερινότητα στον εγκέφαλο να εστιάσει. Γιατί όσο η πραγματικότητα αντιμετωπίζεται ως κατανάλωση περιεχομένου, τόσο η πολιτική θα μοιάζει κουραστική, μακρινή και, τελικά, εύκολα προσπελάσιμη με ένα scroll.

*Η Μαρία Σωτηροπούλου είναι πολιτική επικοινωνιολόγος, απόφοιτη Πολιτικής Επιστήμης από το Πανεπιστήμιο Κρήτης και κάτοχος Μεταπτυχιακού Τίτλου στην Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση από το Καθολικό Πανεπιστήμιο της Λέουβεν.