Νέες ταινίες: Στην ταινία-θρήνο “Άμνετ”, μια τραγωδία κρύβεται πίσω από το διασημότερο έργο του Σαίξπηρ

Ο “Καποδίστριας” παραμένει στην πρώτη θέση κλείνοντας ένα μήνα προβολής, αλλά το καλό νέο είναι η κυκλοφορία του “Marty Supreme” – μια ταινία με πολλή κουβέντα γύρω της, και με βραβεία, και με έναν μεγάλο σταρ, και με παθιασμένες αντιδράσεις. Είναι από εκείνες τις φορές που όλα λειτουργούν σωστά.

Έτσι, η ταινία άνοιξε με 18.000 εισιτήρια πάνω στην ώρα για να έρθουν να κουμπώσουν κι οι οσκαρικές υποψηφιότητες. Για να δούμε τι μέλλον θα έχει.

Στο μεταξύ το “Avatar: Φωτιά και Στάχτη” φτάνει τις 200.000, η “Αγγελία” και το “Father Mother Sister Brother” τις 45.000.

Άσχημα νέα δυστυχώς για το πολύ δυνατό “28 Χρόνια Μετά: Ο Ναός των Οστών” που άνοιξε με μόλις 5.000 εισιτήρια, αν και οι θεατές φαίνεται να φεύγουν πολύ ικανοποιημένοι. Μπορεί όμως να στηθεί word of mouth επιτυχία από τόσο χαμηλό ξεκίνημα;

Κρίμα, γιατί μαζί με το “28 Χρόνια Μετά” του Ντάνι Μπόιλ, αυτές είναι δύο ταινίες που θα συζητιούνται για χρόνια.

Οι νέες ταινίες της εβδομάδας

Κριτική

Η νέα ταινία της Κλόι Ζάο μετά τα Όσκαρ του “Nomadland” (το “Eternals” της Marvel είναι μια ταινία σβησμένη από τη συλλογική μνήμη) είναι βασισμένη στο βιβλίο της Μάγκι Ο’ Φάρελ, το οποίο συνθέτει ιστορικά γεγονότα και φιξιόν για να αφηγηθεί μια οικογενειακή τραγωδία – και την τέχνη που αυτή γέννησε.

Ο Πολ Μέσκαλ παίζει τον Γουίλιαμ Σαίξπηρ κι η Τζέσι Μπάκλεϊ (άνετο φαβορί αυτή τη στιγμή για το Όσκαρ Α’ Γυναικείου Ρόλου) την σύζυγό του Άνιες, και μαζί βιώνουν μια αδιανόητη απώλεια. Στο πρώτο της μέρος η ταινία ακολουθεί με έναν πολύ ενδιαφέροντα αφηγηματικό ρυθμό την ζωή του ζευγαριού. Ελλειπτικά, αιθέρια, δίνοντας την αίσθηση μιας σχέσης και μιας οικογένειας μέσα από σώματα και το πώς κινούνται στον χώρα, παρά με ρητές επεξηγήσεις και στρωτό exposition. Είναι σαν σελίδες να λείπουν από ένα βιβλίο, που όμως εκείνες που διαβάζεις σου δίνουν αρκετή αίσθηση των ζωών, του περιβάλλοντος, και του χρόνου που περνάει.

Όμως το πιο πολυσυζητημένο στοιχείο της ταινίας έρχεται στην τελευταία πράξη, όταν το ζευγάρι καλείται να διαχειριστεί την απώλεια – όταν ο θρήνος καλύπτει σαν πέπλο κάθε λεπτομέρεια της ζωής τους, κάθε κενό, κάθε «αέρα». Ξαφνικά η αφήγηση γίνεται όχι απλά πιο σφιχτή, αλλά ακινητοποιείται, όπως κι οι ζωές των δύο τους. Μέσα από αυτό το απότομο φρενάρισμα παρακολουθούμε το πώς ο θρήνος οδήγησε στη δημιουργία του διασημότερου σαιξπηρικού έργου.

Είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα κατάληξη, που ανασυστήνει κινηματογραφικά την θεατρική δημιουργία, επιχειρώντας να δώσει σε μια κλειστή σκηνή/παράσταση το βάρος και το βάθος μιας ολόκληρης ζησμένης ζωής – την οποία έχουμε ακολουθήσει νωρίτερα στο φιλμ. Εδώ δε γίνεται παρά να θαυμάσεις το εικαστικό σκέλος, και το πώς σκηνογραφία, διεύθυνση φωτογραφίας, κουστούμια, μουσικά και περφόρμανς έρχονται μαζί για να δημιουργήσουν κάτι το ολοκληρωτικό.

Όμως υπάρχει ένα ζήτημα στο πόσο ασύνδετα καταλήγουν έτσι τα επιμέρους κομμάτια της ταινίας. Το να διαφέρουν αισθητικά, αφηγηματικά, ακόμα και θεματικά οι επιμέρους πράξεις ενός φιλμ δεν είναι πρόβλημα από μόνο του (βλέπε πρόσφατα εξαιρετικά παραδείγματα όπως το “Weapons” ή το “28 Χρόνια Μετά”), αλλά στο “Άμνετ” είναι σα να ανήκουν σε διαφορετικές ταινίες. Η τρίτη πράξη του φιλμ έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον αλλά μοιάζει με κλιμάκωση κάποιας άλλης ταινίας, στην οποία δεν προσφέρει στα αλήθεια κάτι η πρώτη.

Η Ζάο, ως συν-σεναριογράφος μαζί με την Ο’ Φάρελ, έχει επιλέξει μια γραμμική αφήγηση που αφαιρεί από ταινία μια πιθανή αίσθηση μνήμης ή εφιάλτη ή βιώματος, και καταλήγει απλώς μια ιστορία που μοιάζει να ξοδεύει χρόνο μέχρι να φτάσει στην τραγωδία. Εκεί, δε, η σύνδεση της απώλειας με τη δημιουργία παραμένει εντελώς επιφανειακή.

Ούτε τη διαδικασία δημιουργίας του έργου παρακολουθούμε στα αλήθεια (μάλλον ώστε να μπορεί ο θεατής να μπει στο βλέμμα της Άνιες στη συνέχεια) με αποτέλεσμα να μην υπάρχει αληθινή εξερεύνηση των διεργασιών που συνδέουν τραγωδία / θρήνο / δημιουργία / τέχνη. Ενώ το σαιξπηρικό έργο εξετάζεται υπό μια οπτική την οποία το φιλμ πολύ απλά αδυνατεί να στηρίξει: Το “Άμλετ”… έχει φαντάσματα. Και… θρήνο. Στοιχεία δηλαδή ήδη παρόντα στην πρωτογενή αφήγηση του 12ου αιώνα που διασκευάζει ο Σαίξπηρ – είναι μια φοβερά επιλεκτική ανάγνωση.

Όλα τα παραπάνω δεν συνιστούν πλήρη κατεδάφιση του φιλμ ωστόσο. Η Τζέσι Μπάκλεϊ δίνει μια ερμηνεία σχεδόν ζωώδους, αφιλτράριστου θρήνου, που καταλαμβάνει συναισθηματικά το φιλμ και είναι ικανή από μόνη της να το απογειώσει. (Έχει το Όσκαρ στο τσεπάκι και καθόλου δεν θα διαφωνήσω.) Ο Μέσκαλ σε έναν πιο δύσκολο, υπόγειο, οριακά αόρατο-παρότι-κεντρικό ρόλο, δίνει μια από αυτές τις σήμα κατατεθέν ανοιχτά συναισθηματικές, στοιχειωμένες ερμηνείες του.

Τα δε επιμέρους εικαστικά στοιχεία του φιλμ είναι εντυπωσιακά. Είναι τόσο προσεγμένο και με μια τέτοια ποιητική ομορφιά, που ίσως καταλήγει δύσκολο το να σε συμπαρασύρει το ίδιο το τραγικό του γεγονός! (Ανεκδοτολογικά, έχω πράγματι ακούσει για αμέτρητες περιπτώσεις θεατών που πλαντάζουν στο τέλος του φιλμ, αλλά κανέναν στη μέση του, όταν συμβαίνει η τραγωδία.)

Το τέλος της ταινίας αφήνει πολύ κόσμο με βουρκωμένα μάτια και υπάρχει όντως μια μεγάλη δύναμη συλλογικότητας μπροστά στο ακατανόητο της απώλειας, που κρύβεται στο κλείσιμο. Όμως είναι το σαφώς ανώτερο πρώτο μισό του φιλμ έχει που ροή, έχει περιέργεια για ανθρώπους και συμπεριφορές και το περιβάλλον τους. Όλα αυτά εγκαταλείπονται δραματικά κατά την δεύτερη ώρα, για χάρη μιας τελικά μάλλον ισοπεδωτικής αλληγορίας – συνοδεία ενός εξίσου ισοπεδωτικού λυρικού κρεσέντο. Περισσότερο από συγκινημένος, βγήκα από την αίθουσα προβληματισμένος.

Κριτική

Γυρισμένο σαν σε τρικυμία εν κρανίω από τον Τιμούρ Μπεκμπαμπέτοφ (του “Wanted”, μιας ταινίας-ορισμού του “you had to be there”), το άκρως συμβατικό στην καρδιά του αστυνομικό θρίλερ δεν κάνει τίποτα ενδιαφέρον με την εικόνα και τη φόρμα των πολλαπλών οθονών ως διαρκή πηγή πληροφορίας. Ο χαρακτήρας του Κρις Πρατ βρίσκεται ακινητοποιημένος σε μια καρέκλα κι είναι αναγκασμένος να σκαλίζει στις εικόνες, τα βίντεο, τις προσωπικές στιγμές του ίδιου και των κοντινών του προσώπων μέσα από μια αλληλουχία ψηφιακών αναζητήσεων.

Όμως πέρα από την περιστασιακή ατάκα τύπου «μπαμπά, δεν το πιστεύω ότι είδες το βίντεό μου!» που προσπερνιούνται σα να μην ακούστηκαν καν, τίποτα στην ταινία δεν προδίδει ένα κάποιο ενδιαφέρον για τα όσα ηθικά ζητήματα εγείρονται. Τόσο από την συγκέντρωση πληροφορίας, όσο και από τη χρήση ΑΙ σε έναν τόσο αποφασιστικό ρόλο – υπό ποιες συνθήκες συνέβη αυτή η μετάβαση άραγε; Τι πιστεύουν αυτοί που εγκαθίδρυσαν αυτό το σύστημα; Τι πιστεύουν αυτοί που θέλουν να το γκρεμίσουν;

Όλα σπρώχνονται στο περιθώριο προκειμένου να δοθεί χώρος σε ένα δικαστικό θρίλερ που τελικά είναι εντελώς συμβατικό στο ξετύλιγμά του και φοβερά προβλέψιμο ως προς τη λύση του. Ό,τι ενδιαφέρον προκύπτει έστω και κατά λάθος γύρω από το κεντρικό concept δεν εξερευνάται ούτε στο ελάχιστο, πέρα από έναν εντελώς στοιχειώδη (φτηνό) συναισθηματισμό που δεν εμπλέκεται καθόλου με την ουσία του ζητήματος και καταλήγει (κατά λάθος;) σε οριακή ΑΙ προπαγάνδα.

Κριτική

Ενδιαφέρον τόσο για το θέμα του, όσο και για την προσέγγιση που επιλέγει η σκηνοθέτρια Κριστίνα Τουρνατζή (σαν αντι-δικαστικό δράμα, υπό μία έννοια), το “Κάρλα” βασίζεται σε αληθινή ιστορία ακολουθώντας ένα 12χρονο κορίτσι που πηγαίνει στο αστυνομικό τμήμα για να καταγγείλει τον πατέρα της.

Η καταγγελία παραμένει αόριστη ως προς το τι ακριβώς έχει συμβεί (η Κάρλα αρνείται να προβεί σε αναλυτικές εξηγήσεις) όμως η νεαρή κοπέλα μιλά με μια τέτοια συγκρότηση που πείθει τον δικαστή να τη βοηθήσει παρά την έλλειψη συγκεκριμένων στοιχείων. Η Κάρλα, παιγμένη εξαιρετικά από την Ελίζε Κριπς, μοιάζει σα να κρατά τον εαυτό της από το να διαλυθεί σε κομμάτια χάρη στην αποφασιστικότητα και το θάρρος της καταγγελίας της.

Από και ύστερα υπάρχουν στιγμές που η ταινία μοιάζει τόσο αποφασισμένη να καταγράψει την εσωτερικότητα της κεντρικής ηρωίδας της, που καταλήγει να φρενάρει, ενώ ταυτόχρονα ακολουθεί κάποιες συμβάσει πλησιάζοντας στο φινάλε. Έχει θαυμάσια στοιχεία αλλά είναι ίσως υπέρμετρα συγκρατημένο – πάντως αξίζει και μόνο για το πώς σκιαγραφεί μια νεαρή ηρωίδα σε βουβή εσωτερική σύγκρουση.

Κυκλοφορούν επίσης

Επιστροφή στην Πατρίδα: Ο Τίτους Μίλεχ, Γερμανός ψυχίατρος, μετά από πολλά χρόνια άρνησης της καταγωγής του, λόγω της ναζιστικής κληρονομιάς, ξεκινά ένα ταξίδι επιστροφής στη γενέτειρά του, τη Γερμανία. Ένα ταξίδι στον χώρο και στον χρόνο των εγκλημάτων του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Επισκέπτεται τόπους μνήμης και ανθρώπους σε μια προσπάθεια κατανόησης της ιστορικής αλήθειας, και αναζήτησης απαντήσεων για τον παραλογισμό του παρελθόντος.

Οι Φύλακες του Χιονιού: Το πιο ζωηρό ταρανδάκι του κόσμου, έρχεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα με μια φαντασμαγορική ιστορία στο Βόρειο Σέλας, σε μια παιδική περιπέτεια κινουμένων σχεδίων.

Ο Χόπερ και το Μυστικό της Μαρμότας: Σύμφωνα με τον μύθο, μια μυστηριώδης μαρμότα, κρυμμένη βαθιά μέσα σε ένα μυστικό βουνό, έχει τη δύναμη να γυρίζει τον χρόνο πίσω. Όταν ο Χόπερ ανακαλύπτει ότι αυτό το μυθικό πλάσμα ίσως είναι η μόνη ελπίδα για να σωθεί το είδος του, ο ατρόμητος εξερευνητής αποφασίζει να ρισκάρει τα πάντα για να βρει την αρχαία δύναμη. Παιδική περιπέτεια κινουμένων σχεδίων.

Φρου-Φρου ο Σκανδαλιάρης: Ο Φρου-Φρου, το αγαπημένο ξωτικό με τη μορφή μικρού αγοριού και ο καλύτερος του φίλος, ο ξυλουργός Έντερ, μπλέκουν σε περιπέτειες. Κινηματογραφική μεταφορά της γνωστής παιδικής σειράς, με μεγάλη επιτυχία στο γερμανικό box office.