Πνευμονιόκοκκος: Το μικρόβιο που οδήγησε στην Εντατική τη Σία Κοσιώνη

Πνευμονία από πνευμονιόκοκκο διαγνώστηκε στη δημοσιογράφο Σία Κοσιώνη, η οποία νοσηλεύεται σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας ιδιωτικής κλινικής.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η κατάσταση της υγείας της κρίνεται σταθερή και δεν προκαλεί ανησυχία.

Τι είναι όμως η πνευμονιοκοκκική λοίμωξη, πώς μεταδίδεται, ποιες είναι οι ομάδες υψηλού κινδύνου, ποια τα συμπτώματα και η πρόληψη;

Τι είναι ο πνευμονιόκοκκος

Ο πνευμονιόκοκκος είναι βακτήριο που αποικίζει συχνά το ανώτερο αναπνευστικό σύστημα του ανθρώπου. Η παρουσία του μικροβίου δεν σημαίνει απαραίτητα νόσηση, καθώς νοσούν κυρίως άτομα που είναι πιο ευάλωτα λόγω ηλικίας ή υποκείμενων νοσημάτων.

Πώς μεταδίδεται

Η μετάδοση γίνεται από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω σταγονιδίων που παράγονται κατά τον βήχα, το φτέρνισμα ή τη στενή επαφή, τόσο από άτομα που νοσούν όσο και από υγιείς φορείς. Η λοίμωξη εμφανίζεται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, με αυξημένη συχνότητα τον χειμώνα και στις αρχές της άνοιξης.

Πριν από την καθιέρωση του αντι-πνευμονιοκοκκικού εμβολιασμού, ο πνευμονιόκοκκος αποτελούσε την πιο συχνή αιτία μικροβιακής πνευμονίας. Ωστόσο, η λοίμωξη μπορεί να εκδηλωθεί και ως ωτίτιδα, ιγμορίτιδα, μηνιγγίτιδα ή βακτηριαιμία. Προσβάλλει συχνότερα μικρά παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με υποκείμενα νοσήματα, χωρίς να αποκλείεται η νόσηση νέων και κατά τα άλλα υγιών ανθρώπων.

Η έναρξη της νόσου είναι συχνά αιφνίδια, ιδιαίτερα σε ασθενείς χωρίς λειτουργικό σπλήνα, και μπορεί να συνοδεύεται από υψηλή θνητότητα, κυρίως στις ομάδες υψηλού κινδύνου.

Συμπτώματα της πνευμονιοκοκκικής νόσου

Τα συμπτώματα εξαρτώνται από το σημείο του σώματος που έχει προσβληθεί. Όταν η λοίμωξη περιορίζεται στη μύτη ή τα αυτιά, μπορεί να είναι ήπια. Αν όμως τα βακτήρια περάσουν στο αίμα, τον εγκέφαλο ή την καρδιά, η κατάσταση μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή και απειλητική για τη ζωή.

Συμπτώματα ήπιας νόσου:

• Πόνος στα αυτιά
• Πονοκέφαλος
• Ρινική συμφόρηση
• Βήχας
• Πυρετός
• Απώλεια όρεξης

Συμπτώματα σοβαρής νόσου:

• Σύγχυση
• Θωρακικό άλγος
• Δυσκολία στην αναπνοή
• Ευαισθησία στο φως
• Έντονος πόνος ή δυσφορία
• Εξάνθημα που δεν υποχωρεί με πίεση
• Ωχρό, κυανό, γκρι ή με ερυθρές κηλίδες δέρμα, χείλη ή γλώσσα
• Μελάγχρωση του δέρματος γύρω από τα νύχια ή τα μάτια

Χωρίς την κατάλληλη θεραπεία, οι σοβαρές λοιμώξεις μπορεί να αποβούν απειλητικές για τη ζωή.

Ποιοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο

Λοίμωξη από πνευμονιόκοκκο μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Αυξημένο κίνδυνο για σοβαρή νόσο έχουν τα παιδιά κάτω των 5 ετών, οι ηλικιωμένοι – οι οποίοι συχνά μολύνονται από τα εγγόνια τους – και τα ανοσοκατασταλμένα άτομα.

Πιθανές επιπλοκές του πνευμονιόκοκκου

Οι επιπλοκές εξαρτώνται από το σημείο της λοίμωξης και μπορεί να είναι ιδιαίτερα σοβαρές. Περιλαμβάνουν:

• Μηνιγγίτιδα
• Σηψαιμία
• Πνευμονία
• Οστεομυελίτιδα
• Σηπτική αρθρίτιδα

Σε σπάνιες περιπτώσεις, κυρίως στα παιδιά, η μηνιγγίτιδα και η σηψαιμία μπορεί να προκαλέσουν μόνιμες αναπηρίες, όπως κώφωση ή εγκεφαλική βλάβη, ενώ σε εξαιρετικά βαριές καταστάσεις μπορεί να απαιτηθεί ακόμη και ακρωτηριασμός. Χωρίς έγκαιρη θεραπεία, οι σοβαρές λοιμώξεις μπορεί να είναι θανατηφόρες. Η πνευμονιοκοκκική πνευμονία αποτελεί συχνή αιτία θανάτου στους ηλικιωμένους.

Πώς προλαμβάνεται η πνευμονιοκοκκική νόσος

Ο εμβολιασμός είναι το πιο αποτελεσματικό μέσο πρόληψης. Τα εμβόλια κατά του πνευμονιόκοκκου περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα παιδικού εμβολιασμού των περισσότερων χωρών της ΕΕ και του ΕΟΧ. Παράλληλα, η τήρηση των κανόνων υγιεινής και η αποφυγή επαφής με άτομα που εμφανίζουν συμπτώματα λοίμωξης συμβάλλουν στην προστασία, αν και η μετάδοση από ασυμπτωματικούς φορείς καθιστά δύσκολη την πλήρη αποφυγή της νόσου.

Οι δύο τύποι εμβολίων κατά του πνευμονιόκοκκου

PCV13 – 13δύναμο συζευγμένο εμβόλιο
Χορηγείται στα βρέφη από την ηλικία των 2 μηνών, με τρεις ή τέσσερις δόσεις ανάλογα με την ηλικία έναρξης. Στους ενήλικες απαιτείται μία δόση. Προσφέρει μακροχρόνια ανοσία έναντι των 13 πιο επιθετικών οροτύπων του πνευμονιόκοκκου.
Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, συνιστάται σε βρέφη, παιδιά, ενήλικες άνω των 65 ετών και άτομα κάθε ηλικίας με υποκείμενα νοσήματα που αυξάνουν τον κίνδυνο διεισδυτικής πνευμονιοκοκκικής νόσου.

PPSV23 – 23δύναμο πολυσακχαριδικό εμβόλιο
Χορηγείται μόνο σε ενήλικες και ενδείκνυται για όλους άνω των 65 ετών. Συνιστάται επίσης σε άτομα κάτω των 65 ετών με χρόνια νοσήματα, όπως άσθμα, ΧΑΠ, σακχαρώδη διαβήτη, καρδιαγγειακά νοσήματα, ανοσοκαταστολή, ασπληνία, HIV λοίμωξη, κίρρωση, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, νεφρωσικό σύνδρομο, διαφυγή εγκεφαλονωτιαίου υγρού, κοχλιακά εμφυτεύματα ή διαμονή σε ιδρύματα μακράς φροντίδας.

Σε άτομα 19–64 ετών συστήνεται επανεμβολιασμός μία φορά, πέντε χρόνια μετά τον αρχικό. Σε άτομα άνω των 65 ετών, επανεμβολιασμός γίνεται μόνο εάν ο αρχικός εμβολιασμός είχε πραγματοποιηθεί πριν από την ηλικία των 65 και έχουν περάσει τουλάχιστον πέντε χρόνια. Όσοι εμβολιάστηκαν μετά τα 65 δεν χρειάζονται επανεμβολιασμό. Ασθενείς που πρόκειται να υποβληθούν σε σπληνεκτομή πρέπει να εμβολιάζονται τουλάχιστον δύο εβδομάδες πριν από την επέμβαση.

Χρόνος χορήγησης των δύο εμβολίων

Σε άτομα που δεν έχουν λάβει κανένα εμβόλιο, χορηγείται πρώτα το συζευγμένο PCV13, το οποίο στους ενήλικες γίνεται μόνο μία φορά. Το PPSV23 ακολουθεί τουλάχιστον δύο μήνες αργότερα.
Αν έχει προηγηθεί το PPSV23, το PCV13 πρέπει να χορηγείται τουλάχιστον έναν χρόνο μετά.

Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς η πνευμονιοκοκκική νόσος μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα και να αποβεί απειλητική για τη ζωή.