ΑΠΟ ΕΝΑ ΚΡΑΝΙΟ ΣΤΟ ΝΙΟΥ ΧΑΜΣΑΙΡ, ΣΤΑ ΙΧΝΗ ΤΗΣ 9ΧΡΟΝΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΧΙΟ

Το Σίμπρουκ του Νιου Χαμσάιρ είναι μία ήσυχη παραθαλάσσια πόλη στην ανατολική ακτή των Ηνωμένων Πολιτειών. Όταν η αστυνομία τον Ιούνιο του 1994 κατέσχεσε ένα ανθρώπινο κρανίο από ένα στούντιο τατουάζ, η είδηση ταρακούνησε την τοπική κοινωνία των σχεδόν 7.000 κατοίκων. Ο ιδιοκτήτης της επιχείρησης ισχυρίστηκε ότι είχε αγοράσει το κρανίο στη Νέα Υόρκη, ωστόσο οι αστυνομικές αρχές δεν κατάφεραν ποτέ να εξακριβώσουν την προέλευσή του.

Στις δεκαετίες που ακολούθησαν δύο ιατροδικαστές-ανθρωπολόγοι μελέτησαν το κρανίο και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ανήκε σε ένα κορίτσι ηλικίας 7 έως 9 ετών, το οποίο πιθανότατα είχε πεθάνει 2 έως 10 χρόνια νωρίτερα, άρα μεταξύ 1992 και 1984. Διαπίστωσαν, επίσης, ότι το κρανίο είχε παραμείνει εκτεθειμένο στις καιρικές συνθήκες για μεγάλο χρονικό διάστημα πριν καθαριστεί και εκτεθεί στο στούντιο τατουάζ. Η έρευνα δεν κατάφερε να ταυτοποιήσει το παιδί. Η υπόθεση αρχειοθετήθηκε και έτσι, το οστό παρέμενε «ορφανό».

Αρκετά χρόνια αργότερα, η Αστυνομία του Νιου Χαμσάιρ παρέπεμψε την ανεπίλυτη υπόθεση στο DNA Doe Project, έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό που εξειδικεύεται στη χρήση διερευνητικής γενετικής γενεαλογίας (forensic genealogy) και ανάλυσης DNA για την ταυτοποίηση ανθρώπινων σορών αγνώστων στοιχείων. Οι ερευνήτριες του οργανισμού Γκουέν Ναπ και Ρεμπέκα Σόμερχαλντερ μίλησαν στο NEWS 24/7 για την υπόθεση που «άνοιξε» ξανά και το πιο σημαντικό τους εύρημα, ότι δηλαδή το κορίτσι κατάγεται από τη Χίο και βρίσκονται πλέον ένα βήμα πριν την ταυτοποίησή του. 

«Το DNA Doe Project ιδρύθηκε το 2018. Σήμερα έχουμε περίπου 70 γενεαλόγους και δραστηριοποιούμαστε τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στην Ευρώπη. Ασχολούμαστε με την επίλυση υποθέσεων ανθρώπινων σορών αγνώστων στοιχείων, χρησιμοποιώντας γενεαλογία και DNA» εξήγησαν. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα άτομα που έχουν πεθάνει χωρίς να είναι γνωστή η ταυτότητά τους αποκαλούνται Jane ή John Doe, ανάλογα με το φύλο τους. Από εκεί προέρχεται και το όνομα DNA Doe Project.

«Δημιουργείται ένα γενετικό προφίλ από τα ανθρώπινα οστά και στη συνέχεια ανεβαίνει στις τρεις βάσεις δεδομένων με τις οποίες συνεργαζόμαστε» σημείωσε η γενεαλόγος Ρεμπέκα Σόμερχαλντερ. Οι βάσεις δεδομένων είναι οι: GEDmatch, Family Tree DNA και DNA Justice, στις οποίες άνθρωποι από όλο τον πλανήτη ανεβάζουν εθελοντικά δείγμα του DNA τους, προκειμένου να αναζητήσουν το γενεαλογικό τους δέντρο, ή άθελά τους να βοηθήσουν στην επίλυση μυστηρίων και εγκλημάτων, μέσα από την εύρεση συγγένειας με κάποιο οστό αγνώστου ταυτότητας.

«Σε αυτές τις βάσεις δεδομένων επιτρέπεται η μεταφόρτωση του γενετικού προφίλ. Έπειτα λαμβάνουμε μια λίστα ανθρώπων που μοιράζονται κοινό DNA με το άγνωστο άτομο. Αυτούς τους αποκαλούμε γενετικούς συγγενείς».

Το εύλογο ερώτημα για όσους δεν γνωρίζουμε από γενετική είναι πώς κατάφεραν δεκαετίες μετά την εύρεση του κρανίου να εντοπίσουν, εκτός από μακρινούς συγγενείς, και την καταγωγή της 9χρονης. «Η απλή απάντηση είναι ότι το 99% των γενετικών συγγενών εμφάνιζαν ελληνική καταγωγή» λέει η Ρεμπέκα Σόμερχαλντερ. «Είχαν ελληνικά ονόματα και υπήρχαν πληροφορίες που ανέφεραν καταγωγή από τη Χίο. Αντίθετα, άτομα των οποίων η οικογένεια ζει στις ΗΠΑ εδώ και πολλές γενιές εμφανίζουν συνήθως βρετανική καταγωγή. Στην περίπτωσή μας, ήταν σαφές ότι η Jane Doe ήταν ελληνικής καταγωγής. Όλοι οι πρόγονοι συγκλίνουν στη Χίο». Η Γκουέν Ναπ εξήγησε ότι «λόγω της ενδογαμίας -πρόκειται για μικρό νησί όπου οι οικογένειες συχνά συνδέονται μεταξύ τους – το πιο κοντινό γενετικό ταίριασμα που έχουμε είναι τέταρτος ξάδερφος/ ξαδέρφη».

Παράλληλα, δημιουργήθηκε μια ανακατασκευή προσώπου από τον διεθνώς αναγνωρισμένο ιατροδικαστικό καλλιτέχνη Carl Koppleman, με στόχο να αποτυπωθεί το πώς ενδέχεται να έμοιαζε το παιδί εν ζωή. Τέτοιες ανακατασκευές βασίζονται σε ανατομικά δεδομένα του κρανίου και δεν αποτελούν ακριβές πορτρέτο, λειτουργούν όμως ως ισχυρό εργαλείο αναγνώρισης. «Η ύπαρξη μιας εικόνας βοηθά τον κόσμο να σταματήσει και να δώσει προσοχή. Οι άνθρωποι νιώθουν περισσότερη ενσυναίσθηση όταν υπάρχει ένα πρόσωπο. Δίνοντας στο παιδί μια πιθανή εικόνα του πώς θα μπορούσε να έμοιαζε, αυξάνονται οι πιθανότητες κάποιος να αναγνωρίσει ή να θυμηθεί κάτι».

Σήμερα, η γυναίκα θα ήταν μεταξύ 41 και 51 ετών. Τα πιθανά σενάρια παραμένουν ανοιχτά. Το παιδί θα μπορούσε να ήταν ελληνικής καταγωγής και να γεννήθηκε και να πέθανε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Θα μπορούσε να ζούσε με τους γονείς του ή να είχε δοθεί για υιοθεσία. Δεν μπορεί να αποκλειστεί ούτε το ενδεχόμενο να γεννήθηκε στη Χίο και να πέθανε στο νησί, ούτε το σενάριο να γεννήθηκε στην Ελλάδα αλλά να πέθανε στις ΗΠΑ. Αν και η περιγραφή της υπόθεσης θυμίζει επεισόδιο από σειρά true crime ντοκιμαντέρ, οι ερευνήτριες παραμένουν επιφυλακτικές ως προς το αν πρόκειται για εγκληματική ενέργεια, μια αβεβαιότητα που περιπλέκει ακόμη περισσότερο την υπόθεση.

«Λαμβάνοντας υπόψη τα ταφικά έθιμα στην Ελλάδα, εξετάζουμε όλα τα ενδεχόμενα. Ένα από τα πιο ήπια σενάρια που μπορούμε να σκεφτούμε είναι ότι μια μητέρα από τη Χίο δεν ήθελε να αποχωριστεί το νεκρό παιδί της (σ.σ. όταν μετανάστευσε στις ΗΠΑ). Ωστόσο, δεν γνωρίζουμε. Κάνουμε εκτίμηση ηλικίας για να δούμε πού θα μπορούσε να ενταχθεί στο οικογενειακό δέντρο: αν υπάρχει παιδί που πέθανε σε αυτή την ηλικία ή αν υπήρξε υιοθεσία» σημειώνουν οι ερευνήτριες του DNA Doe Project. Τα επώνυμα που «παρουσιάζουν ενδιαφέρον» σύμφωνα με την έρευνα του οργανισμού είναι: Κλάδια, Φαφαλιός, Μαθιούδης, Παλιός, Σταμούλης, Μένης, Αντόκας, Σιδεράτος. Κάποια αποτελούν κλασικά χιώτικα επώνυμα.

 

Σε προηγούμενες περιπτώσεις μη ταυτοποιημένων σορών που άνελαβε ο οργανισμός DNA Doe Project, έχει τύχει μετά την εύρεση του πιθανού ονόματος μιας σωρού, να «ανοίξει» εκ νέου η υπόθεση, για να διερευνηθούν τυχόν εγκληματικές ενέργειες. Σε ό,τι αφορά τις ελληνικές αρχές, οι ερευνήτριες διευκρινίζουν ότι μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει κάποια επικοινωνία.

Ποιες είναι άραγε οι πιθανότητες να ταυτοποιηθεί ένα οστό δεκαετίες μετά την εύρεσή του; Οι ερευνήτριες, για την περίπτωση του κοριτσιού από τη Χίο, είναι αισιόδοξες. «Ελπίζουμε ότι, παρουσιάζοντας την υπόθεση στο ελληνικό κοινό, θα υπάρξει ενδιαφέρον ώστε περισσότεροι άνθρωποι να ανεβάσουν το DNA τους στις βάσεις δεδομένων με τις οποίες συνεργαζόμαστε. Ακόμη και δύο ή τρία επιπλέον καλά γενετικά ταίριασματα μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Υπάρχουν υποθέσεις που η εξιχνίασή τους μέσω DNA διήρκησε τέσσερα ή πέντε χρόνια. Προσωπικά, είχα υπόθεση που λύθηκε έπειτα από έναν χρόνο με ένα μόνο δείγμα DNA. Έχουμε καλές πιθανότητες να μπορέσουμε να την ταυτοποιήσουμε και να της «επιστρέψουμε» το όνομά της».