Joep Beving: “Μινιμαλισμός δεν είναι να κάνεις λιγότερα, αλλά να κουβαλάς λιγότερα”

Ο Ολλανδός συνθέτης και πιανίστας Joep Beving, μία από τις πιο ξεχωριστές παρουσίες της σύγχρονης μινιμαλιστικής μουσικής, θα εμφανιστεί για πρώτη φορά στην Αθήνα το 2026 στο πλαίσιο της διεθνούς περιοδείας LIMINAL. Το πρόγραμμα της συναυλίας την Πέμπτη 23 Απριλίου στον Φιλολογικό Σύλλογο Παρνασσού αντλεί ενέργεια από το νέο του άλμπουμ – καθώς και από επιλεγμένες στιγμές της μέχρι σήμερα δημιουργικής του πορείας.

Ο Joep Beving περιγράφει συχνά τη μουσική του ως αποτέλεσμα μιας μετατόπισης: από τον έλεγχο προς την εμπιστοσύνη, από τη βεβαιότητα προς την ακρόαση. Το άλμπουμ LIMINAL γεννήθηκε μέσα σε αυτή την κατάσταση ενδιάμεσου χρόνου, όταν η δημιουργία οργανώθηκε γύρω από το δίπολο σιωπής και παρουσίας. Ο Beving μιλά για μια μουσική που αναδύεται, που ζητά υπομονή και επιτρέπει στον ακροατή να παραμείνει μέσα της χωρίς να καθοδηγείται.

Στη ζωντανή εκδοχή της περιοδείας LIMINAL, αυτή η φιλοσοφία μεταφέρεται στη σκηνή με απόλυτη λιτότητα. Το πιάνο γίνεται σημείο αναφοράς και η σιωπή αποκτά δομικό ρόλο, οργανώνοντας τον χρόνο της συναυλίας. Η πρώτη εμφάνιση του Beving στην Αθήνα σηματοδοτεί τη συνάντηση του ελληνικού κοινού με αυτή τη νέα δημιουργική περίοδο ενός πολύ ιδιαίτερου καλλιτέχνη. Ο Beving μοιράστηκε μαζί μας τις σκέψεις του για τη μουσική, λίγο πριν έρθει στην Ελλάδα!

Joep Beving: “Εμπιστοσύνη στη μουσική. Εμπιστοσύνη σε κάτι μεγαλύτερο”

Υπήρξε μια περίοδος που η μουσική ήταν παρούσα, αλλά όχι κεντρική στη ζωή σου. Τι ήταν αυτό που τελικά μετατοπίστηκε, τη στιγμή που συνειδητοποίησες ότι το πιάνο δεν μπορούσε πια να παραμένει στο φόντο;

Η μεγαλύτερη μετατόπιση που συνέβη ήταν όταν περνούσα μια περίοδο burn-out και το μόνο πράγμα που μπορούσα να κάνω ήταν να κάθομαι πίσω από το πιάνο στο σπίτι μας. Άρχισε να παρουσιάζεται μουσική που ήταν πολύ διαφορετική από οτιδήποτε είχα κάνει πριν στη ζωή μου. Έμοιαζε αληθινή και, καθώς σε εκείνη τη φάση είχα λίγα να χάσω, αποφάσισα να ακολουθήσω τη μουσική. Αυτό με έκανε να μεταβώ από έναν ορθολογικό τρόπο σκέψης σε μια πιο διαισθητική κατάσταση νου, στην οποία η εμπιστοσύνη ήταν η κυρίαρχη αρχή. Εμπιστοσύνη στη μουσική. Εμπιστοσύνη σε κάτι μεγαλύτερο.

Το νέο σου άλμπουμ και η περιοδεία σου έχουν τον τίτλο LIMINAL, μια λέξη που μιλά για ενδιάμεσες καταστάσεις και μεταβάσεις. Σε ποιο σημείο προσωπικής ή καλλιτεχνικής αλλαγής σε βρίσκουμε τη στιγμή που αυτή η μουσική έπαιρνε μορφή;

Πιστεύω ότι εγώ ο ίδιος ήμουν και πιθανότατα εξακολουθώ να είμαι, σε μεγάλο βαθμό, παγιδευμένος στην κατάσταση του να μη γνωρίζω. Σε ένα συναισθηματικό ή καθαρά υπαρξιακό επίπεδο, είναι δύσκολο να παραμείνει κανείς γεμάτος ελπίδα και να μη διολισθήσει στη μοιρολατρεία. Στη δουλειά μου επέτρεψα στον εαυτό μου να αγκαλιάσει την ομορφιά. Με την πεποίθηση ότι έχει κάποια δύναμη να συνδέει σε έναν κατακερματισμένο και πολωμένο κόσμο.

Αν και υπάρχουν πολλές αποχρώσεις της, συχνά σχετικές και ίσως υποκειμενικές, για μένα η αναζήτηση πραγμάτων στη ζωή και στην τέχνη που παραπέμπουν σε κάτι καθολικό, ίσως σε μια απόλυτη αισθητική, είναι μια σκόπιμη προσπάθεια. Όμως, τους μήνες πριν από τη δημιουργία αυτού του νέου άλμπουμ, δεν μπορούσα πια να δω τον εαυτό μου να βαδίζει σε αυτόν τον δρόμο. Το προνόμιο του να σου επιτρέπεται να ασχολείσαι με την αναζήτηση της ομορφιάς μου φαινόταν υποκριτικό μπροστά σε τόσους ανθρώπους που υποφέρουν.

Καλλιτεχνικά, βρέθηκα να έλκομαι από την οργή, την παραμόρφωση και την καταστροφή, για να δώσω φωνή στον θυμό που έβραζε μέσα μου. Αλλά τη στιγμή που σκοτώνουμε την ελπίδα, δεν υπάρχει άλλη επιλογή από τον μοιρολατρισμό. Άρχισα να αναζητώ ένα προπύργιο, μια κατεύθυνση για εμάς και πήρα βοήθεια από την καλλιτέχνιδα Iris van Herpen, η οποία μου πρότεινε ένα βιβλίο: Wild Renaissance του Guillaume Logé. Το βιβλίο και οι συζητήσεις που είχα με φίλους και συναδέλφους με βοήθησαν να πείσω τον εαυτό μου ότι έπρεπε να συνεχίσω τη δουλειά μου. Στο ίδιο το έργο, κάποια κομμάτια του εαυτού μου προσπαθούν να βρουν τάξη μέσα στο χάος και άλλα κομμάτια επιτρέπουν στο άγριο να μιλήσει μέσα από εμάς.

“Μερικές φορές χρησιμοποιώ τη σιωπή μέχρι το σημείο της πραγματικής αμηχανίας”

Σε όλο το έργο σου, η σιωπή μοιάζει εξίσου συνειδητή όσο και ο ήχος. Πώς έχει αλλάξει η κατανόησή σου για τη σιωπή μέσα στα χρόνια, τόσο ως συνθέτης όσο και ως ακροατής;

Όταν ένα δάσος ξαφνικά σωπαίνει, αυτό σηματοδοτεί κίνδυνο. Ο ήχος, με αυτή την έννοια, είναι μια μορφή διαβεβαίωσης, χαρτογραφεί το περιβάλλον μας και ρυθμίζει το επίπεδο της έντασης που φέρουμε στο σώμα μας. Η σιωπή κάνει το αντίθετο: αφαιρεί σημεία αναφοράς και μας αναγκάζει να στραφούμε προς τα μέσα. Όσο πιο άνετα νιώθεις σε αυτόν τον εσωτερικό χώρο, τόσο περισσότερο αρχίζεις να τον αναζητάς.
Για μένα, η σιωπή συνδέεται στενά με την ένταση ανάμεσα στον έλεγχο και την εμπιστοσύνη. Αν το μυαλό είναι συνεχώς ενεργό, ανιχνεύοντας κινδύνους, επεξεργαζόμενο, παραμένοντας απασχολημένο, αυτό μπορεί να μοιάζει με έναν αξιόπιστο μηχανισμό αντιμετώπισης. Το να αφήσεις αυτό να φύγει, να επιτρέψεις στη σιωπή και την παρουσία να πάρουν τον έλεγχο, μπορεί να είναι βαθιά αναστατωτικό. Στη δική μου περίπτωση, αυτή η μετάβαση δεν ήταν επιλογή, αλλά κάτι που μου επιβλήθηκε μέσω του burn-out.

Κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου, το μόνο πράγμα που μπορούσα να αντέξω μέσα στη σιωπή ήταν οι απαλοί τόνοι του πιάνου της γιαγιάς μου, το οποίο βρισκόταν στο σαλόνι μας. Φυσικά, η σύνθεσή μου άρχισε να διαμορφώνεται γύρω από αυτή την εύθραυστη ισορροπία. Η σιωπή δεν ήταν μια αισθητική απόφαση, ήταν μια αναγκαιότητα.

Στα πρώτα χρόνια της καριέρας μου, το να επιτρέψω αυτή την ίδια σιωπή πάνω στη σκηνή ήταν πολύ πιο δύσκολο. Το μυαλό μου ήταν ανήσυχο, τροφοδοτημένο από ανασφάλεια, και έτρεχα μέσα από τη μουσική, φοβούμενος να αφήσω χώρο. Με τον καιρό, μέσα από την εμπειρία και μια αυξανόμενη συνήθεια να στρέφομαι προς τα μέσα, έμαθα να εμπιστεύομαι τόσο τη σιωπή όσο και τον εαυτό μου. Τώρα, μερικές φορές χρησιμοποιώ τη σιωπή μέχρι το σημείο της πραγματικής αμηχανίας, κρατώντας τη αρκετά ώστε το κοινό να αναγκαστεί να παραδοθεί σε αυτήν, όπως κάποτε αναγκάστηκα κι εγώ.

“Ο μινιμαλισμός σου ζητά να αντέξεις την αβεβαιότητα”

Έχεις πει ότι η μουσική συχνά μοιάζει σαν να υπάρχει ήδη, και ότι ο ρόλος σου είναι να δημιουργήσεις τις συνθήκες για να αναδυθεί. Πόση συγγραφική ιδιότητα νιώθεις ότι έχεις πραγματικά πάνω στο τελικό αποτέλεσμα;

Ειλικρινά, όχι πολλή. Είναι αυτό στο οποίο συντονίζεσαι που θα ξεδιπλωθεί. Η πράξη του συντονισμού είναι το σημείο όπου γίνεται το έργο του καλλιτέχνη. Αλλά αυτό συνοδεύεται από κάποια μορφή βούλησης, πρόθεσης. Μια περιέργεια, μια επιθυμία. Μόλις δεσμευτείς σε οποιαδήποτε δημιουργική πράξη, η βούληση παρέχει την ενέργεια, η επίγνωση είναι το εργαλείο που χρησιμοποιούμε για να συλλάβουμε την ουσία και η κατανόηση ή η περιέργεια και η δεξιότητά σου διαμορφώνουν αυτό που συλλαμβάνεται σε μια μορφή που είναι ιδιοσυγκρασιακή στη προσωπική συνομιλία που έχεις με το όλο ή την πηγή ή όπως αλλιώς θέλει κανείς να το ονομάσει. Όσο περισσότερες επιλογές χρειάζεται να γίνουν στο έργο, όσο περισσότερα στρώματα υπάρχουν, τόσο περισσότερες είναι οι δυνατότητες για ανανεωμένο συντονισμό. Με «μόνο» μινιμαλιστικές σόλο συνθέσεις για πιάνο, θα ήταν ακατάλληλο να διεκδικήσει κανείς πλήρη συγγραφική ιδιότητα, καθώς όλα ήδη υπάρχουν. Ακόμη κι αν δεν τα έχουμε ακούσει ποτέ πριν.

Ο μινιμαλισμός συχνά παρερμηνεύεται ως απλότητα. Τι είδους πειθαρχία ή εσωτερική εργασία απαιτεί στην πραγματικότητα για να αντισταθεί κανείς στην υπερβολή και να αφήσει ένα έργο ανοιχτό;

Ο μινιμαλισμός δεν έχει να κάνει με το να κάνεις λιγότερα, αλλά με το να κουβαλάς λιγότερα. Η υπερβολή συχνά προέρχεται από δυσφορία: την παρόρμηση να εξηγήσεις, να διακοσμήσεις, να ελέγξεις την εμπειρία του ακροατή. Το να αντισταθείς σε αυτή την παρόρμηση απαιτεί μια συγκεκριμένη πειθαρχία, αλλά όχι με την έννοια της ακαμψίας. Έχει περισσότερο να κάνει με τη συγκράτηση και την εμπιστοσύνη.

Η εσωτερική εργασία έγκειται στο να μάθεις πότε να σταματάς, όχι επειδή κάτι έχει ολοκληρωθεί, αλλά επειδή η προσθήκη περισσότερων θα το έκλεινε. Αυτό σημαίνει αποδοχή της ευαλωτότητας: να επιτρέπεις χώρο όπου δεν συμβαίνει τίποτα, όπου το νόημα δεν προκαθορίζεται και όπου ο ακροατής πρέπει να συναντήσει τη μουσική στη μέση της διαδρομής.

Ο μινιμαλισμός σου ζητά να αντέξεις την αβεβαιότητα, τόσο στη διαδικασία της σύνθεσης όσο και στην πράξη της παρουσίασης του έργου. Για μένα, αυτή η πειθαρχία προέκυψε από αναγκαιότητα και όχι από επιλογή. Το να αφαιρέσω πράγματα δεν ήταν μια αισθητική απόφαση αλλά ένας τρόπος να παραμείνω ειλικρινής. Με τον καιρό, έγινε σαφές ότι η ανοιχτότητα δεν δημιουργείται μόνο μέσω της αφαίρεσης, αλλά μέσω του να ακούς αρκετά βαθιά ώστε να ξέρεις τι πραγματικά χρειάζεται να υπάρχει εκεί, και να έχεις το θάρρος να αφήσεις τα υπόλοιπα απ’ έξω.

Έχεις μιλήσει για την αγάπη σου για τα συνθεσάιζερ και τον ηλεκτρονικό ήχο. Τι σου επιτρέπει να εκφράσεις το συνθεσάιζερ που το πιάνο, με όλη του την οικειότητα, δεν μπορεί;

Τη δυνατότητα να δημιουργείς, να ανακαλύπτεις και να ρυθμίζεις χρώματα και βάθη που μπορούν να ζωντανέψουν, σαν να φτιάχνεις τα δικά σου χρώματα για έναν πίνακα ζωγραφικής.

Σε έναν κόσμο διαμορφωμένο από την ταχύτητα, την παραγωγικότητα και τη συνεχή διέγερση, η μουσική σου προσκαλεί στην επιβράδυνση και στον στοχασμό. Το βλέπεις αυτό ως μια συνειδητή στάση απέναντι στη σύγχρονη ζωή ή απλώς ως τον πιο ειλικρινή τρόπο που γνωρίζεις να δουλεύεις αυτή τη στιγμή;

Όπως είπα και νωρίτερα, η μουσική προέκυψε αρχικά από τη δική μου προσωπική ανάγκη να αντιμετωπίσω την πραγματικότητα που κατοικούμε. Συνεχίστηκε από μια γοητεία για το τι συνιστά την πραγματικότητα και μια αναζήτηση για κάποια εναλλακτική. Με αυτή την έννοια, ναι, είναι μια συνειδητή στάση. Αυτό, και το γεγονός ότι δεν είμαι πιανίστας βιρτουόζος ικανός να παράγει μεγάλη ποσότητα νοτών με γρήγορο ρυθμό 🙂

Τα τελευταία χρόνια, η κλασική μουσική φαίνεται να προσεγγίζει νεότερα ακροατήρια παγκοσμίως. Αντιλαμβάνεσαι μια γνήσια πολιτισμική μετατόπιση προς αυτό το είδος ακρόασης. Τι αναζητούν οι άνθρωποι μέσα από αυτό σήμερα;

Νομίζω ότι είναι απολύτως λογικό οι άνθρωποι να αναζητούν τρόπους να δραπετεύσουν και να αναδιαμορφώσουν τη γκροτέσκα πραγματικότητά μας. Έχουμε φτάσει στο τέλος του δρόμου. Χρειαζόμαστε ένα νέο κοσμοείδωλο, ένα νέο παράδειγμα πραγματικότητας. Για αυτό, πολλοί στρέφονται προς τα μέσα. Πάντα υπήρχε ένα υπόγειο ρεύμα στη σύγχρονη ανθρώπινη ιστορία στο οποίο αυτά διδάσκονταν, αλλά συχνά καταπιέζονταν.

Με έναν παγκοσμιοποιημένο, ιδιαίτερα διασυνδεδεμένο αλλά και ιδιαίτερα εξατομικευμένο κόσμο, πιστεύω ότι τώρα υπάρχουν περισσότεροι άνθρωποι από ποτέ που το αντιλαμβάνονται. Βλέπουμε όλα όσα δεν λειτουργούν, καταλαβαίνουμε ότι όλα αυτά τροφοδοτούνται από τη δίψα για εξουσία και την απληστία, που προωθούνται μέσω του φόβου και του μίσους. Ως απάντηση, αναζητούν ουσιαστική σύνδεση, κάτι στο οποίο μπορούν να εμπιστευτούν, κάτι στο οποίο μπορούν να κρατηθούν. Αναζητούν την αγάπη.

INFO
Πέμπτη 23 Απριλίου 2026
Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός
Πλ. Αγ. Γεωργίου Καρύτση 8, Αθήνα
ΠΡΟΠΩΛΗΣΗ: ticketservices.gr