Γιάννης Παναγόπουλος: Ο συνδικαλιστής που έβλεπε τα μνημόνια να περνούν

Πίσω από την υπόθεση στην οποία εμπλέκεται ο Γιάννης Παναγόπουλος, και για την οποία έχετε διαβάσει ήδη στο NEWS 24/7, υπάρχει ένας θεσμός. Αυτός του προέδρου της ΓΣΕΕ, του κορυφαίου συνδικαλιστικού φορέα της χώρας (τουλάχιστον στη θεωρία).

Ο τρόπος με τον οποίο υπηρέτησε αυτό τον θεσμό ο επί 20ετία πρόεδρός της δεν αποτελεί μία ευθεία γραμμή. Κατέληξε, δε, σε μία κατάσταση στην οποία ο επικεφαλής της ΓΣΕΕ (αλλά και η Συνομοσπονδία η ίδια) απέχουν παρασάγγας από το να θεωρηθούν επιτυχημένοι και αξιόπιστοι.

Αν θέλουμε να είμαστε απολύτως ειλικρινείς, μάλλον το αντίθετο συμβαίνει. Παναγόπουλος και ΓΣΕΕ έχουν καταστεί αναξιόπιστοι και “λίγοι” για να εκπροσωπούν τα συμφέροντα των Ελλήνων εργαζόμενων.

Η ζωή πριν το 2006

Τα πράγματα βέβαια δεν ήταν πάντα έτσι και το σημερινό τέλμα δεν προέκυψε ως κεραυνός εν αιθρία. Είναι πολλά τα χρόνια κατά τα οποία τόσο ο πρόεδρος της Συνομοσπονδίας όσο και η ίδια ΓΣΕΕ δεν περνούν τον πήχη της αξιοπιστίας και του κύρους που θα έπρεπε να βάζουν ως μίνιμουμ στόχο. Οι επιδόσεις, ειδικά από την εποχή των μνημονίων και έπειτα, θα έλεγε κανείς ότι είναι απογοητευτικές.

Ο Γιάννης Παναγόπουλος δεν “βαπτίστηκε” συνδικαλιστής το 2006 όταν και ανέλαβε πρόεδρος της ΓΣΕΕ. Εχει μακρά παρουσία στο χώρο η οποία χάνεται στα βάθη της Μεταπολίτευσης όταν ο νεαρός τότε συνδικαλιστής του ΠΑΣΟΚ άρχιζε τη μακρά διαδρομή του από τον τραπεζικό χώρο.

Ιδεολογικά, το καταγόμενο από την Αρκαδία στέλεχος τοποθετήθηκε στα αριστερά της σοσιαλδημοκρατίας. Στο ΠΑΣΟΚ όλοι θυμούνται τη δυναμική του αντίδραση στο σχέδιο λιτότητας που εφάρμοσε ο Κώστας Σημίτης το 1985, αμέσως μετά τη δεύτερη διαδοχική εκλογική νίκη του Κινήματος, η οποία τον έφερε να ιδρύει δική του συνδικαλιστική παράταξη το 1986. Από εκείνη την αναμέτρηση ο Γιάννης Παναγόπουλος βγήκε νικητής και έκτοτε το κομματικό του κύρος αυξήθηκε θεαματικά.

Μπήκε στη ΓΣΕΕ (και μάλιστα σε σημαντικές θέσεις) το 1998 όταν, κατά σύμπτωση, Πρωθυπουργός ήταν ο πάλαι ποτέ “εχθρός” του ο Κώστας Σημίτης. Το 2006, όταν ανέλαβε την προεδρία, η πολιτική κατάσταση στη χώρα ήταν πια διαφορετική. Κυβερνούσε η Νέα Δημοκρατία, Πρωθυπουργός ήταν ο Κώστας Καραμανλής και το ΠΑΣΟΚ κατείχε το ρόλο της αξιωματικής αντιπολίτευσης υπό την προεδρία του Γιώργου Παπανδρέου. Εν τω μεταξύ, στη ΓΣΕΕ είχε συμβεί ένα πρώτο μεγάλο σχίσμα, η παράταξη του ΚΚΕ, ήδη από τα τέλη της δεκαετία του 90, δεν συμμετείχε πια στο προεδρείο της Συνομοσπονδίας.

Στο μνημονιακό παγόβουνο

Μέσα σ’ ένα κλίμα αμφισβήτησης της αποτελεσματικότητας του συνδικαλισμού (ιδιαίτερα στον ιδιωτικό τομέα) αλλά και με το νεοφιλελεύθερο δόγμα να αποτελεί πλέον κανόνα για τη χώρα (ιδιωτικοποιήσεις παντού, μετρά σχετικής λιτότητας κτλ) η ΓΣΕΕ, υπό τον Παναγόπουλο όδευε πάνω στο παγόβουνο των μνημονίων, παγόβουνο που δεν ήταν και τόσο ορατό το 2006.

Η μοίρα, μάλιστα, τα έφερε έτσι ώστε την απόφαση για την υπαγωγή της χώρας στο μηχανισμό στήριξης τον Απρίλιο του 2010 να την πάρει ο Γιώργος Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ οι οποίοι είχαν επικρατήσει άνετα στις βουλευτικές εκλογές του 2009.

Η υπαγωγή της χώρας σε καθεστώς επιτροπίας είχε ως πρώτο θύμα τους εργαζόμενους. Η ΓΣΕΕ αντέδρασε πολύ αμήχανα σ’ αυτήν την πρωτοφανή επίθεση στον κόσμο της εργασίας. Από τις κεραίες των εργαζόμενων δεν μπορούσε να ξεφύγει το γεγονός ότι ο πρόεδρος της Συνομοσπονδίας άνηκε στο κυβερνών κόμμα που έπαιρνε τις πολύ δυσάρεστες, ακραία αντιλαϊκές αποφάσεις.

Κατά την πρώτη μνημονιακή περίοδο συνέβη και ένας γεγονός το οποίο, σύμφωνα με τις πληροφορίες, τον άλλαξε κατά πολύ. Ηταν ο ξυλαδαρμός του από διαδηλωτές στο κέντρο της Αθήνας με τις σχετικές φωτογραφίες να κάνουν το γύρο του διαδικτύου και των δελτίων ειδήσεων. Το τότε διάστημα, όπως ίσως θα θυμάστε, είχε σημαδευτεί από βίαια επεισόδια καθώς η οργή του κόσμου για τo γκρέμισμα κατακτήσεων δεκαετιών μέσα σε λίγους μήνες ήταν έκδηλη.

Εκείνο το περιστατικό ο πρόεδρος της ΓΣΕΕ το χρέωσε κατά έναν τρόπο στην Αριστερά. Ηδη οι σχέσεις του με το ΚΚΕ ήταν τεταμένες, όμως έκτοτε ο Παναγόπουλος κράτησε αποστάσεις από το σύνολο της Αριστεράς. Θα ελεγε κανείς ότι ο ίδιος συντηρητικοποιήθηκε και άρχισε να βλέπει με καλύτερο μάτι τον φιλελεύθερο χώρο, χωρίς πάντως να αρνείται την κομματική ταυτότητά του. Αλλωστε και το ΠΑΣΟΚ της εποχής έκανε δεξιά στροφή η οποία επιβεβαιώθηκε με τη συμμετοχή του στην κυβέρνηση Παπαδήμου και εν συνεχεία στη συγκυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία του Αντώνη Σαμαρά.

Συγκρούσεις και ΜΑΤ στα συνέδρια

Η ΓΣΕΕ και ο πρόεδρός της έχαναν συνεχώς σε κύρος όσο η χώρα βούλιαζε στο μνημονιακό ζόφο των συνεχών περικοπών, των μειώσεων και της νεοφιλελεύθερης επέλασης της Τρόικας. Ηδη από το 2014 και το συνέδριο της Συνομοσπονδίας στην Ρόδο, το ΠΑΜΕ, η συνδικαλιστική παράταξη του ΚΚΕ, κατηγορεί την πλειοψηφία, και προφανώς τον πρόεδρο, ότι επιχειρεί να αλλοιώσει το σώμα του συνεδρίου με συνέδρους- φάντασμα. “Είχε μετατρέψει κατά τόπους εργατικά κέντρα σε μηχανισμούς παραγωγής αντιπροσώπων” τονίζει στο NEWS 24/7 καλά ενημερωμένη συνδικαλιστική πηγή.

Τα συνέδρια της ΓΣΕΕ άρχισαν να απασχολούν τον τύπο για τις εντάσεις τους. Ηταν πολύ περισσότερες το 2017, στο συνέδριο της Αλεξανδρούπολης αλλά ακολούθως το θερμόμετρο της αντιπαράθεσης χτύπησε κόκκινο.  Δύο φορές επιχειρήθηκε να διεξαχθεί συνεδριακή διαδικασία, μία στη Ρόδο και μία στην Καλαμάτα, αλλά αμφότερες διαλύθηκαν εν τη γενέσει τους.

Η αντίδραση του ΠΑΜΕ ήταν οξεία, επενέβησαν τα ΜΑΤ, έλαβαν χώρα επεισόδια μεταξύ διαδηλωτών, που δεν αναγνώρισαν το σώμα του συνεδρίου και διοργανωτών, ένας χαμός που καταδίκαζε ένα μεγάλο μέρος του συνδικαλιστικού κινήματος στην αφάνεια και στην ανυποληψία. Προφανώς όλο αυτό το κλίμα “παρέσυρε” και τον Γιάννη Παναγόπουλο ο οποίος έδινε την εικόνα του ανθρώπου που ήθελε πάση θυσία να παραμείνει στην καρέκλα του.

Οριστικός “θάνατος” στο Καβούρι

Η ανυποληψία έφτασε στο απόγειό της λίγο πριν η Ελλάδα αντιμετωπίσει τη λαίλαπα του Covid. Τον Φεβρουάριο του 2020 η ΓΣΕΕ επέλεξε να κάνει το συνέδριό της στο Καβούρι, μία περιοχή της αθηναϊκής ριβιέρας που εργατική δεν θα την χαρακτήριζες με τίποτα.

Αυτή τη φορά οι διαδικασίες ολοκληρώθηκαν αλλά η καταστολή έκανε και πάλι την εμφάνισή της. Μία καταστροφή είχε ολοκληρωθεί. Η ΓΣΕΕ έχασε κάθε ίχνος του κύρους και της αξιοπρέπειάς της σ’ ένα χλιδάτο ξενοδοχείο στη νότια Αθήνα, ο πρόεδρός θεωρήθηκε (και ήταν) από τους κύριους υπευθύνους γι’ αυτό και ένας ιστορικός θεσμός μπήκε για τα καλά στο βούρκο της ουσιαστικής ανυπαρξίας.

Ομως και πάλι ο πρόεδρος Παναγόπουλος επέμεινε στο να κρατήσει τη θέση του, όπως και τελικά έγινε. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ το ίδιο θα θελήσει να κάνει και στο επικείμενο συνέδριο της Συνομοσπονδίας τον προσεχή Απρίλη. Aν και ο ίδιος έχει διακρίνει (πριν έρθει στη δημοσιότητα η περιβόητη υπόθεση) ότι το κλίμα δεν το σηκώνει, θεωρεί ότι μπορεί να εξαντλήσει τα όρια έτσι ώστε να εξασφαλίσει την καλύτερη δυνατή (κατά τη δική του οπτική) διαδοχή για τη Συνομοσπονδία. Το είπε και στη συνέντευξη τύπου της Πέμπτης. 

Οι εχθροί του καγχάζουν. “Δεν αντέδρασε σχεδόν καθόλου για την επιβολή του 13ώρου από την κυβέρνηση. Δεν αντέδρασε σχεδόν καθόλου σε κάθε αντιδραστική αλλαγή που προωθήθηκε για την αλλαγή στο στάτους των απεργιών. Και τη διαπραγμάτευση με την Κεραμέως για το ζήτημα των συλλογικών συμβάσεων την έκανε μόνος του, χωρίς να ενημερώσει ούτε ένα σωματείο. Μου φαίνεται αδιανόητο ότι επιθυμεί να παραμείνει αλλά αυτή είναι η πραγματικότητα” τόνισε συνδικαλιστική πηγή στο NEWS 24/7.

Η ΓΣΕΕ επί των ημερών του Γιάννη Παναγόπουλου φαίνεται ότι έχει χάσει ακόμα και το στοιχειώδες επίπεδο των κοινωνικών αντανακλαστικών της. Ο πρόεδρός της παραμένει θεατής των εξελίξεων στο εργασιακό πεδίο.

Πέρυσι, τέτοιον καιρό, είχε ξεσηκωθεί το σύμπαν ενόψει του συλλαλητηρίου που οργάνωνε για την 28η Φεβρουαρίου ο Σύλλογος Θυμάτων των Τεμπών. Το ένα μετά το άλλο το άλλο τα σωματεία και τα εργατικά κέντρα δήλωναν συμμετοχή στην απεργία. Η ΓΣΕΕ, ασθμαίνοντας, στήριξε αυτήν την τεράστια κινητοποίηση μόλις τις τελευταίες ημέρες και μετά από πολύ “ξύλο” στα κοινωνικά δίκτυα. Και ο πρόεδρος δεν πείστηκε ποτέ ότι αυτή ήταν πραγματικά η ενδεδειγμένη στάση για τη Γενική Συνομοσπονδία των Εργαζόμενων της χώρας.

Ανθρωποι που εκτιμούν τον Γιάννη Παναγόπουλο τονίζουν ότι επί της προεδρίας του το ΙΝΕ/ΓΣΕΕ και το ΚΕΝΑΠ/ΓΣΕΕ αναβαθμίστηκαν προσφέροντας επιστημονικό έργο μεγάλης σημασίας στο εργατικό κίνημα.

Πρόκειται για πραγματικότητα. Αλλά ούτε καν αυτό δεν μπορεί να καταστήσει επιτυχημένες τις συνεχείς θητείες τους, ιδιαίτερα από το 2010 και μετά. Εντονα συναισθηματικός, σε πολλές στιγμές ιδεοληπτικός, έβαλε πολλές φορές το κάρο μπροστά από το άλογο. Εν τέλει τους έχασε όλους. Τους Ελληνες εργαζόμενους, τους πρώην συντρόφους του και πάνω απ’ όλα το όποιο κύρος του.