Η Καισαριανή έφερε και την αστυνομία… συγκίνησης

H αμηχανία στο στρατόπεδο της δεξιάς μετά την ανακάλυψη των φωτογραφιών από την εκτέλεση της Καισαιριανής την Πρωτομαγιά του 1944 ήταν εμφανής από την προηγούμενη εβδομάδα. Αμηχανία και σιωπή.

Όταν το πρώτο σοκ ξεπεράστηκε και άρχισαν να γίνονται οι πρώτες συζητήσεις, στο στόχαστρο της αντίδρασης βρέθηκε το πολιτικό προφίλ των εκτελεσμένων. Δεν εκτελέστηκαν γιατί ήταν πατριώτες αντιφασίστες, εκτελέστηκαν γιατί ήταν κομμουνιστές.

Ακολούθως ο πατριωτισμός των εκτελεσμένων αμφισβητήθηκε διακριτικά αλλά σαφώς με ύπουλα ερωτήματα και δήθεν απορίες. Και εν τέλει, ως τελευταίο καταφύγιο άμυνας, ενοχοποιήθηκε και η συγκίνηση που πολύς κόσμος ένιωσε βλέποντας στο διαδίκτυο τις φωτογραφίες.

Η δεξιά, έτσι και αλλιώς ενοχοποιεί το συναίσθημα με την κάθε ευκαιρία γιατί αλλιώς δεν μπορεί να έχει αφήγημα. Της είναι αδύνατον να κατανοήσει ότι το συναίσθημα μπορεί να συνδυαστεί άνετα με τον ορθολογισμό. Ο δεξιός κυνισμός δεν μπορεί καν να το διανοηθεί.

Επί του θέματος της Καισαριανής, η αστυνομία …συγκίνησης ψέγει όσους επέτρεψαν στους εαυτούς τους να φορτιστούν από τις εικόνες διότι, σύμφωνα με την άποψή τους, η φόρτιση δεν μπορεί να είναι καλός οδηγός στην κατανόηση των ιστορικών γεγονότων και ότι αντίθετα μπορεί να οδηγήσει σε εσφαλμένα συμπεράσματα.

Καγχάζουμε! Η μνήμη, ιδιαίτερα η πρόσφατη (δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι υπάρχουν ακόμη ζώντες από την εποχή της Κατοχής και της Αντίστασης), δεν μπορεί να αποκοπεί από το συναίσθημα. Είναι, θα μπορούσε να πει κανείς, αδέλφια, αναπνέουν μαζί, ζουν μαζί και πορεύονται προς το μέλλον.

Όταν το φθινόπωρο του 2017 παρακολουθήσαμε στο σινεμά την έξοχη ταινία του Παντελή Βούλγαρη “Το τελευταίο σημείωμα” είδαμε πολλούς δίπλα μας που ήταν σαφώς φορτισμένοι. Ειδικά η σκηνή της εκτέλεσης έκανε πολλούς να βουρκώσουν ή να κοιτάζουν σαν αποσβολωμένοι το πανί. Ήταν απολύτως φυσιολογικό. Και είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι σε μία κατάμεστη αίθουσα ήταν όλοι κομμουνιστές ή αριστεροί.

Σε τελική ανάλυση όσο επιχειρούν να κόψουν το νήμα που συνδέει την ιστορική μνήμη με τη συγκίνηση των ανθρώπων, κατηγορώντας τους την ίδια ώρα για τη συγκινησιακή τους φόρτιση, πράττουν (και σκέφτονται) χυδαία. Θέλουν να καταργήσουν βασικές ανθρώπινες λειτουργίες για να δικαιώσουν το δικό τους πολιτικό και ιστορικό αφήγημα, την αναθεώρηση της ιστορίας εκείνων των χρόνων όπως την ξέραμε.

Αλλά το αφήγημα είναι λειψό, κουτσό. Μοιάζει σαν μία προσπάθεια να δικαιολογηθεί η αντιδραστική ρότα που πήρε το ελληνικό κράτος από τη Συμφωνία της Βάρκιζας και μετά και κυρίως μετά το τέλος του Εμφυλίου και μετά. Σε εκείνη, δηλαδή, την περίοδο κατά την οποία η αντιστασιακή εποποιία του ελληνικού λαού έπρεπε να θαφτεί κάτω από τόνους λάσπης της Εθνικοφροσύνης και οι αντιστασιακοί, που προέρχονταν από την Αριστερά, να γίνουν εξιλαστήρια θύματα.

Αυτό ακριβώς το παράδοξο, το οποίο “γέννησε” μία “ανάπηρη” δημοκρατία, τη δημοκρατία των πιστοποιητικών κοινωνικών φρονημάτων, την καχεκτική δημοκρατία (κατά τον αείμνηστο Ηλία Νικολακόπουλο), θέλουν να επικαιροποιήσουν οι διώκτες της συγκίνησης.

Μην συγκινείστε, να μένετε ουδέτεροι απέναντι στα γεγονότα για να κρίνετε, υποτίθεται, αμερόληπτα την ιστορική αλήθεια. Τόσο κοντόφθαλμη λογική, τέτοια απαισιότητα συμπεριφοράς απέναντι στη μνήμη και τους ανθρώπους που πήγαν στο εκτελεστικό απόσπασμα με το κεφάλι ψηλά και την ψυχή καθαρή.

Ισως γι’ αυτό δεν έγινε τόσα χρόνια και το Μουσείο της Εθνικής Αντίστασης στην Αθήνα. Και ίσως γι’ αυτό η παρούσα κυβέρνηση πέταξε στον κάλαθο των αχρήστων τα πλάνα και τα σχέδια που είχαν εκπονηθεί το 2018 με επικεφαλής τον τότε πρόεδρο της Βουλής, Νίκο Βούτση. Μην ενεργοποιήσει η συγκίνηση τα δημοκρατικά αντακλαστικά και γίνουν τίποτα περίεργες αντιστοιχήσεις με το δυστοπικό παρόν…