Το εκλογικό “παράθυρο” που βλέπει η Ουκρανία για ένταξη στην ΕΕ

Η Ουκρανία εκτιμά υπάρχει ένα στενό χρονικό «παράθυρο» για να διασφαλίσει το μέλλον της εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης: το διάστημα ανάμεσα στις ουγγρικές εκλογές του Απριλίου και τις προεδρικές εκλογές στη Γαλλία τον Απρίλιο του 2027, σύμφωνα με αξιωματούχους σε Βρυξέλλες και Κίεβο, που επικαλείται το POLITICO.

Το Κίεβο επιδιώκει να συμπεριληφθεί ρητή αναφορά στην ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ το 2027 σε οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία διαπραγματευτεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Παράλληλα, βλέπει το μεσοδιάστημα ανάμεσα στις δύο κρίσιμες ευρωπαϊκές εκλογικές αναμετρήσεις ως την καταλληλότερη περίοδο για να προωθήσει την ένταξή του στο μπλοκ.

Η ΕΕ επεξεργάζεται σχέδιο που θα μπορούσε να δώσει στην Ουκρανία ένα καθεστώς μερικής συμμετοχής ήδη από το επόμενο έτος. Αυτό θα περιλάμβανε ένα καθεστώς τύπου παρατηρητή στις συνόδους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και στις επιτροπές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ενώ θα συνεχίζονταν οι μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την πλήρη ένταξη.

«Είναι αλήθεια ότι θέλουμε μια ταχεία διαδικασία ένταξης», δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι σε συνέντευξη Τύπου στο Κίεβο, με αφορμή την τέταρτη επέτειο της πλήρους ρωσικής εισβολής. «Το 2027 είναι πολύ σημαντικό για εμάς και ελπίζω ρεαλιστικό, ώστε ο [Βλαντίμιρ] Πούτιν να μην μπορεί να μπλοκάρει την ένταξή μας για δεκαετίες», πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι το Κίεβο προσπαθεί να αποφύγει την τύχη της υποψηφιότητάς του για το ΝΑΤΟ, η οποία έχει ουσιαστικά «παγώσει» λόγω της αντίθεσης της Ουάσιγκτον.

Η εκτίμηση είναι ότι ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν δεν θα επιτρέψει πρόοδο στην ουκρανική υποψηφιότητα πριν από τις εκλογές του Απριλίου, καθώς η αντίθεση στην Ουκρανία αποτελεί βασικό στοιχείο της προεκλογικής του εκστρατείας. Ωστόσο, εάν επανεκλεγεί, ενδέχεται να μετριάσει τη στάση του, ιδίως εφόσον δεχθεί πίεση από τον Τραμπ, σύμφωνα με έναν διπλωμάτη της ΕΕ και έναν Ουκρανό αξιωματούχο.

Σε περίπτωση ήττας του Όρμπαν, Βρυξέλλες και Κίεβο διαβλέπουν ευκαιρία υπό τον ηγέτη της αντιπολίτευσης Πέτερ Μάγιαρ, ο οποίος προηγείται στις δημοσκοπήσεις. Παρότι έχει διατυπώσει επικριτικές δηλώσεις για την Ουκρανία, εμφανίζεται διατεθειμένος να συνεργαστεί πιο «εποικοδομητικά» με τις Βρυξέλλες και ενδέχεται να επιδιώξει την αποδέσμευση των παγωμένων ευρωπαϊκών κονδυλίων για την Ουγγαρία, κάτι που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνητρο για άρση του βέτο.

«Μπορείτε να βασίζεστε στην Ευρωπαϊκή Ένωση — θα είμαστε στο πλευρό σας για όσο χρειαστεί», δήλωσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, απευθυνόμενος στον Ζελένσκι. «Δεσμευόμαστε για την οικοδόμηση μιας ελεύθερης, κυρίαρχης και ευημερούσας Ουκρανίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Ο φόβος της καθυστέρησης και οι γαλλικές εκλογές

Στο Κίεβο υπάρχει ανησυχία ότι, εάν οι διαπραγματεύσεις παραταθούν και ο Τραμπ χάσει το ενδιαφέρον του για μια ειρηνευτική συμφωνία, το «για όσο χρειαστεί» μπορεί να μεταφραστεί σε αποκλεισμό της Ουκρανίας από την ΕΕ έως μετά τις επόμενες ευρωεκλογές του 2029 — ή και αργότερα.

Βρυξέλλες και Κίεβο παρακολουθούν επίσης τις γαλλικές προεδρικές εκλογές του Απριλίου 2027, όπου το ακροδεξιό κόμμα Εθνικός Συναγερμός, που στο παρελθόν έχει διατηρήσει φιλικές σχέσεις με το Κρεμλίνο, προηγείται στις δημοσκοπήσεις. Υπάρχει ο φόβος ότι ενδεχόμενη νίκη της Μαρίν Λεπέν πριν προσφερθεί στην Ουκρανία σαφής προοπτική ένταξης θα μπορούσε να μπλοκάρει τη διαδικασία.

Ωστόσο, σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της ΕΕ, η πλήρης ένταξη της Ουκρανίας πριν από το 2027 δεν θεωρείται ρεαλιστική.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μιλώντας δίπλα στον Ζελένσκι και τον Κόστα, ανέφερε ότι κατανοεί πόσο σημαντική είναι «μια σαφής ημερομηνία», αλλά υπογράμμισε πως στην ΕΕ «οι ημερομηνίες από μόνες τους, χωρίς την ολοκλήρωση των μεταρρυθμίσεων, δεν είναι εφικτές».

Συζήτηση για επιτάχυνση της διαδικασίας

Καθώς η Ουκρανία επιχειρεί να πείσει τα κράτη-μέλη ότι μπορεί να πληροί σύντομα τα κριτήρια ένταξης, εντείνεται και η συζήτηση για αναθεώρηση της μεθοδολογίας διεύρυνσης.

«Έχω συμμετάσχει σε πολλές συναντήσεις όπου συζητήσαμε πώς θα μπορούσαμε να επιταχύνουμε την πορεία της Ουκρανίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε η επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος, επισημαίνοντας ωστόσο ότι «χωρίς μεταρρυθμίσεις, τίποτα δεν θα είναι δυνατό».

Η ίδια πρόσθεσε ότι απαιτείται ευρύτερη συζήτηση μεταξύ των κρατών-μελών για τη μεθοδολογία ένταξης, η οποία «δεν είναι πλέον κατάλληλη για τις εποχές που ζούμε».

«Αν δεν καταφέρουμε να ενσωματώσουμε σύντομα τις υποψήφιες χώρες στην ΕΕ, υπάρχει ο κίνδυνος άλλοι παράγοντες να αποκτήσουν μεγαλύτερη επιρροή σε αυτές τις χώρες και να τις χρησιμοποιήσουν εναντίον μας, εργαλειοποιώντας τες», προειδοποίησε.