Ακτοπλοΐα: Ενώπιον προκλήσεων για επενδύσεις και διασφάλιση εθνικής συνοχής

Πολλαπλές είναι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ακτοπλοΐα, ένας κλάδος με εθνική σημασία, ένεκα του ρόλου που παίζει για τη διασφάλιση της εθνικής συνοχής. Έτσι, με τις τιμές των καυσίμων να είναι στην πρώτη γραμμή, καθώς επιβαρύνουν υπέρμετρα το κόστος λειτουργίας και με “αναμονές” για την κυβερνητική παρέμβαση, όπως έχει ήδη ανακοινωθεί, το θέμα της βιωσιμότητας των επιχειρήσεων και των αναγκαίων επενδύσεων για την επόμενη μέρα έρχεται να ακολουθήσει ως προτεραιότητα.

Η μεγάλη πρόκληση

Είναι χαρακτηριστικό, ότι με βάση όσα διατύπωσε, τον περασμένο Νοέμβριο,  η ενδιάμεση έκθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού για την ακτοπλοΐα, η ηλικία του στόλου, η περιορισμένη ενσωμάτωση πράσινης τεχνολογίας, οι  χρόνιες ελλείψεις σε λιμενικές υποδομές, η εποχικότητα και η συνακόλουθη δυσκολία να διαμόρφωσης νέων επιχειρηματικών σχημάτων δημιουργούν προκλήσεις για έναν κλάδο εθνικής σημασίας.

Η ακτινογραφία και η μέση ηλικία

Με βάση την Έκθεση, η προσφορά των ακτοπλοϊκών υπηρεσιών καλύπτεται από περίπου 299 πλοία και 216 εταιρείες, με κυρίαρχες την Attica Group και τη Seajets που μαζί κατέχουν περίπου 60% της χωρητικότητας επιβατών. Ο στόλος είναι σχετικά παλαιός (μέση ηλικία 25 έτη) και η ενσωμάτωση πράσινων τεχνολογιών παραμένει περιορισμένη. Τα βασικά κόστη λειτουργίας αφορούν καύσιμα, μισθοδοσία, συντηρήσεις και ασφάλιστρα. Το κόστος καυσίμων αποτελεί τη σημαντικότερη δαπάνη, ενώ οι μεγάλες εταιρείες επωφελούνται από οικονομίες κλίμακας.

Όπως ανέφερε η έκθεση, η κατάσταση επιδεινώνεται καθώς, στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης, οι ακτοπλοϊκές εταιρείες θα πρέπει, είτε να ανανεώσουν το στόλο τους με νέα και/ή μικρότερης ηλικίας πλοία, είτε να ενσωματώσουν σε όλα τα πλοία τους νέα αντιρρυπαντικά συστήματα και πράσινες τεχνολογίες ώστε να συμμορφώνονται με την τήρηση των εθνικών και ενωσιακών περιβαλλοντικών προτύπων. Απαιτούνται, συνεπώς, επενδύσεις από τις εταιρείες του κλάδου.

Ο ανταγωνισμός

«Το εάν και σε ποιο βαθμό θα γινεί ανανέωση ή αναβάθμιση του ακτοπλοϊκού στόλου εξαρτάται από το κόστος της περιβαλλοντικής αναβάθμισης των υφιστάμενων πλοίων, το κόστος ανανέωσής του με νέα ή νεότευκτα πλοία και την υφιστάμενη χρηματοοικονομική κατάσταση των εταιρειών του κλάδου» σημείνωε η Επιτροπή Ανταγωνισμού. Ενώ σε κάθε περίπτωση όμως, ανεξάρτητα δηλαδή εάν γίνει αναβάθμιση ή ανανέωση και ανεξάρτητα εάν υπάρξει χρηματοδοτικό κενό ή όχι, η επικείμενη επενδυτική δραστηριότητα του κλάδου ανοίγει ένα νέο πεδίο ανταγωνισμού, το οποίο θα καθορίζει το πώς θα διαμορφωθεί η ακτοπλοϊκή αγορά στο άμεσο μέλλον. Οι επενδύσεις που θα γίνουν θα προσδιορίσουν νέες χωρητικότητες και ποιότητες και, κατ’ επέκταση, θα αναπροσδιορίσουν τοποθεσίες και τιμές.

Με βάση την έκθεση, στο πλαίσιο του επικείμενου επενδυτικού ανταγωνισμού μεταξύ των ακτοπλοϊκών εταιρειών κρίσιμη μεταβλητή είναι και η χρηματοδότηση των αναγκαίων επενδύσεων, καθώς είναι αυτή που θα καθορίσει, εν τέλει, τη θέση των υφιστάμενων εταιρειών στην νέα αγορά αλλά και τη δυνατότητα εισόδου νέων επιχειρήσεων στον κλάδο. Προς αυτή την κατεύθυνση, το ΥΝΑΝΠ πρόσφατα ξεκίνησε να διερευνά (α) τις διαθέσιμες τεχνικές και τεχνολογικές λύσεις για τον εκσυγχρονισμό των πλοίων με γνώμονα την ενεργειακή αποδοτικότητα, την ασφάλεια και τη βιωσιμότητα και (β) την ανάπτυξη Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) που θα δημιουργήσουν το κατάλληλο χρηματοδοτικό πλαίσιο για την ενίσχυση της μετάβασης σε πράσινα πλοία.  Ωστόσο η Επιτροπή προτείνει ο  εν λόγω σχεδιασμός να πραγματοποιηθεί υπό το πρίσμα της παροχής κινήτρων εισόδου νέων παικτών στην αγορά.

Η πρώτη απάντηση

Στο φόντο αυτό πρώτη η  ATTICA Α.Ε. ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, με πολυετή παρουσία στις ελληνικές και διεθνείς θάλασσες ανακοίνωσε, χθες, μια σειρά στοχευμένων ενεργειών για την ανανέωση και αναβάθμιση του στόλου του, με την απόκτηση νεότερων, πιο σύγχρονων και πιο αποδοτικά πλοίων σε αντικατάσταση παλαιότερων μονάδων. Χαρακτηριστικά, ο Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου Attica, κ. Πάνος Δικαίος, δήλωσε ότι « η ανανέωση και αναβάθμιση του στόλου μας, αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για την Attica Group και βασικό άξονα του επενδυτικού μας προγράμματος. Οι ανωτέρω συμφωνίες, σε συνέχεια και των πωλήσεων πλοίων που ολοκληρώθηκαν εντός του 2025 (Κρήτη Ι, Κρήτη ΙΙ, Ελευθέριος Βενιζέλος και πέντε Flying Dolphins), επιβεβαιώνουν τη δέσμευση της Attica Group για έναν νεότερο, πιο αποδοτικό και πιο ανταγωνιστικό στόλο, ικανό να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες απαιτήσεις της επιβατηγού ναυτιλίας».

Επενδύσεις στο Σαρωνικό

Έτσι, ανακοίνωσε την ανανέωση του στόλου του Σαρωνικού με αγορά δύο Ηighspeed Catamaran τύπου Aero και πώληση των Flying Cat 3,4,5, και 6 ώστε να καλύψει πιο αποδοτικά τις νέες συγκοινωνιακές ανάγκες. Συγκεκριμένα, η Attica Group υπέγραψε συμφωνίες για την αγορά δύο πλοίων τύπου Aero Highspeed Catamaran,συνολικής επένδυσης Ευρώ 15 εκατ. περίπου, συμπεριλαμβανομένων και των δαπανών αναβάθμισης και δραστηριοποίησης. Κεντρικό στην επένδυση είναι η βελτιωμένη ενεργειακή απόδοση και μειωμένο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, που έχουν καθώς “κλειδώνουν” περίπου 60% μείωση στις ετήσιες εκπομπές CO₂ σε σύγκριση με τα πλοία που αντικαθιστούν, κάτι που έχει αποτύπωμα και στα βάρη των ρύπων που έχει να “σηκώσει” λόγω ETS η εταρεία

Πωλήσεις με υψηλό τίμημα

Παράλληλα, όπως αναφέρεται, ο Όμιλος υπέγραψε συμφωνία για την πώληση, σε μια ενιαία συναλλαγή (en-bloc), των πλοίων Flying Cat 3, Flying Cat 4, Flying Cat 5, Flying Cat 6 και  Highspeed 4, πλοιοκτησίας θυγατρικής του, έναντι συνολικού τιμήματος Ευρώ 25 εκατ, ποσό που ειτιμάται ως ικανοποιητικό καθώς δίνει λογιστικό κέρδος, το ύψος του οποίου θα οριστικοποιηθεί με την παράδοση και την ολοκλήρωση της πώλησης των πλοίων.

Επίσης, η εταιρεία σύναψε συμφωνία αγοράς μέσω γυμνής ναύλωσης του επιβατηγού-οχηματαγωγού πλοίου GNV Bridge που θα μετονομασθεί σε Superfast V. Αφορά τη μακροχρόνια γυμνή ναύλωση του επιβατηγού–οχηματαγωγού (Ε/Γ–Ο/Γ) πλοίου GNV BRIDGE, διάρκειας πέντε (5) ετών, με συμβατική υποχρέωση αγοράς στη λήξη της ναύλωσης. Η παραλαβή του πλοίου εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί έως τον Μάιο 2026.

Το πλοίο πέρα από τη  σημαντική ώθηση στη συνολική μεταφορική ικανότητα της Εταιρίας στις γραμμές της Αδριατικής, διαθέτει εγκατεστημένο σύστημα scrubber (open loop – hybrid ready), κάτι σημαντικό για την “επόμενη” μέρα.

Όπως, δε, αναφέρεται, με την απόκτηση του Superfast V, σε συνδυασμό με τα δύο υπό ναυπήγηση πλοία τύπου E-Flexer που αναμένεται να παραληφθούν το 2027, ολοκληρώνεται ο εκσυγχρονισμός του στόλου της Αδριατικής. Ο νέος στόλος, που θα δραστηριοποιείται στις εν λόγω γραμμές, θα έχει μέση ηλικία 8,6 έτη (έναντι 24,8 έτη σήμερα), με σημαντικά, βελτιωμένη ενεργειακή απόδοση, ενώ όλα τα πλοία θα διαθέτουν συστήματα scrubbers.

Το ΚΥΔΩΝ

Επίσης, η  Attica Group υπέγραψε συμφωνία για τη γυμνή ναύλωση του επιβατηγού-οχηματαγωγού (Ε/Γ-Ο/Χ) πλοίου ΚΥΔΩΝ, έτους κατασκευής 1990,πλοιοκτησίας θυγατρικής της εταιρείας. Η διάρκεια της ναύλωσης, ορίσθηκε σε τέσσερα έτη, με συμβατική υποχρέωση της αντισυμβαλλόμενης εταιρίας, να εξαγοράσει το πλοίο μετά την ολοκλήρωση της περιόδου ναύλωσης. Η αποαναγνώριση του παγίου λόγω της συμφωνίας, δεν έχει επίπτωση στα οικονομικά αποτελέσματα του Ομίλου.

Ουσιαστικά, το μέγεθος και το συνολικό “εκτόπισμα” της Attica δίνει τη δυνατότητα σε τέτοιες κινήσεις, που σημειωτέον γίνονται σε μια περίοδο άκρως απαιτητική για τον κλάδο..