Κρίση στον Κόλπο: Σε αναζήτηση “συνταγής” για τις τιμές στα καύσιμα – Σε νέα πτήση το μπρεντ

Με την ενεργειακή κρίση να δοκιμάζει τις αντοχές επιχειρήσεων και καταναλωτών, καθώς η τιμή της βενζίνης ακόμη και στην Αθήνα έχει φθάσει να πωλείται στα 2 ευρώ το λίτρο, η κυβέρνηση προσπαθεί να διαμορφώσει ένα πλέγμα σεναρίων για αναχώματα έχοντας πάντα και στο “πίσω μέρος του μυαλού της” την ανάγκη για διασφάλιση της δημοσιονομικής σταθερότητας.

Στο φόντο αυτό, τα σενάρια της μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα που εμφατικά θέτει η αγορά μπαίνουν στο προσκήνιο ως ένα άμεσο μέτρο. Ωστόσο η κυβέρνηση μόνο εφόσον βρεθεί μια “ευρωπαϊκή φόρμα”, εν όψει και Συνόδου Κορυφής φαίνεται να συζητά το θέμα, προτιμώντας περισσότερο τις στοχευμένες εισοδηματικές ενισχύσεις, παρά την απομείωση των εσόδων από τους φόρους καυσίμων που “δίνουν” στο κρατικό ταμείο ποσά της τάξης των 4 δισεκ. ετησίως. Αναλυτικά,  ετήσιες εισπράξεις από τον ΕΦΚ στην βενζίνη ανέρχονται σε 2,095 δισ. ευρώ και από το πετρέλαιο 1,5 δισ. ευρώ.

Σε αυτά θα πρέπει να προστεθεί και ο ΦΠΑ 24% που προστίθεται πάνω στον ειδικό φόρο με αποτέλεσμα φόροι και τέλη να αντιστοιχούν στο 60,40% της τελικής τιμής. Δηλαδή, ο καταναλωτής πληρώνει περισσότερα στο κράτος απ’ ό,τι για το ίδιο το καύσιμο. ‘Ετσι, όταν οι διεθνείς τιμές πετρελαίου πέφτουν, η αποκλιμάκωση στη λιανική είναι περιορισμένη λόγω των φόρων.

Τώρα, δε, με τις τιμές στα 112 δολάρια το βαρέλι, όπως διαμορφώνονται το πρωί της Πέμπτης, από 103 δολάρια την προηγούμενη συνεδρίαση, η τιμή της αμόλυβδης στα μεγάλα αστικά κέντρα έχει βάλει πλώρη για τιμές πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο. Στα, δε, στα νησιά, οι τιμές κινούνται πολύ πάνω από τα δύο ευρώ.

Το μείγμα φόρων

Να σημειωθεί ότι ο ΕΦΚ στη βενζίνη φτάνει σήμερα τα 70 λεπτά ανά λίτρο. Στο ντίζελ κίνησης είναι ελαφρώς χαμηλότερος με την Ελλάδα να βρίσκεται σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ στην πρώτη πεντάδα των κρατών με τα υψηλότερα ποσοστά έμμεσης φορολογίας. Προφανώς υψηλοί συντελεστές  στους ΕΦΚ ενισχύουν τα δημόσια έσοδα, αλλά ταυτόχρονα συντηρούν την ακρίβεια και επιβαρύνουν δυσανάλογα τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, πλήττοντας περισσότερο τα ασθενέστερα οικονομικά στρώματα.

Πάντως, η κυβέρνηση θα δεχόταν μια μείωση περιορισμένη, δηλαδή νισχύσει για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα προκειμένου να συγκρατηθούν οι απώλειες εσόδων για τα κρατικά ταμεία, οι οποίες θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη δημοσιονομική σταθερότητα και τους στόχους του φετινού προϋπολογισμού.

Συγκεκριμένα, από τις δηλώσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην ειδική εκδήλωση του Bloomberg για την ενέργεια, με τίτλο «Greek Energy: The New Era», προκύπτει ότι εφόσον η ΕΕ δεχτεί «ρήτρα διαφυγής», τότε  μπορεί μειωθούν οι φόροι που επιβάλλονται στα ενεργειακά προϊόντα. Ουσιαστικά, έτσι δε θα επιβαρύνονται οι οι δημοσιονομικές ισορροπίες στους προϋπολογισμούς των κρατών μελών. Με αυτή τη θέση φαίνεται να πηγαίνει η ελληνική κυβέρνηση στην Σύνοδο Κορυφής που θα πραγματοποιηθεί στην Πέμπτη και την Παρασκευή στις Βρυξέλλες.

Ειδικότερα,  ο κ. Μητσοτάκης ξεκαθάρισε χθες ότι δεν θα προχωρήσει σε μεμονωμένες κινήσεις εάν δεν ληφθούν συλλογικές αποφάσεις σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αφού εκτίμησε ότι βρισκόμαστε πολύ κοντά σε μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση, υπογράμμισε ότι θα πρέπει να εξεταστεί το ζήτημα της φορολογίας. Όπως είπε, «οι ειδικοί φόροι είναι πολύ υψηλοί σε όλη την Ευρώπη και, σε έναν βαθμό, ρυθμίζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο».

«Μια πιθανή λύση εάν οι τιμές παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, πρόσθεσε, θα ήταν να υπάρξει μια περιορισμένη ρήτρα διαφυγής για τους φόρους αυτούς, ώστε να μπορούν οι κυβερνήσεις να τους μειώνουν χωρίς το δημοσιονομικό κόστος να προσμετράται στο έλλειμμα ή στους στόχους για τα πλεονάσματα».

Ειδικά σε ότι αφορά την Ελλάδα, ο κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι η κυβέρνηση θα εξέταζε μείωση ειδικών φόρων μόνο αν αυτό αποτελούσε ευρωπαϊκή απόφαση και πρόσθεσε:

«Αν εξαρτάται από τους εθνικούς προϋπολογισμούς, τότε θα προτιμούσαμε στοχευμένα μέτρα εισοδηματικής ενίσχυσης. Δεν βλέπω λόγο να ανοίξουμε μια μεγάλη «τρύπα» στον προϋπολογισμό για να στηρίξουμε και ανθρώπους που μπορούν να πληρώσουν υψηλότερες τιμές στη βενζίνη ή το πετρέλαιο. Αν χρειαστεί, στην Ελλάδα έχουμε ήδη την εργαλειοθήκη για μέτρα στοχευμένης στήριξης προς τους πιο ευάλωτους».

Το ETS

Παράλληλα, ο Πρωθυπουργός μίλησε επίσης για την ανάγκη αλλαγών στο Σύστημα Εμπορίας Ρύπων (ETS) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκειμένου να μειωθεί το κόστος της ενέργειας και να διευκολυνθούν οι βαριές βιομηχανίες όπως τα διυλιστήρια και η τσιμεντοβιομηχανία, αλλά και η ναυτιλία στην πράσινη μετάβαση.

Με βάση πληροφορίες, οι αλλαγές στο ETS  αναμένονται κοντά στον Ιούνιο, αφού κατά την χθεσινή συνεδρίαση του Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας η Κομισιόν ανέλαβε να διαμορφώσει και να παρουσιάσει προτάσεις, κατά την επόμενη συνεδρίαση του Συμβουλίου.

Η Ελλάδα, πάντως, φαίνεται να  υποστηρίζει την αύξηση των δωρεάν δικαιωμάτων που δίνονται στις βιομηχανίες. Την ίδια ώρα ο κ. Μητσοτάκης τάχθηκε κατηγορηματικά υπέρ της τροποποίησης του μηχανισμού ώστε να μην επιβαρύνει τις τιμές ενέργειας. Χαρακτήρισε ως σοφή επιλογή την αναστολή για ένα χρόνο του ETS 2 που αφορά τα νοικοκυριά και τις μεταφορές και είπε:

«Πρέπει να εξετάσουμε το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS). Σχεδιάστηκε ως μηχανισμός ενθάρρυνσης της χρήσης των ΑΠΕ σε μια εποχή που η ενέργεια βασικού φορτίου ήταν πολύ φθηνότερη και που οι ρύποι ήταν πολύ φθηνότεροι. Επομένως, το να έχουμε ακριβή ενέργεια και ακριβό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών είναι παραλογισμός αυτή τη στιγμή».

Ξεκαθάρισε ότι δεν είναι υπέρ της κατάργησής του, αλλά πιστεύει ότι χρειάζεται αναπροσαρμογή και διαφορετική τομεακή προσέγγιση.

Τάχθηκε υπέρ της διάθεσης δωρεάν δικαιωμάτων στις επιχειρήσεις, αλλά και της διευκόλυνσης της βαριάς βιομηχανία;, όπως τα διυλιστήρια, η παραγωγή τσιμέντου ή η ναυτιλία, ώστε να μην επιβάλλεται υπερβολικά υψηλό κόστος όταν δεν υπάρχουν καν αποδεδειγμένης αποτελεσματικότητας τεχνολογίες για την απανθρακοποίηση.

«Αν μας απασχολούν οι συνολικές εκπομπές, ας επικεντρωθούμε στους πιο εύκολα επιτεύξιμους στόχους, ας στείλουμε τα σωστά μηνύματα για επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες, χωρίς όμως να καταστρέψουμε την ευρωπαϊκή βιομηχανία ή να υπονομεύσουμε την ανταγωνιστικότητά της» είπε ο κ. Μητσοτάκης.