Μέχρι πού μπορούν να φτάσουν οι Χούθι σε αυτόν τον πόλεμο;

Έχοντας περάσει έναν μήνα στο περιθώριο, οι Χούθι της Υεμένης εισήλθαν πλέον στον πόλεμο που μαίνεται ανάμεσα στον σύμμαχό τους, το Ιράν, και τους αντιπάλους του, τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Μέχρι στιγμής, ωστόσο, η εμπλοκή αυτή παραμένει μέχρι στιγμής περιορισμένη -με μοναδική επιβεβαιωμένη ενέργεια την επίθεση της 28ης Μαρτίου κατά του Ισραήλ– και χωρίς να στοχοποιείται η ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα, όπως είχαν πράξει οι Χούθι μετά την έναρξη του πολέμου του Ισραήλ στη Γάζα.

Το ερώτημα, λοιπόν, που αναδύεται τώρα είναι μέχρι πού είναι διατεθειμένοι να φτάσουν οι Χούθι σε αυτόν τον πόλεμο, γνωρίζοντας ότι πιθανότατα επιχειρούν να αποφύγουν μια ευρεία σύγκρουση που θα μπορούσε να τους εξαντλήσει, τόσο σε υλικούς πόρους όσο και σε ανθρώπινο δυναμικό, μέσα στην ίδια την Υεμένη.

Καταρχάς, είναι κρίσιμο να κατανοηθεί σε ποιο βαθμό οι Χούθι έδρασαν αυτόνομα από το Ιράν στην απόφασή τους να επιτεθούν.

Ανάλυση του Al Jazeera υποστηρίζει πως τα στοιχεία δείχνουν ότι η σχέση Χούθι-Ιράν βασίζεται σε μια άνιση σχέση: η Τεχεράνη παρέχει στην οργάνωση στήριξη, τεχνογνωσία, τεχνολογία και πολιτική “ομπρέλα” στο πλαίσιο του περιφερειακού “Άξονα της Αντίστασης”, ενώ οι Χούθι διατηρούν έναν βαθμό ευελιξίας, καθοριζόμενο από τους τοπικούς τους υπολογισμούς και τη στρατηγική αξιοποίησης της περιφερειακής έντασης προς όφελος του εγχώριου σχεδίου τους στην Υεμένη.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι αποφάσεις τους τέμνονται με τα συμφέροντα του Ιράν, χωρίς ωστόσο να αναπαράγουν μηχανικά τη συμπεριφορά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο ή ορισμένων φιλοϊρανικών ιρακινών παρατάξεων, που είναι πολύ στενότερα δεμένες με τη λήψη αποφάσεων στην Τεχεράνη.

Αυτός ο βαθμός ευελιξίας δεν αναιρεί το βάθος της σχέσης των Χούθι με το Ιράν. Εξηγεί, όμως, πώς η οργάνωση διαχειρίζεται τον συντονισμό αυτό ώστε να υπηρετεί το εγχώριο σχέδιό της στην Υεμένη, όπου ελέγχει την πρωτεύουσα Σαναά και μεγάλο μέρος του βορειοδυτικού τμήματος της χώρας.

Οι Χούθι οφείλουν πολλά στο Ιράν για τη στρατιωτική τους επέκταση στην Υεμένη τα χρόνια μετά το 2014 και την έναρξη του πολέμου. Έκθεση εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ το 2024 ανέφερε ότι η υποστήριξη από το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης, καθώς και από τη Χεζμπολάχ και ιρακινές ομάδες, διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη μεταμόρφωση των Χούθι από μια περιορισμένη τοπική δύναμη σε μια πιο οργανωμένη και βαριά οπλισμένη στρατιωτική οντότητα.

Η έκθεση σημειώνει ότι μέλη των Χούθι έλαβαν τακτική και τεχνική εκπαίδευση εκτός Υεμένης και αξιοποίησαν προηγμένα οπλικά συστήματα, γεγονός που συνέβαλε στην ενίσχυση της στρατιωτικής τους ισχύος τα τελευταία χρόνια.

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι οι Χούθι έχουν απολέσει πλήρως την αυτονομία τους. Παρά τη σύμπλευσή τους με το Ιράν, αντιλαμβάνονται τη δική τους υεμενική ατζέντα ως αναπόσπαστο τμήμα του σχεδίου τους και όχι ως δευτερεύουσα προτεραιότητα έναντι ιρανικών υπολογισμών.

Υπό αυτό το πρίσμα, οι Χούθι καλούνται να σταθμίσουν κρίσιμες παραμέτρους, με σημαντικότερες αυτή τη στιγμή: πώς θα γίνουν αντιληπτές οι αποφάσεις τους από τη Σαουδική Αραβία και πώς αυτές θα επηρεάσουν τη δυνατότητά τους να διατηρηθούν ως de facto εξουσία στο βορειοδυτικό τμήμα της Υεμένης για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Αυτό εξηγεί και την καθυστερημένη, επίσημη είσοδό τους στον πόλεμο – μια κίνηση που υπερβαίνει την απλή διστακτικότητα και συνδέεται με προσεκτικό υπολογισμό του χρόνου και του κόστους.

Υπολογισμένη και σταδιακή κλιμάκωση

Η συμμετοχή στη σύγκρουση επιτρέπει στους Χούθι να αναδείξουν τρία βασικά σημεία: ότι παραμένουν μέρος του άξονα του Ιράν, ότι μπορούν να αυξήσουν το οικονομικό κόστος του πολέμου μέσω της απειλής στην Ερυθρά Θάλασσα και ότι επιδιώκουν να ενισχύσουν τον ρόλο τους ως περιφερειακός παίκτης.

Σε αυτό το πλαίσιο, όσο εντείνεται η πίεση στο Ιράν, τόσο αυξάνεται η ανάγκη του για μέσα που μπορούν να πλήξουν αντιπάλους εκτός συνόρων. Οι Χούθι αποτελούν ένα από τα πιο κρίσιμα εργαλεία, καθώς μπορούν να απειλήσουν τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα και στο στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, μια διαδρομή που αποκτά μεγαλύτερη σημασία όσο δυσκολεύει η διέλευση από το Ορμούζ.

Η εμπειρία έχει δείξει ότι η διατάραξη τέτοιων θαλάσσιων οδών μπορεί να πλήξει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία, καθιστώντας το σενάριο αυτό ιδιαίτερα ελκυστικό για την Τεχεράνη. Έτσι, οι Χούθι λειτουργούν ως μέσο μεταφοράς της πίεσης σε άλλα μέτωπα, ακόμη και εν μέσω αμερικανικών και ισραηλινών βομβαρδισμών.

Ωστόσο, μέχρι στιγμής κινούνται με προσεκτικά υπολογισμένα βήματα. Παρά την επίθεση στο Ισραήλ, δεν έχουν αξιοποιήσει πλήρως τα μέσα πίεσης στην Ερυθρά Θάλασσα. Η προηγούμενη εμπειρία έδειξε ότι ακόμη και περιορισμένες επιθέσεις αρκούν για να διαταράξουν τη ναυσιπλοΐα, χωρίς να απαιτείται πλήρης πολεμική εμπλοκή.

Οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας ενισχύουν περαιτέρω τη σημασία αυτής της απειλής. Με τη Σαουδική Αραβία να στρέφεται περισσότερο προς το λιμάνι Γιανμπού, οι Χούθι αποκτούν τη δυνατότητα να επηρεάσουν κρίσιμες ροές πετρελαίου. Έτσι, τα συμφέροντά τους συγκλίνουν με εκείνα του Ιράν: οι μεν επιδιώκουν να ενισχύσουν το βάρος τους, το δε να δείξει ότι η πίεση στον Κόλπο μπορεί να μεταφερθεί στην Ερυθρά Θάλασσα.

Οι κίνδυνοι για τους Χούθι

Ωστόσο, όλα δείχνουν ότι οι Χούθι δεν επιθυμούν μια ταχεία κλιμάκωση.

Η οργάνωση γνωρίζει ότι ένα ευρύ θαλάσσιο μέτωπο θα μπορούσε να προκαλέσει ισχυρή αντίδραση από ΗΠΑ και Ισραήλ και να ανατρέψει τους σχεδιασμούς της στην Υεμένη, όπου ο πόλεμος παραμένει ανοιχτός.

Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση της Υεμένης εμφανίζεται ενισχυμένη, με στήριξη από τη Σαουδική Αραβία, έχοντας εδραιώσει δυνάμεις στον νότο και την ανατολή και με βλέμμα προς τα εδάφη των Χούθι. Ένα λάθος βήμα θα μπορούσε να της δώσει ευκαιρία.

Γι’ αυτό οι Χούθι κινούνται με σταδιακή κλιμάκωση. Δηλώνουν παρουσία, αυξάνουν την ετοιμότητα, κρατούν ενεργή την απειλή και περιμένουν την κατάλληλη στιγμή, βάσει των δικών τους και των ιρανικών υπολογισμών.

Η σχέση τους με το Ιράν παραμένει ανάμεσα σε εξάρτηση και αυτονομία. Αν και η Τεχεράνη ενίσχυσε καθοριστικά τη δύναμή τους, οι Χούθι διατηρούν περιθώριο αποφάσεων και δεν λειτουργούν ως απλή προέκτασή της.

Ωστόσο, η σύνδεση είναι βαθιά και οι κινήσεις τους εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Η είσοδός τους στον πόλεμο εξυπηρετεί ταυτόχρονα το Ιράν, ενισχύει τη δική τους θέση και αναβαθμίζει τον ρόλο τους.

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι αν αυτή η ελεγχόμενη στάση μπορεί να μετατραπεί σε ευρύτερη θαλάσσια κλιμάκωση που θα αλλάξει τη μορφή του πολέμου.