Γιατί οι εκλογές στην Ουγγαρία είναι οι πιο κρίσιμες στην Ευρώπη;

Οι πολίτες της Ουγγαρίας θα πάνε στις κάλπες στις 12 Απριλίου, στις πιο κρίσιμες εκλογές της Ευρώπης γι’ αυτό το έτος. Ο ακροδεξιός Όρμπαν βρίσκεται αντιμέτωπος με πιθανή ήττα μετά από 16 χρόνια που βρίσκεται στην εξουσία.

Ο άμεσος αντίπαλός του είναι ένας πρώην πιστός συνεργάτης του, ο Πέτερ Μαγιάρι.

Ο Όρμπαν, ο μακροβιότερος ηγέτης της ΕΕ, από το 2010 έχει μετατρέψει την Ουγγαρία σε αυτό που αποκαλεί “αυταρχική δημοκρατία”, χαρακτηρίζοντας τον εαυτό του υπερασπιστή των παραδοσιακών χριστιανικών οικογενειακών αξιών της Ευρώπης απέναντι στην επίθεση του δυτικού φιλελευθερισμού και του πολυπολιτισμού.

Οι τέσσερις διαδοχικές κυβερνήσεις του έχουν διαβρώσει πλήρως το κράτος δικαίου στην Ουγγαρία, γεμίζοντας τα δικαστήρια με δικαστές πιστούς σε εκείνον και μετατρέποντας έως και το 80% των μέσων μαζικής ενημέρωσης της χώρας σε μηχανή προπαγάνδας για τον ίδιο και το ακροδεξιό κόμμα Fidesz.

Έχει γίνει ο κύριος αντιρρησίας της ΕΕ, πολεμώντας με τις Βρυξέλλες -οι οποίες έχουν αναστείλει δισεκατομμύρια ευρώ χρηματοδότησης- για πολιτικές που αφορούν τη δικαιοσύνη, τη μετανάστευση, τα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας και, πιο πρόσφατα, τη βοήθεια στην Ουκρανία, την οποία, μαζί με τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, συνεχώς εμποδίζει (συμπεριλαμβανομένου του τελευταίου δανείου των 90 δισ. ευρώ).

Ο Όρμπαν είναι ο πιο φιλορωσικός ηγέτης της ΕΕ, συνεχίζοντας να αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο ενώ πρόσφατες κατηγορίες ότι η Βουδαπέστη μοιράστηκε εμπιστευτικές πληροφορίες της ΕΕ με το Κρεμλίνο, προκάλεσαν θυμό στην ΕΕ.

Έχει “εμπνεύσει” ηγέτες της ΕΕ που αντιστέκονται, όπως ο Ρόμπερτ Φίτσο από τη Σλοβακία και ο Αντρέι Μπάμπις από την Τσεχία, και έχει ενισχύσει εθνικιστές αντιπάλους όπως η Μαρίν Λεπέν από τη Γαλλία και ο Γκερτ Βίλντερς από την Ολλανδία.

Με λίγα λόγια, όπως μεταδίδει ο Guardian, οι εκλογές της επόμενης Κυριακής θα έχουν συνέπειες που ξεπερνούν κατά πολύ την Ουγγαρία, μια χώρα που αντιπροσωπεύει μόλις το 1,1% του ΑΕΠ της ΕΕ και το 2% του πληθυσμού της, αλλά υπό τον Όρμπαν, έχει αποκτήσει έναν ρόλο στην διεθνή σκηνή που είναι αδικαιολόγητα μεγαλύτερος από το μέγεθός της.

Ποιοι είναι οι βασικοί παίκτες και ποια η πολιτική τους

Ο Βίκτορ Όρμπαν υποστηρίζεται από τον Τραμπ, τη Τζόρτζια Μελόνι της Ιταλίας και την Άλις Βάιντελ από το Alternative für Deutschland.

Ήταν αντικομμουνιστής κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και -με χρηματοδότηση από τον μετέπειτα αρχι-εχθρό του, τον Τζορτζ Σόρος- μελέτησε για λίγο την “έννοια της πολιτικής κοινωνίας στην ευρωπαϊκή πολιτική σκέψη” στην Οξφόρδη.

Η υπερ-πλειοψηφία του κόμματός του Fidesz το 2010 του έδωσε τη δυνατότητα να ξαναγράψει το σύνταγμα της Ουγγαρίας και να περάσει νόμους που εδραιώνουν την εκτελεστική εξουσία, περιορίζοντας τις ΜΚΟ και τις ελευθερίες των ΜΜΕ και τη δικαστική ανεξαρτησία.

Αυτή τη χρονιά, ο Όρμπαν έχει διεξάγει μια κλασική λαϊκιστική εκστρατεία. Έχει προσπαθήσει να παρουσιάσει την εκλογή ως μια επιλογή μεταξύ πολέμου και ειρήνης, λέγοντας στους ψηφοφόρους ότι μπορούν να διατηρήσουν την Ουγγαρία ως “ένα νησί ασφάλειας και ηρεμίας” εκλέγοντας τον, ή να τη βυθίσουν στο χάος και τον πόλεμο επιλέγοντας τον Μαγιάρι, τον οποίο παρουσιάζει ως πράκτορα των Βρυξελλών και του Κιέβου.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι ψηφοφόροι ανησυχούν περισσότερο για εσωτερικά θέματα όπως η υγειονομική περίθαλψη και η οικονομία, η οποία έχει σταματήσει να αναπτύσσεται τα τελευταία τρία χρόνια. Οι τιμές των τροφίμων έχουν φτάσει κοντά στον μέσο όρο της ΕΕ ενώ οι μισθοί στην Ουγγαρία είναι οι τρίτοι χαμηλότεροι στην ένωση.

Ο 45χρονος Μαγιάρι, πρώην μαθητής του Fidesz και πιστός συνεργάτης του Όρμπαν, μπήκε στο προσκήνιο πριν από δύο χρόνια όταν η πρώην σύζυγός του, Τζουντίτ Βάργκα, παραιτήθηκε από υπουργός Δικαιοσύνης του Όρμπαν όταν αποκαλύφθηκε ότι η συντηρητική πρόεδρος της Ουγγαρίας, Καταλίν Νόβακ, μια βασική σύμμαχος του πρωθυπουργού, είχε αμνηστεύσει έναν άντρα καταδικασμένο σε υπόθεση σεξουαλικής κακοποίησης.

Ο Μαγιάρι, πρώην διπλωμάτης και εκπαιδευμένος νομικός, αποστασιοποιήθηκε από το Fidesz, κατηγορώντας το για διαφθορά και προπαγάνδα, και ίδρυσε το κόμμα του Tisza (Σεβασμός και Ελευθερία). Κέρδισε το 30% των ψήφων στις Ευρωπαϊκές εκλογές του Ιουνίου 2024 στην Ουγγαρία, κατατάσσοντας το δεύτερο πίσω από το Fidesz.

Ο Μαγιάρι έχει υποσχεθεί να επαναφέρει την Ουγγαρία σε μια φιλοευρωπαϊκή πορεία, να τερματίσει την εξάρτησή της από την ρωσική ενέργεια, να αποκαταστήσει ανεξάρτητη δημόσια ΜΜΕ και δικαιοσύνη, να ενισχύσει την οικονομία, να σταματήσει τη διαφθορά της εποχής Όρμπαν και να ξεκλειδώσει τα παγωμένα κονδύλια της ΕΕ.

Πώς λειτουργούν οι εκλογές και ποιος είναι πιθανό να κερδίσει

Από το 2010, ο Όρμπαν έχει κάνει εκατοντάδες αλλαγές στους εκλογικούς κανόνες, περιλαμβάνοντας τη μείωση κατά σχεδόν το ήμισυ των κοινοβουλευτικών εδρών σε 199 και δημιουργώντας 106 μονοεδρικές περιφέρειες με άνιση μέγεθος (οι υπόλοιποι βουλευτές εκλέγονται αναλογικά μέσω λιστών κομμάτων).

Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα φιλικό προς το Fidesz, με πολύ λιγότερες ψήφους να απαιτούνται για να κερδίσει κάποιος στις υπέρ του Fidesz περιοχές.

Ο Όρμπαν έχει διευκολύνει επίσης τη διαδικασία ψηφοφορίας για τους κυρίως φιλο-Fidesz Ούγγρους που ζουν σε γειτονικές χώρες, δίνοντας πολιτικές παραχωρήσεις σε κυρίως πιστές ομάδες ψηφοφόρων όπως οι συνταξιούχοι.

Αυτό σημαίνει ότι το Tisza, το οποίο έχει προβάδισμα 8-12 ποσοστιαίων μονάδων στους αποφασισμένους ψηφοφόρους στις περισσότερες δημοσκοπήσεις (αν και δημοσκόποι που είναι υπέρ της κυβέρνησης το βάζουν μπροστά), μπορεί να χρειαστεί νίκη με έξι ποσοστιαίες μονάδες για να εξασφαλίσει πλειοψηφία.

Τι μπορεί να συμβεί

Γενικά, οι παρατηρητές βλέπουν τρεις πιθανούς τρόπους για το αποτέλεσμα: μια πλειοψηφία του Μαγιάρι που ο Όρμπαν αποδέχεται, μια πλειοψηφία του Μαγιάρι που ο Όρμπαν δεν αποδέχεται ή μια πλειοψηφία του Όρμπαν. Όλοι θα έχουν συνέπειες.

Για τους λόγους που αναφέρθηκαν παραπάνω, οι εκλογές της Ουγγαρίας μπορούν να χαρακτηριστούν ελεύθερες αλλά όχι δίκαιες και οι πιθανότητες νίκης του Όρμπαν δεν μπορούν να αποκλειστούν.

Αν κερδίσει, θα εντείνει πιθανότατα τις συγκρούσεις με την ΕΕ και η εσωτερική αυταρχικότητα θα αυξηθεί. Αν χάσει, ειδικά με μικρή διαφορά, μπορεί να αμφισβητήσει το αποτέλεσμα, κάτι που θα βάλει την ΕΕ σε μια άνευ προηγουμένου θέση και ενδέχεται να οδηγήσει στην αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου της Βουδαπέστης.

Ένας νικητής Μαγιάρι, αν αναγνωριστεί από τον Όρμπαν, σίγουρα θα διευκολύνει τις σχέσεις ΕΕ-Ουγγαρίας, αν και ο ηγέτης της αντιπολίτευσης δεν είναι και τόσο προοδευτικός και η πολιτική της Ουγγαρίας σε καυτά θέματα όπως η μετανάστευση πιθανότατα δεν θα αλλάξει πολύ.