Πόλεμος, αύξηση στις τιμές των τροφίμων και η ανάγκη για στροφή στη βιώσιμη γεωργία

Η κρίση που προκλήθηκε από την παράνομη επίθεση των στρατών των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν δείχνει ένα βαθύτερο πρόβλημα που υπάρχει στο παγκόσμιο σύστημα τροφίμων.

Το είχαμε δει να συμβαίνει πάλι με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, που με τη σειρά της επηρέασε την παγκόσμια αγορά σιτηρών αλλά και την αγορά λιπασμάτων. Φαίνεται όμως πως το ξεχάσαμε!

Σήμερα, σχεδόν η μισή παραγωγή τροφίμων εξαρτάται από συνθετικά λιπάσματα, τα οποία παράγονται από λίγες μεγάλες εταιρείες ορυκτών καυσίμων και αγροχημικών, συχνά σε περιοχές του Περσικού Κόλπου και της Μέσης Ανατολής που επηρεάζονται από την κρίση με το Ιράν.

Αυτό σημαίνει ότι κάθε διαταραχή στις αλυσίδες εφοδιασμού των λιπασμάτων μεταφέρεται γρήγορα στο κόστος παραγωγής και τελικά στις τιμές των τροφίμων, με τους αγρότες και τις οικογένειες να πληρώνουν αμέσως το τίμημα. Την ίδια στιγμή, ενώ ο πόλεμος έχει ήδη μεγάλο ανθρώπινο κόστος, επηρεάζει και τους αγρότες σε μια πολύ κρίσιμη περίοδο: την άνοιξη, όταν γίνεται η λίπανση. Αυτό αυξάνει το κόστος παραγωγής σε όλο τον κόσμο και οδηγεί σε ακριβότερα τρόφιμα.

Βρίσκεται όμως η λύση σε μέτρα στήριξης όπως αυτά που δήλωσε ο πρωθυπουργός πρόσφατα; Αρχικά να σχολιάσουμε ότι η επιβολή πλαφόν σε τόσο υψηλά επίπεδα ακρίβειας που βρίσκονται ήδη οι τιμές δεν είναι ιδιαίτερα βοηθητική προς τους πολίτες. Αναφορικά με τις τιμές, μέτρα που έχουμε δει σε άλλες χώρες, όπως η μείωση του ΦΠΑ στα βασικά τρόφιμα, θα είχε σίγουρα μεγαλύτερο όφελος για όλους μας.

Ωστόσο η πραγματική λύση για την απεξάρτησή μας από αυτό τον κύκλο κέρδους που μπαίνουμε κάθε φορά που συμβαίνει μία κρίση βρίσκεται στη βιώσιμη γεωργία. Πρόκειται για τον μόνο ουσιαστικό δρόμο για διατροφική κυριαρχία, ανεξαρτησία και τοπική ανθεκτικότητα.

Αντί οι αγρότες να αγοράζουν ακριβά χημικά από εργοστάσια στην άλλη άκρη του κόσμου, μπορούν να δουλεύουν με τη φύση και όχι ενάντιά της. Η στροφή στη βιώσιμη γεωργία με τη μείωση κατανάλωσης του νερού, το τέλος της εντατικής γεωργίας και κτηνοτροφίας, τον εμπλουτισμό του εδάφους με ποικιλία φυτών, την κατανάλωση τοπικών και εποχικών προϊόντων και τη μείωση σπατάλης τροφίμων είναι η πραγματική λύση στη διατροφική μας αυτάρκεια και τελικά στη μείωση των τιμών των τροφίμων. Και φυσικά, λύση δεν αποτελεί ούτε το άνοιγμα της αγοράς σε νέα μεταλλαγμένα τρόφιμα.

Η ιστορία δείχνει δυστυχώς ότι για τις μεγάλες αγροδιατροφικές εταιρείες, μια παγκόσμια κρίση δεν είναι μόνο πρόβλημα αλλά και ευκαιρία. Συχνά αξιοποιούν τον φόβο για τη «διατροφική ασφάλεια» για να εξασφαλίσουν περισσότερα προνόμια και να αποδυναμώσουν περιβαλλοντικούς κανόνες. Έτσι, χρησιμοποιείται μία αναστάτωση για να καταργηθούν μόνιμα περιβαλλοντικές προστασίες.

Δεν μπορούμε όμως να αφήσουμε αυτή την κρίση να γίνει αφορμή για περισσότερη απορρύθμιση προς όφελος λίγων. Είναι η στιγμή να στηρίξουμε ένα σύστημα τροφίμων που εξυπηρετεί την κοινωνία, την τοπικη οικονομία και το περιβάλλον, όχι μόνο τα κέρδη των ισχυρών. Όσα καλάθια στήριξης και να φανταστούν ακόμα οι κυβερνήσεις, όσα μέτρα και αν πάρουν για να συντηρήσουν ένα σύστημα σαθρό και δομημένο πάνω σε άδικες προς ανθρώπους, ζώα και περιβάλλον βάσεις, τελικά είναι το ίδιο το αγροδιατροφικό σύστημα που πρέπει να αναδιαρθρωθεί.

Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ είναι μια προειδοποίηση που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε. Είναι ώρα να αλλάξουμε πορεία και να χτίσουμε ένα σύστημα τροφίμων πιο δίκαιο, πιο οικονομικό και πιο ανθεκτικό.

Κείμενο: Μαρίζα Κουρτικάκη, υπεύθυνη εκστρατειών για τοπικά θέματα, ελληνικό γραφείο Greenpeace