ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΠΟΥ “ΑΛΛΑΖΕΙ ΜΥΑΛΑ” ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Υπάρχουν βιβλία που διαβάζονται απλώς για να μας ενημερώσουν – και υπάρχουν κι εκείνα που μοιάζουν να ανοίγουν μια χαραμάδα σε έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο να βλέπουμε τον εαυτό μας. Το Πώς να αλλάξεις το μυαλό σου του Michael Pollan ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία.

Σε μια εποχή όπου η συζήτηση γύρω από την ψυχική υγεία, τη συνείδηση και τα όρια της ανθρώπινης εμπειρίας επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, το βιβλίο αυτό καταγράφει μια από τις πιο απρόσμενες επιστημονικές και πολιτισμικές «επιστροφές» των τελευταίων δεκαετιών: την αναγέννηση της έρευνας γύρω από τις ψυχεδελικές ουσίες. Από τα εργαστήρια της δεκαετίας του 1950 και την έκρηξη της αντικουλτούρας των ’60s, μέχρι τη δαιμονοποίηση και την πλήρη απαγόρευση που ακολούθησε, και τελικά τη σημερινή επανεκτίμησή τους μέσα από το πρίσμα της νευροεπιστήμης και της ψυχοθεραπείας, ο Pollan αφηγείται μια ιστορία που ακροβατεί ανάμεσα στην επιστήμη, την ιστορία και την προσωπική αναζήτηση.

Με τη γνωστή του αφηγηματική δεξιοτεχνία, ο συγγραφέας δεν περιορίζεται σε μια ψυχρή καταγραφή δεδομένων. Αντίθετα, μετατρέπει την έρευνα σε ένα βαθιά ανθρώπινο ταξίδι: τι σημαίνει να αλλάζει κανείς τον τρόπο που σκέφτεται; Πόσο σταθερή είναι τελικά η αίσθηση του «εγώ»; Και μπορεί μια εμπειρία – χημικά υποκινούμενη ή μη –  να αναδιαμορφώσει ουσιαστικά τη σχέση μας με τον φόβο, τον πόνο ή ακόμη και τον θάνατο;

Η προδημοσίευση που ακολουθεί λειτουργεί ως ιδανική είσοδος σε αυτό το πολυσύνθετο σύμπαν. Ξεκινώντας από την τυχαία ανακάλυψη του LSD και την αρχαία χρήση της ψιλοκυβίνης, ο Pollan μας οδηγεί σε μια αφήγηση όπου η επιστήμη συναντά τη φιλοσοφία και η προσωπική εμπειρία συνομιλεί με τη συλλογική ιστορία.

Το Πώς να αλλάξεις το μυαλό σου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Key Books στις 5 Μαΐου και φιλοδοξεί να ανοίξει μια συζήτηση που, όπως φαίνεται, μόλις τώρα ξεκινά.

Διαβάστε το απόσπασμα εδώ:

Δεύτερο τριπάκι: ψιλοκυβίνη

Το δεύτερο ταξίδι μου ξεκίνησε μπροστά σε έναν βωμό, καταμεσής ενός οροφοδιαμερίσματος δευτέρου ορόφου, σε ένα προάστιο μιας μικρής πόλης στην Ανατολική Ακτή. Μπροστά στον βωμό προσευχόταν μια ελκυστική γυναίκα με μακριά ξανθά μαλλιά, χωρισμένα στη μέση, και έντονα ζυγωματικά, τα οποία αναφέρω μόνο και μόνο επειδή αργότερα θα έπαιζαν ρόλο στη μεταμόρφωσή της σε Ινδιάνα του Μεξικού. Καθισμένη απέναντι από τον βωμό, η Μέρι είχε τα μάτια της κλειστά, ενόσω απήγγειλε μια εκτενή και πολυδαίδαλη προσευχή των ιθαγενών Αμερικανών. Επικαλέστηκε διαδοχικά τη δύναμη που έχει το καθένα από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, τα τέσσερα στοιχεία της φύσης, καθώς και τα ζωικά, φυτικά και ορυκτά βασίλεια, τα πνεύματα των οποίων ικέτευε να με καθοδηγήσουν στο ταξίδι μου. Εγώ είχα τα μάτια μου κλειστά, αλλά πού και πού ενέδιδα στον πειρασμό να τα ανοίγω για να θαυμάζω το σκηνικό: το οροφοδιαμέρισμα που ήταν βαμμένο στο χρώμα της κολοκύθας, με τα φυτά του στις γλάστρες και τα διάφορα σύμβολα γονιμότητας και γυναικείας δύναμης. Το κεντητό μοβ ύφασμα από το Περού που κάλυπτε τον βωμό και τη συλλογή από παραταγμένα κατά μήκος του αντικείμενα, μεταξύ των οποίων υπήρχε ένας αμέθυστος σε σχήμα καρδιάς, ένας μοβ κρύσταλλος με ένα κερί επάνω, φλιτζανάκια γεμάτα με νερό, ένα μπολ που περιείχε μερικά ορθογώνια κομμάτια μαύρη σοκολάτα, τα δύο «ιερά αντικείμενα» που μου είχε ζητήσει να φέρω (έναν χάλκινο Βούδα, δώρο μιας στενής φίλης από ένα ταξίδι της στην Ανατολή, και το μετάλλιο που απεικόνιζε ένα μανιτάρι ψιλοκυβίνης, το οποίο μου είχε δωρίσει ο Ρόλαντ Γκρίφιθς στην πρώτη μας συνάντηση) και ακριβώς μπροστά μου ένα πιάτο αντίκα, διακοσμημένο με ένα λουλουδάτο, γιαγιαδίστικο μοτίβο, επάνω στο οποίο βρισκόταν το μεγαλύτερο μανιτάρι ψιλοκυβίνης που είχα δει ποτέ.

Δυσκολευόμουν να πιστέψω ότι όλο αυτό προοριζόταν για μένα. Ο κατάφορτος βωμός είχε πάνω του επίσης ένα κλαδί φασκόμηλο και ένα κομμάτι Πάλο Σάντο, ένα αρωματικό ξύλο της Νότιας Αμερικής που καίνε οι Ινδιάνοι σε τελετές, και το κατάμαυρο φτερό ενός κορακιού. Σε διάφορες φάσεις της τελετής, η Μέρι άναβε το κλαδί του φασκόμηλου και το Πάλο Σάντο, χρησιμοποιώντας το φτερό για να με ≪μουτζουρώσει≫ με την καπνιά τους και να καθοδηγήσει έτσι τα πνεύματα μέσα από τον χώρο γύρω από το κεφάλι μου. Το φτερό, καθώς το τίναζε δίπλα από το αυτί μου, έκανε ένα απόκοσμο σφύριγμα σαν τον τρομακτικό ήχο ενός μεγάλου πουλιού που πλησίαζε πολύ κοντά μου, περισσότερο απ’ όσο θα μου επέτρεπε να νιώθω άνετα, ή σαν τον ήχο ενός σκοτεινού πνεύματος που εκδιώκεται από κάποιο σώμα. Όλο αυτό πρέπει να σας ακούγεται γελοία κωμικό, το ξέρω, αλλά η αληθοφάνεια που προσέδιδε η πίστη της Μέρι στην τελετή, μαζί με τα αρώματα των καιόμενων φυτών και τους ήχους του φτερού που παλλόταν στον αέρα –συν τη δική μου νευρικότητα για το τριπάρισμα που με περίμενε– λειτούργησαν με μαγικό τρόπο, επιτρέποντάς μου να αναστείλω τη δυσπιστία μου.

Είχα αποφασίσει να παραδοθώ σε αυτό το μεγάλο μανιτάρι, και κατά την άποψη της Μέρι, της πνευματικής οδηγού στην οποία είχα εμπιστευτεί την ψυχή μου για αυτό το ταξίδι, η τελετή είχε την ίδια βαρύτητα όσο και η επίδραση κάποιου χημικού στοιχείου. Απ’ αυτή την άποψη συμπεριφερόταν περισσότερο ως σαμάνος παρά ως ψυχολόγος. Τη Μέρι μού την είχε προτείνει ένας καθοδηγητής ψυχεδελικών ταξιδιών, απ’ τον οποίο είχα πάρει συνέντευξη στη Δυτική Ακτή, ένας ραβίνος που είχε δείξει ενδιαφέρον για την ψυχεδελική μου «εκπαίδευση».

Ήταν συνομήλική μου και είχε λάβει την εκπαίδευσή της από αυτό τον ογδοντάχρονο μαθητή του Τίμοθι Λίρι, για τον οποίο, μετά τη συνομιλία μας, είχα αποφανθεί ότι ήταν κάπως ακραίος για μένα. Θεωρητικά θα μπορούσε κάποιος να σκεφτεί το ίδιο και για τη Μέρι, αλλά υπήρχε κάτι στους τρόπους της, στη νηφαλιότητα και στην εμφανή ψυχραιμία της, που η παρουσία της με έκανε να νιώθω πιο άνετα. Η Μέρι είχε εξασκηθεί σε όλο το φάσμα των θεραπειών του νιου έιτζ, από την ενεργειακή θεραπεία μέχρι την πνευματική Ψυχολογία και τη θεραπευτική μέθοδο της συστημικής αναπαράστασης,* πριν έρθει σε επαφή με αυτά τα γιατρικά στα πενήντα της. («Αυτό δημιούργησε τη συγκολλητική ουσία που συνένωσε όλους τους άλλους τρόπους με τους οποίους δούλευα».) Προτούαρχίσει να τα χρησιμοποιεί, η ίδια είχε πάρει ψυχεδελικό μόνο μία φορά και πολύ καιρό πριν: ως φοιτήτρια στο πάρτι των εικοστών πρώτων γενεθλίων της. Ένας φίλος τής είχε δώσει ένα βάζο με μέλι και μανιτάρια ψιλοκυβίνης. Η Μέρι ανέβηκε αμέσως στο δωμάτιό της, έφαγε δύο τρεις κουταλιές «και είχα μια πολύ βαθιά εμπειρία επαφής με τον Θεό. Ήμουν ο Θεός και ο Θεός ήμουν εγώ».