Πώς επηρεάζει τις τιμές πετρελαίου η ιστορική αποχώρηση των ΗΑΕ από τον ΟΠΕΚ

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) ανακοίνωσαν ότι την 1η Μαΐου θα αποχωρήσουν τόσο από τον Οργανισμό Εξαγωγών Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών (OPEC / ΟΠΕΚ) όσο και από την ευρύτερη ομάδα ΟΠΕΚ+. Με την αποχώρησή τους, τα ΗΑΕ θα μπορούν πλέον να αποφασίζουν ανεξάρτητα για την ποσότητα πετρελαίου που παράγουν και πωλούν.

Αυτό έχει σημασία – και όχι μόνο επειδή τα ΗΑΕ είναι ένας από τους δέκα κορυφαίους παραγωγούς πετρελαίου παγκοσμίως. Η χώρα έχει, επίσης, τη δυνατότητα να αυξήσει την παραγωγή της κατά περίπου ένα εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα.

Επομένως, όπως επισημαίνεται σε σχετικό δημοσίευμα στο The Conversation, εάν τα ΗΑΕ επιλέξουν να αυξήσουν την παραγωγή τους, θα μπορούσε αυτό να ασκήσει πτωτική πίεση στην τιμή του πετρελαίου μόλις επαναληφθούν οι αποστολές μέσω των Στενών του Ορμούζ;

Με τις έντονες γεωπολιτικές εντάσεις να εξακολουθούν να διαταράσσουν την αγορά, το άμεσο ερώτημα αφορά λιγότερο το πότε μπορούμε να περιμένουμε φθηνότερο πετρέλαιο και περισσότερο το πώς η αβεβαιότητα επηρεάζει τη μετέπειτα πορεία.

Τι είναι ο ΟΠΕΚ;

Ο ΟΠΕΚ ιδρύθηκε το 1960 με σκοπό να «εναρμονίσει τις πετρελαϊκές πολιτικές των χωρών-μελών του, στο πλαίσιο των προσπαθειών του για τη διασφάλιση των συμφερόντων τους».

Το Ιράν, το Ιράκ, το Κουβέιτ, η Σαουδική Αραβία και η Βενεζουέλα ήταν τα πέντε ιδρυτικά μέλη.

Το Εμιράτο του Άμπου Ντάμπι έγινε μέλος το 1967 και τα ΗΑΕ στο σύνολό τους παρέμειναν μέλος μετά την ομοσπονδιοποίηση της χώρας το 1971.

Σήμερα είναι ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου μεταξύ των μελών, μετά τη Σαουδική Αραβία και το Ιράκ.

Η ομάδα θα έχει 11 μέλη μετά την έξοδο των ΗΑΕ την 1η Μαΐου.

Ο ΟΠΕΚ+ είναι μια ευρύτερη ομάδα πετρελαιοπαραγωγών χωρών (συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας) που επίσης συνεργάζεται για τον καθορισμό της πετρελαϊκής πολιτικής.

Τι κάνει στην πραγματικότητα ο ΟΠΕΚ;

Το καταστατικό του ΟΠΕΚ ορίζει ότι ο οργανισμός θα:

επινοεί τρόπους και μέσα για τη διασφάλιση της σταθεροποίησης των τιμών στις διεθνείς αγορές πετρελαίου, με σκοπό την εξάλειψη των επιβλαβών και περιττών διακυμάνσεων.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει τη συλλογική συμφωνία και τον καθορισμό ποσοστώσεων παραγωγής για τις χώρες-μέλη του, επιτρέποντάς του να επηρεάζει τις παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου.

Ο ΟΠΕΚ αναφέρεται ευρέως ως καρτέλ. Με γενικούς όρους, αυτό αναφέρεται σε μια ομάδα παραγωγών που διαφορετικά θα βρίσκονταν σε ανταγωνισμό, αλλά αντίθετα συμφωνούν να συνεργαστούν για τον έλεγχο της προσφοράς και τον καθορισμό των τιμών.

Ωστόσο, ο ΟΠΕΚ και ορισμένα από τα μέλη του έχουν επανειλημμένα απορρίψει αυτόν τον χαρακτηρισμό, δηλώνοντας ότι η ομάδα δεν λειτουργεί ως καρτέλ.

Τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτό για τις τιμές του πετρελαίου;

Τα μέλη του ΟΠΕΚ παράγουν σήμερα περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου αργού πετρελαίου, αλλά αντιπροσωπεύουν περίπου το ήμισυ των εξαγωγών πετρελαίου.

Η επιρροή του ΟΠΕΚ στην τιμή εξαρτάται από τις συντονισμένες αλλαγές στην παραγωγή. Συμφωνώντας να περιορίσουν συλλογικά ή να επεκτείνουν την προσφορά πετρελαίου στην αγορά, ο ΟΠΕΚ μπορεί να χειραγωγήσει την τιμή για να επιτύχει τους στόχους του.

Τα ΗΑΕ από μόνα τους είναι ο όγδοος μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο και αντιπροσωπεύουν περίπου το 4% της παγκόσμιας παραγωγής. Η έξοδος των ΗΑΕ από τον ΟΠΕΚ επιτρέπει, επομένως, στη χώρα να απαλλαγεί από τις τρέχουσες συμφωνίες και να αυξήσει τις συνολικές εξαγωγές της. Αυτό θα ενίσχυε τον ανταγωνισμό στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου, ασκώντας πτωτική πίεση στις τιμές μεσοπρόθεσμα.

Μικρή ανακούφιση βραχυπρόθεσμα

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι καταναλωτές πρέπει να περιμένουν άμεση ανακούφιση. Οι τιμές του πετρελαίου εξακολουθούν να διαμορφώνονται από τις γεωπολιτικές αναταραχές λόγω του πολέμου στο Ιράν. Τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται κανονικά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου, παραμένουν ουσιαστικά κλειστά για τη ναυτιλία, γεγονός που έχει ήδη προκαλέσει μεγάλες διαταραχές.

Αυτό σημαίνει ότι τα ΗΑΕ δεν μπορούν απλώς να αυξήσουν την προσφορά τους βραχυπρόθεσμα και οποιαδήποτε ελάφρυνση των τιμών θα χρειαστεί χρόνο.

Τα ΗΑΕ διαθέτουν μια εξαγωγική οδό που παρακάμπτει τα Στενά, μέσω του λιμανιού της Φουτζέιρα στην ανατολική ακτή της χώρας. Όμως, αυτή δεν μπορεί να διαχειριστεί το σύνολο της παραγωγής της χώρας και να αντισταθμίσει πλήρως τη διακοπή στα στενά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η είδηση θα περάσει απαρατήρητη στην αρχή. Οι τιμές του πετρελαίου συχνά αλλάζουν μόνο και μόνο στο άκουσμα των νέων για το τι πρόκειται να συμβεί στο μέλλον, προτού καν αλλάξει η παραγωγή στην πράξη.

Για παράδειγμα, έρευνες δείχνουν ότι οι ανακοινώσεις του ΟΠΕΚ επηρεάζουν άμεσα τις τιμές, προκαλώντας αλυσιδωτές αντιδράσεις σε όλη την οικονομία: από το πόσο ακριβαίνουν τα προϊόντα (πληθωρισμός) μέχρι τις συναλλαγματικές ισοτιμίες.

Όλα τα βλέμματα στο μέλλον

Τέτοιου είδους ανακοινώσεις μπορούν επίσης να προκαλέσουν πολλές εικασίες και αβεβαιότητα. Η αναδρομή στo παρελθόν μάς δίνει μερικές ενδείξεις.

Προηγούμενη έρευνα δείχνει ότι η αβεβαιότητα για το μέλλον της αγοράς πετρελαίου μπορεί να αναγκάσει τις εταιρείες να «οχυρωθούν» απέναντι σε πιθανές αναταραχές, αλλάζοντας την ποσότητα πετρελαίου που αποθηκεύουν. Παράλληλα, οι επενδυτές μπορεί να ποντάρουν σε προθεσμιακά συμβόλαια για το πού θα φτάσει η τιμή στο μέλλον.

Αυτές οι δυνάμεις μπορούν να αλλάξουν τις τιμές ακόμη και χωρίς να υπάρξει άμεσο πρόβλημα στην τροφοδοσία. Η έρευνα του επίκουρου Καθηγητή Οικονομετρίας και Στατιστικής στο Melbourne Business School που έγραψε και το παρόν άρθρο, Jamie Cross ,υποδεικνύει ότι οι αλλαγές στις τιμές κατά την πετρελαϊκή κρίση του 1979 προκλήθηκαν κυρίως από την ανάγκη των εταιρειών να προνοήσουν για το μέλλον, ενώ η κατάρρευση των τιμών το 1985-86 οφειλόταν κυρίως στην κερδοσκοπία.

Αυτή η πολυπλοκότητα σημαίνει ότι σήμερα είναι δύσκολο να προβλέψουμε τι θα συμβεί.

Αν οι έμποροι πιστέψουν ότι η έξοδος των ΗΑΕ από τον ΟΠΕΚ θα οδηγήσει τελικά σε μεγαλύτερη παραγωγή, οι τιμές μπορεί να πέσουν. Αν όμως πιστέψουν ότι η έξοδος αυξάνει τη γεωπολιτική ένταση και τον κίνδυνο ενός μελλοντικού “πολέμου τιμών”, μπορεί να δούμε μεγάλες διακυμάνσεις αντί για μια ξεκάθαρη πτώση.