Υπόγειο ”κυνηγητό” ΗΠΑ – Ιράν για τα κρυπτονομίσματα της Τεχεράνης

Λίγες ώρες πριν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκινήσουν την επίθεση στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, ο Φιρούζ, ένας χρήστης κρυπτονομισμάτων στην Τεχεράνη, αποφάσισε να δράσει. «Ένιωθα όλη την εβδομάδα ότι ο πόλεμος θα ξεκινούσε σύντομα», είπε.

Εμπιστευόμενος το ένστικτό του, γράφει το Al Jazeera, μετέφερε όλες τις κρυπτο-αποταμιεύσεις από την Nobitex – τη μεγαλύτερη πλατφόρμα ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων του Ιράν και κεντρικό κόμβο του οικοσυστήματος κρυπτονομισμάτων της χώρας που έχει πληγεί από τις κυρώσεις – στο προσωπικό του ψηφιακό πορτοφόλι. «Η κύρια σκέψη μου ήταν ότι θα μπορούσα ενδεχομένως να χάσω την πραγματική κυριότητα οποιωνδήποτε χρημάτων έχουν απομείνει σε μια κρατικά συνδεδεμένη ή υπό κρατική παρακολούθηση ιρανική υπηρεσία κρυπτονομισμάτων σε περίπτωση πολέμου, είτε μέσω μέτρων που αναλαμβάνονται από τις κρατικές αρχές είτε ως συνέπεια κυβερνοεπιθέσεων», είπε.

Το κρυπτοοικοσύστημα του Ιράν αποτιμήθηκε σε περισσότερα από 7,78 δισεκατομμύρια δολάρια πέρυσι, σημειώνοντας ταχύτερο ρυθμό ανάπτυξης σε σύγκριση με το 2024, σύμφωνα με την εταιρεία παρακολούθησης συναλλαγών κρυπτονομισμάτων Chainalysis. Ωστόσο, τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι δεν είναι μόνο οι Ιρανοί πολίτες που έχουν στραφεί στα κρυπτονομίσματα σε μια προσπάθεια να αντισταθμίσουν τον αντίκτυπο του ανεξέλεγκτου πληθωρισμού και της αποδυνάμωσης του νομίσματος.

Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) αντιπροσώπευε περίπου το 50% της δραστηριότητας on-chain το τέταρτο τρίμηνο, αντανακλώντας την κυριαρχία του στην οικονομία της χώρας. Πιο δύσκολο να εντοπιστεί και πιο εύκολο να μεταφερθεί από τις παραδοσιακές τραπεζικές πληρωμές, τα κρυπτονομίσματα προσφέρουν έναν τρόπο πώλησης πετρελαίου, αγοράς όπλων και εμπορευμάτων, παρακάμπτοντας τις κυρώσεις. Και έχει επίσης αποτελέσει μέθοδο πληρωμής για εισαγωγές αγαθών.

Ωστόσο, η στροφή του Ιράν προς τα κρυπτονομίσματα έχει επίσης πυροδοτήσει έναν νέο αγώνα ”γάτας-ποντικιού” με τις ΗΠΑ, με την Ουάσινγκτον να προσπαθεί να στραγγαλίσει τις οικονομικές επιλογές της Τεχεράνης, οι οποίες είναι ήδη περιορισμένες λόγω δεκαετιών κυρώσεων.

Το παιχνίδι της ”γάτας με το ποντίκι”

Στις αρχές Απριλίου, οι ιρανικές αρχές δήλωσαν ότι θα ζητήσουν από τα πετρελαιοφόρα που επιδιώκουν να διέλθουν από το Στενό του Ορμούζ να πληρώσουν διόδια σε κρυπτονομίσματα. Έχουν προκύψει αναφορές ότι το Ιράν λαμβάνει ήδη μια σειρά από πληρωμές σε κρυπτονομίσματα για πλοία που διέρχονται από το στενό.

«Είναι σύνηθες για τις δικαιοδοσίες που υπόκεινται σε αυστηρές κυρώσεις να στρέφονται προς τα κρυπτονομίσματα, επειδή παρέχουν εναλλακτικές λύσεις που δίνουν πρόσβαση σε χρηματοδότηση, ενώ διαφορετικά περιορίζονται από κυρώσεις», δήλωσε η Kaitlin Martin, ανώτερη αναλύτρια πληροφοριών στην Chainalysis, στο Al Jazeera. Η εκτίμηση ότι το IRGC κατέχει περίπου τις μισές δραστηριότητες κρυπτονομισμάτων πιθανότατα αντικατοπτρίζει ένα κλάσμα της πραγματικής έκτασης των πορτοφολιών που ελέγχονται από την εξουσία, καθώς πολλά δεν έχουν ακόμη εντοπιστεί από ρυθμιστικούς φορείς.

Ωστόσο, νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν κυρώσεις σε ένα δίκτυο κρυπτονομισμάτων που συνδέονται με το Ιράν, παγώνοντας 344 εκατομμύρια δολάρια σε ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ προσπαθεί να αυξήσει την οικονομική πίεση στο Ιράν εν μέσω διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ τους. «Θα παρακολουθήσουμε τα χρήματα που η Τεχεράνη προσπαθεί απεγνωσμένα να μεταφέρει εκτός χώρας και θα στοχεύσουμε όλες τις οικονομικές γραμμές ζωής που συνδέονται με το καθεστώς», έγραψε ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ ​​Μπέσεντ, στο X.

Η οικονομία του Ιράν λειτουργεί εδώ και δεκαετίες υπό ένα καθεστώς αυστηρών κυρώσεων που έχει απαγορεύσει στους Ιρανούς την πρόσβαση στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Αυτό έχει συμβάλει στη δημιουργία ενός δυναμικού τοπικού οικοσυστήματος κρυπτονομισμάτων που χρησιμοποιείται ως εναλλακτικό κανάλι για την παράκαμψη οικονομικών περιορισμών.

Για τους Ιρανούς, τα κρυπτονομίσματα προσφέρουν έναν τρόπο να διατηρήσουν και να διατηρήσουν την αξία των μισθών και των αποταμιεύσεών τους. Η διατήρηση του εισοδήματος και των αποταμιεύσεών τους εντός του κρατικά ελεγχόμενου χρηματοπιστωτικού συστήματος θα διακινδύνευε την απώλεια των χρημάτων που κέρδισαν με κόπο λόγω του καλπάζοντος πληθωρισμού και της κατάρρευσης του νομίσματος ριάλ, το οποίο έχει χάσει περίπου το 90% της αξίας του από το 2018.

Αλλά τα τελευταία χρόνια, έχει γίνει πιο δύσκολο για τον μέσο Ιρανό να πλοηγηθεί και στον τομέα των κρυπτονομισμάτων, καθώς οντότητες που συνδέονται με το IRGC έχουν αναλάβει δραστηριότητες εξόρυξης κρυπτονομισμάτων, εκδιώκοντας άλλους και χρησιμοποιώντας κρυπτονομίσματα για να αποφύγουν τις κυρώσεις.

«Χρησιμοποιώντας επιδοτούμενη ηλεκτρική ενέργεια, το IRGC ασχολείται με την εξόρυξη κρυπτονομισμάτων», δήλωσε ένας ερευνητής κρυπτονομισμάτων και blockchain με έδρα την Τεχεράνη, προσθέτοντας ότι οι κρατικές επιχειρήσεις ransomware χρησιμοποιούνται επίσης για τη δημιουργία εσόδων.

Σε αυτό το πλαίσιο, η αμερικανική υπηρεσία επιβολής του νόμου, Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC), κατέταξε ολόκληρο το κρυπτοοικοσύστημα του Ιράν ως «υψηλού κινδύνου».

«Ως αποτέλεσμα, οι συνδέσεις των απλών ανθρώπων με διεθνείς επιχειρήσεις και κοινότητες κρυπτονομισμάτων έχουν σχεδόν διακοπεί. Τα μεγάλα χρηματιστήρια παγώνουν τους ιρανικούς λογαριασμούς, οι ξένες εταιρείες αποφεύγουν να συνεργάζονται με ομολόγους τους εντός της χώρας και εξέχοντες ειδικοί με σχετικές γνώσεις είναι απρόθυμοι να μοιραστούν αυτές τις γνώσεις με τους Ιρανούς», ανέφερε η πηγή. «Αυτό είναι το κόστος που οι απλοί άνθρωποι αναγκάζονται να επωμιστούν».

Επιπλέον, οι διακοπές λειτουργίας του διαδικτύου (από την έναρξη του πολέμου, οι ιρανικές αρχές έχουν επιβάλει αυστηρούς περιορισμούς στο διαδίκτυο), η έλλειψη εμπιστοσύνης προς τις κρατικές οντότητες και οι κυβερνοεπιθέσεις έχουν δυσχεράνει το εμπόριο κρυπτονομισμάτων.

Τι συμβαίνει στον πόλεμο

Ωστόσο, δύο χρόνια διαδοχικών κρίσεων, συμπεριλαμβανομένων δύο πολέμων και πανεθνικών διαμαρτυριών, οδήγησαν σε αύξηση της δραστηριότητας σε κρυπτονομίσματα. Μεταξύ 28 Φεβρουαρίου – όταν κοινές επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ έπληξαν το Ιράν – και 2 Μαρτίου, ομάδες παρακολούθησης κρυπτονομισμάτων ανίχνευσαν περίπου 10,3 εκατομμύρια δολάρια σε εκροή κρυπτονομισμάτων, ανέφερε ξεχωριστή έκθεση της Chainalysis. Ορισμένα ψηφιακά πορτοφόλια που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της αύξησης της δραστηριότητας σε κρυπτονομίσματα συνδέονταν με το IRGC.

«Ορισμένα από τα πορτοφόλια που απέσυραν κεφάλαια κατά τη διάρκεια της απότομης αύξησης έχουν ιστορική έκθεση σε πορτοφόλια που έχουν αναγνωριστεί ως μέλη του IRGC ή σε υπηρεσίες που επεξεργάζονται κεφάλαια του IRGC, γεγονός που υποδηλώνει ότι τουλάχιστον ένα μέρος της δραστηριότητας μετά τις επιθέσεις θα μπορούσε να αντιπροσωπεύει κίνηση κεφαλαίων από το ιρανικό κράτος», αναφέρει η έκθεση.

Πριν από τον 12ήμερο πόλεμο του Ισραήλ τον Ιούνιο του 2025, η ομάδα παρακολούθησης εγκλημάτων κρυπτονομισμάτων TRM Labs εντόπισε μια αύξηση άνω του 150% στις εκροές από την Nobitex.

Η πλατφόρμα έχει περισσότερους από 11 εκατομμύρια χρήστες και επιτρέπει στους Ιρανούς να ανταλλάσσουν ριάλ με κρυπτονομίσματα, τα οποία στη συνέχεια μπορούν να μεταφερθούν σε ψηφιακά πορτοφόλια. Στην πράξη, αυτό διευκολύνει τη μεταφορά χρημάτων εκτός Ιράν, παρακάμπτοντας ορισμένους από τους ελέγχους και την εποπτεία που σχετίζονται με το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα. Μέσα σε λίγα λεπτά από την πρώτη επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ τον περασμένο Ιούνιο, ο όγκος των εξερχόμενων συναλλαγών από την Nobitex αυξήθηκε κατά 700%, δήλωσε η Elliptic, μια εταιρεία ανάλυσης blockchain.

Στις 18 Ιουνίου, κλάπηκαν κρυπτοπεριουσιακά στοιχεία αξίας 90 εκατομμυρίων δολαρίων, αποθηκευμένα στην Nobitex, σε κυβερνοεπίθεση που αποδίδεται ευρέως στην ομάδα Predatory Sparrow, η οποία συνδέεται με το Ισραήλ. Η ομάδα κατέστρεψε τα κλεμμένα κρυπτοπεριουσιακά στοιχεία στέλνοντάς τα σε ένα πορτοφόλι χωρίς γνωστά ιδιωτικά κλειδιά.

Τονίζοντας τη σημασία των κρυπτονομισμάτων στην ιρανική οικονομία, η Κεντρική Τράπεζα του Ιράν αγόρασε πέρυσι περισσότερα από 500 εκατομμύρια δολάρια σε USDT, το σταθερό κρυπτονόμισμα που υποστηρίζεται από το δολάριο ΗΠΑ, σύμφωνα με έκθεση του Ιανουαρίου της Elliptic. Αυτό, σύμφωνα με την έκθεση, υποδηλώνει «μια εξελιγμένη στρατηγική για την παράκαμψη του παγκόσμιου τραπεζικού συστήματος».

Αλλά και οι ΗΠΑ προσπαθούν να συμβαδίσουν. Πριν παγώσει εκατοντάδες εκατομμύρια σε κρυπτονομίσματα την Τετάρτη, η OFAC επέβαλε κυρώσεις τον Ιανουάριο σε δύο εταιρείες που είναι εγγεγραμμένες στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Zedcex και την Zedxion, οι οποίες λειτουργούσαν ως μη εξουσιοδοτημένα ανταλλακτήρια κρυπτονομισμάτων. Κατηγορήθηκαν για συμμετοχή στη διευκόλυνση χρηματοοικονομικής δραστηριότητας που επέτρεψε στο Ιράν να αποφύγει τις κυρώσεις, δήλωσε η Elliptic.

Σύμφωνα με τον Μάρτιν, θα υπάρξουν περισσότερες τέτοιες ενέργειες καθώς οι ρυθμιστικές αρχές στις ΗΠΑ και αλλού «καταλαβαίνουν» ότι τα κρυπτονομίσματα χρησιμοποιούνται «σε μεγάλη κλίμακα».