Πώς ο πόλεμος με το Ιράν μπορεί να επηρεάσει το ταξίδι Τραμπ στην Κίνα

Εβδομάδες πριν από το ταξίδι του στην Κίνα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έγραφε στα social media ότι ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ θα τον υποδεχθεί με «μια μεγάλη, ζεστή αγκαλιά».

Ωστόσο, οι στενές οικονομικές σχέσεις του Πεκίνου με το Ιράν, αλλά και οι εμπορικές εντάσεις ανάμεσα σε ΗΠΑ και Κίνα λόγω των δασμών από την πρώτη θητεία Τραμπ, αναμένεται να επηρεάσουν το κλίμα της επικείμενης επίσκεψης του Αμερικανού προέδρου στο Πεκίνο. Κι αυτό παρότι ο Τραμπ εδώ και χρόνια μιλά με θαυμασμό για τον Σι, δείχνοντας ότι θεωρεί τον Κινέζο ηγέτη έναν ισχυρό αντίπαλο που σέβεται.

Ο Τραμπ δεν συμπαθεί τα πολύωρα αεροπορικά ταξίδια ούτε το να λείπει για καιρό από τον Λευκό Οίκο ή από τις ιδιοκτησίες του στη Φλόριντα και το Νιου Τζέρσεϊ. Αναμένεται να περάσει μόνο μέρος τριών ημερών επί κινεζικού εδάφους.

Θα υπάρξει αρκετή επισημότητα, αλλά το μεγαλείο της επίσκεψης δεν αναμένεται να φτάσει το επίπεδο της πρώτης επίσκεψης του Τραμπ στην Κίνα το 2017.

«Ακόμη και πριν από όλη αυτή τη σύγκρουση με το Ιράν, δεν επρόκειτο να κάνουν “state visit-plus” όπως την προηγούμενη φορά, επειδή οι σχέσεις είναι τεταμένες», δήλωσε ο Τζόναθαν Τζιν, πρώην υπεύθυνος για θέματα σχετικά με την Κίνα στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας κατά την κυβέρνηση Μπάιντεν.

Ο Σι “καταλαβαίνει” καλύτερα τον Τραμπ

Στο ταξίδι που πραγματοποίησε κατά την πρώτη θητεία του ο Τραμπ, η Κίνα είχε στρώσει κυριολεκτικά το κόκκινο χαλί για την άφιξή του, με μπάντα να παίζει στρατιωτική μουσική και παιδιά να κουνάνε σημαίες φωνάζοντας «Καλώς ήρθατε».

Ο Σι είχε προσφέρει ξενάγηση στην Απαγορευμένη Πόλη. Ο Τραμπ και η πρώτη κυρία Μελάνια Τραμπ δείπνησαν μάλιστα εκεί, ιδιωτικά. Ο Τραμπ ήταν ο πρώτος ξένος ηγέτης μετά την ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας το 1949 που έζησε μια εμπειρία μέχρι τότε αποκλειστικά για αυτοκράτορες.

Το επόμενο πρωί ακολούθησε νέα τελετή υποδοχής στη Μεγάλη Αίθουσα του Λαού, με στρατιωτική παρέλαση. Παρατέθηκε επίσης επίσημο κρατικό δείπνο προς τιμήν του Τραμπ, με βίντεο από την προηγούμενη επίσκεψη του Σι στη Φλόριντα και απόσπασμα με την εγγονή του Τραμπ, Αραμπέλα, να τραγουδά στα κινεζικά.

Το Πεκίνο δεν προσφέρει συνήθως τέτοιου επιπέδου θεάματα σε ξένους ηγέτες. Όταν ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ επισκέφθηκε την Απαγορευμένη Πόλη τον Ιανουάριο, ο Σι δεν παρευρέθηκε καν και ο χώρος παρέμεινε ανοιχτός για το κοινό. Ο Στάρμερ χρειάστηκε να κινηθεί ανάμεσα σε τουρίστες.

Ο Άλι Γουάιν, ανώτερος σύμβουλος έρευνας για τις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας στην αμερικανική ΜΚΟ Crisis Group, δήλωσε ότι «η κινεζική αντιπροσωπεία πιθανότατα θα κάνει ό,τι μπορεί ώστε ο Τραμπ να φύγει από το Πεκίνο πιστεύοντας ότι μόλις ολοκλήρωσε την πιο εξαιρετική κρατική επίσκεψη των δύο προεδρικών του θητειών».

Ωστόσο, πρόσθεσε ότι «η επισημότητα και η τελετουργία θα έχουν διαφορετικό ρόλο τώρα σε σχέση με την πρώτη επίσκεψη στο Πεκίνο», επειδή «ο Σι κατανοεί πλέον πολύ καλύτερα τον Τραμπ, ενώ η ίδια η στρατηγική εθνικής ασφάλειας και άμυνας της κυβέρνησης αναγνωρίζει την Κίνα ως σχεδόν ισότιμο αντίπαλο».

Οι προσδοκίες για ουσιαστικά αποτελέσματα μπορεί να είναι χαμηλότερες αυτή τη φορά, εκτίμησε ο Τζιν, σήμερα συνεργάτης του Brookings Institution. Προέβλεψε ότι οι Κινέζοι ίσως δεν προσφέρουν σημαντικές εξελίξεις στο εμπόριο ή αλλού, επειδή «σκέφτονται με ορίζοντα τις ενδιάμεσες εκλογές» στις ΗΠΑ, θεωρώντας ότι όσο πλησιάζει η κάλπη «τόσο μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ θα έχουν».

Οι Ρεπουμπλικανοί επικεντρώνονται στη διατήρηση του ελέγχου του Κογκρέσου, την ώρα που οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι περισσότεροι Αμερικανοί είναι δυσαρεστημένοι με την οικονομική πολιτική του Τραμπ και πιστεύουν ότι οι ΗΠΑ το παράκαναν στο Ιράν. Παρ’ όλα αυτά, ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει ότι η σκληρή στάση του Τραμπ απέναντι στο Πεκίνο αναφορικά με τους δασμούς — οι οποίοι αργότερα ακυρώθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο — διατηρεί τις ΗΠΑ σε ισχυρή θέση.

«Ο πρόεδρος Τραμπ ενδιαφέρεται για αποτελέσματα, όχι για σύμβολα», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άνα Κέλι. «Ωστόσο, ο πρόεδρος έχει εξαιρετική σχέση με τον πρόεδρο Σι και η επικείμενη σύνοδος στο Πεκίνο θα είναι σημαντική τόσο συμβολικά όσο και ουσιαστικά».

Τραμπ και Σι μπορεί να συναντηθούν πολλές φορές φέτος

Ο Τραμπ ενδέχεται να συναντήσει τον Κινέζο ηγέτη τέσσερις φορές μέσα σε οκτώ μήνες.

Μετά την επίσκεψή του στο Πεκίνο, σχεδιάζει να φιλοξενήσει τον Σι στον Λευκό Οίκο. Επίσης, ενδέχεται να παραστεί στη σύνοδο του APEC τον Νοέμβριο στη Σενζέν της Κίνας, ενώ ο Σι μπορεί να συμμετάσχει και στη σύνοδο της G20 τον επόμενο μήνα στο θέρετρο του Τραμπ στο Ντοράλ της Φλόριντα.

Ο Τζιν σημείωσε ότι ούτε ο Σι αγαπά ιδιαίτερα τα ταξίδια, γεγονός που σημαίνει ότι δεν είναι βέβαιο πως θα πραγματοποιηθούν όλες οι προγραμματισμένες συναντήσεις. Πρόσθεσε ακόμη ότι ο Κινέζος ηγέτης δεν επιδιώκει «προσωπικές σχέσεις» όπως αυτές που απολαμβάνει ο Τραμπ, επισημαίνοντας ότι ο Σι προχώρησε τον Ιανουάριο σε εκκαθάριση στις κινεζικές ένοπλες δυνάμεις, αντικαθιστώντας αξιωματούχους με μακροχρόνιους προσωπικούς δεσμούς με την οικογένειά του.

Ο Γουάιν, πάντως, υποστήριξε ότι ο Σι «αντιλαμβάνεται επίσης πως δύσκολα θα συνεργαστεί ξανά με Αμερικανό πρόεδρο που τον θαυμάζει τόσο πολύ και βλέπει τον στρατηγικό ανταγωνισμό τόσο στενά».

Αυτό σημαίνει ότι ο Σι ίσως «προσπαθήσει να αποσπάσει όσο το δυνατόν περισσότερες οικονομικές και στρατηγικές παραχωρήσεις από τον Τραμπ», ανέφερε.

Ο Τραμπ επαινεί εδώ και χρόνια τον Σι

Ο Τραμπ είχε δηλώσει το 2024 στη συντακτική ομάδα της Wall Street Journal ότι ο Σι «ήταν πραγματικά πολύ καλός… Δεν θέλω να πω “φίλος”. Δεν θέλω να φαίνομαι ανόητος λέγοντας “ήταν φίλος μου”. Αλλά τα πηγαίναμε εξαιρετικά».

Μάλιστα, είχε υπονοήσει ότι ίσως να μη χρειαστεί στρατιωτική ισχύς για να αποτραπεί ενδεχόμενη κινεζική εισβολή στην Ταϊβάν, απλώς επειδή ο Κινέζος ηγέτης «με σέβεται», παρά το γεγονός ότι πιο πρόσφατα συζήτησε την πιθανότητα πώλησης όπλων στην Ταϊβάν.

Ο Τραμπ συνέχισε να επαινεί τις διμερείς σχέσεις και μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, ακόμη και αφότου η επίσκεψή του στο Πεκίνο — αρχικά προγραμματισμένη για τον Μάρτιο — αναβλήθηκε λόγω των πρώτων σταδίων του πολέμου με το Ιράν.

Είχε πιέσει ανεπιτυχώς την Κίνα να βοηθήσει στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, αφού οι ιρανικές δυνάμεις τα είχαν ουσιαστικά μπλοκάρει, προκαλώντας αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία. Ωστόσο, η Κίνα χρησιμοποίησε την επιρροή της ως ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου για να ενθαρρύνει την Τεχεράνη να αποδεχθεί μια εύθραυστη κατάπαυση πυρός.

Το Πεκίνο διατηρεί ισχυρούς οικονομικούς δεσμούς με την Τεχεράνη και ο πόλεμος θα μπορούσε να πλήξει την κινεζική οικονομία, της οποίας η ανάπτυξη ήδη προβλεπόταν πιο αργή. Αν όμως η Κίνα συμβάλει στη διασφάλιση διαρκούς ειρήνης, αυτό θα μπορούσε να ενισχύσει τη θέση της στις διαπραγματεύσεις για τα εμπορικά ζητήματα με την κυβέρνηση Τραμπ.

Μόνιμο αγκάθι οι εμπορικές διαφορές

Κατά την επίσκεψή του το 2017, ο Τραμπ είχε ανακοινώσει μη δεσμευτικές εμπορικές συμφωνίες ύψους 250 δισ. δολαρίων, πολλές από τις οποίες δεν υλοποιήθηκαν ποτέ. Ένας νέος γύρος συμφωνιών το 2020, αξίας 200 δισ. δολαρίων, επίσης δεν προχώρησε ουσιαστικά πριν ολοκληρωθεί η πρώτη θητεία του.

Πιο πρόσφατα, η περσινή ανακοίνωση του Τραμπ για υψηλούς  δασμούς ώθησε την Κίνα να διακόψει τις αγορές αμερικανικής σόγιας και να περιορίσει τις εξαγωγές σπάνιων γαιών που είναι απαραίτητες για τις αμερικανικές βιομηχανίες.

Οι εντάσεις έχουν υποχωρήσει κάπως μετά την εμπορική ανακωχή του περασμένου φθινοπώρου, η οποία περιόρισε τους δασμούς και από τις δύο πλευρές. Η κυβέρνηση εξακολουθεί να θεωρεί προτεραιότητα τη μείωση του αμερικανικού εμπορικού ελλείμματος με την Κίνα, επιμένοντας ότι αυτό μπορεί να επιτευχθεί ενώ ταυτόχρονα ενισχύεται το εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών.

«Περιμένω μεγάλη σταθερότητα στη σχέση», δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ. «Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το εμπορικό μας έλλειμμα δεν μπορεί να συνεχίσει να μειώνεται».

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άνα Κέλι δήλωσε ότι ο Τραμπ «δεν ταξιδεύει πουθενά χωρίς να φέρνει αποτελέσματα πίσω στη χώρα».

«Οι Αμερικανοί μπορούν να περιμένουν ότι ο πρόεδρος θα εξασφαλίσει περισσότερες καλές συμφωνίες για τις Ηνωμένες Πολιτείες κατά την παραμονή του στην Κίνα», είπε.