Ο ρόλος των apps μετακίνησης σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη

Σήμερα, οι εφαρμογές (apps) έχουν μετεξελιχθεί στον απόλυτο «πλοηγό» του επιβατικού κοινού σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, επαναπροσδιορίζοντας τη σχέση του πολίτη με τον χρόνο και την πόλη.

Από τα συστήματα τηλεματικής που ενημερώνουν για τις αφίξεις των λεωφορείων, μέχρι τις πλατφόρμες που υπολογίζουν με ακρίβεια το κόστος και τη διάρκεια μιας διαδρομής, το ψηφιακό οικοσύστημα μετακινήσεων λειτουργεί πλέον ως ο κεντρικός άξονας γύρω από τον οποίο οργανώνεται η καθημερινή εξυπηρέτηση εκατομμυρίων επιβατών.

Παράλληλα, η εδραίωση των εφαρμογών ride-sharing, όπως η Uber, αναδεικνύει μια σαφή στροφή του κοινού προς υπηρεσίες που εγγυώνται άνεση και πρακτικότητα.

Ισχυρά πλεονεκτήματα

Η κυριαρχία των apps στους δρόμους της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης δεν είναι τυχαία, καθώς προσφέρουν μια σειρά από κρίσιμα πλεονεκτήματα που απουσιάζουν από το παραδοσιακό μοντέλο μετακίνησης.

• Πρώτο και κυρίαρχο πλεονέκτημα της ψηφιακής μετάβασης στις μετακινήσεις είναι η εξοικονόμηση χρόνου. Ο επιβάτης δεν χρειάζεται πλέον να περιμένει με τις ώρες το λεωφορείο, ούτε να ψάχνει διαθέσιμο ταξί στο δρόμο – μια διαδικασία που πλέον, στον ολοένα και ταχύτερο ρυθμό της σύγχρονης ζωής, συχνά γεννά άγχος και αβεβαιότητα. Μέσω των εφαρμογών τηλεματικής του ΟΑΣΑ στην Αθήνα και του ΟΑΣΘ στη Θεσσαλονίκη, οι επιβάτες γνωρίζουν σε πραγματικό χρόνο πότε θα περάσει το λεωφορείο από την εκάστοτε στάση ενώ εφαρμογές ride-sharing (όπως η Uber), επιτρέπουν την άμεση κλήση οχήματος στο σημείο που επιθυμεί ο επιβάτης, με σαφή ένδειξη του χρόνου άφιξης.
• Εξίσου σημαντικό όφελος είναι και η διαφάνεια.  Εφαρμογές πλοήγησης όπως το Google Maps επιτρέπουν την άμεση σύγκριση επιλογών μετακίνησης, παρέχοντας πληροφορίες για τη διάρκεια της διαδρομής, τα διαθέσιμα μέσα μετακίνησης και το εκτιμώμενο κόστος, περιορίζοντας την αβεβαιότητα που χαρακτήριζε παλαιότερα τις αστικές μετακινήσεις. Μια δυνατότητα που απαντάται με παρόμοιο τρόπο και στις εφαρμογές ride – sharing, καθώς προσφέρουν στον επιβάτη τη δυνατότητα επιλογής με βάση τον χρόνο παραλαβής, την τιμή ή τον τύπο οχήματος.
• Παράλληλα, οι εφαρμογές πλοήγησης ενσωματώνουν δεδομένα κυκλοφορίας σε πραγματικό χρόνο, προσφέροντας εναλλακτικές διαδρομές και συμβάλλοντας —σε πολλές περιπτώσεις— στη μείωση του συνολικού χρόνου μετακίνησης. Σε πόλεις με έντονη κυκλοφοριακή συμφόρηση, όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη, η δυνατότητα άμεσης αναπροσαρμογής της διαδρομής αποτελεί καθοριστικό πλεονέκτημα.
• Τη λίστα συμπληρώνει η δυνατότητα real-time tracking, που προσφέρουν κάποιες ψηφιακές πλατφόρμες ( ride-sharing), η οποία επιτρέπει στον χρήστη να μοιράζεται τη διαδρομή του με οικεία πρόσωπα, ενισχύοντας το αίσθημα ασφάλειας. Παράλληλα, τα συστήματα αξιολόγησης και ταυτοποίησης οδηγών και οχημάτων δημιουργούν ένα πλαίσιο διαφάνειας και αξιοπιστίας, αναβαθμίζοντας συνολικά την εμπειρία μετακίνησης.
• Η ψηφιοποίηση, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην εξυπηρέτηση του επιβάτη. Παράγει και δεδομένα. Τα ανώνυμα στατιστικά στοιχεία μετακινήσεων μπορούν να αξιοποιηθούν από τους δήμους και τους συγκοινωνιακούς φορείς για τον καλύτερο σχεδιασμό δρομολογίων, τη βελτιστοποίηση στόλων και τη βαθύτερη κατανόηση των αναγκών των πολιτών. Με αυτόν τον τρόπο, τα apps λειτουργούν όχι μόνο ως εργαλείο διευκόλυνσης, αλλά αποτελούν και εν δυνάμει μηχανισμό στρατηγικού σχεδιασμού για το μέλλον της αστικής κινητικότητας.

Στη συζήτηση για τον ρόλο των εφαρμογών έρχεται να προστεθεί και η οπτική των ίδιων των χρηστών, όπως αποτυπώνεται σε πρόσφατη έρευνα του Ινστιτούτο Βιώσιμης Κινητικότητας & Δικτύων Μεταφορών (ΙΜΕΤ/ΕΚΕΤΑ), η οποία διεξήχθη σε συνεργασία με το fyi.news και με την υποστήριξη της Uber. Συμμετέχοντες ήταν κάτοικοι της Αθήνα και της Θεσσαλονίκη, των δύο μεγαλύτερων πόλεων της χώρας.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, το 39% των ερωτηθέντων στην Αθήνα και το 27% στη Θεσσαλονίκη δηλώνουν ότι προτιμούν τις εφαρμογές ride-sharing για τη μετακίνησή τους, κυρίως για λόγους άνεσης και πρακτικότητας. Η «άνεση» βαθμολογήθηκε με 3,5 στα 5 στην Αθήνα και 3,8 στη Θεσσαλονίκη, ενώ η «ευκολία» συγκέντρωσε 3,6 και 3,8 αντίστοιχα, επιβεβαιώνοντας έτσι ότι, πέρα από την εξοικονόμηση χρόνου, οι επιβάτες αναζητούν μια εμπειρία μετακίνησης λιγότερο αγχωτική και περισσότερο προσαρμοσμένη στις ανάγκες τους.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα ευρήματα σχετικής έρευνας που πραγματοποιήθηκε σε συνεργαζόμενους οδηγούς της Uber, τα οποία δείχνουν ότι η τεχνολογία δεν λειτουργεί υποστηρικτικά μόνο για τον επιβάτη, αλλά και για τον επαγγελματία οδηγό.

Συγκεκριμένα, η εικόνα αυτή ενισχύεται από τα δεδομένα που αφορούν τόσο τη χρήση της εφαρμογής κατά τη μετακίνηση όσο και επιμέρους λειτουργίες ασφάλειας. Για παράδειγμα, το 59% των ερωτηθέντων οδηγών απάντησε ότι προτιμά να ακολουθεί την εφαρμογή της Uber όταν μετακινείται με το ταξί, ενώ το 85% γνωρίζει καλά τη λειτουργία επαλήθευσης PIN, μέσω της οποίας επιβεβαιώνεται ότι ο οδηγός παραλαμβάνει τον σωστό επιβάτη. Παράλληλα, το 57% δηλώνει ότι δεν ενοχλείται από την ειδοποίηση που λαμβάνει από την Uber όταν καταγράφεται καθυστέρηση σε μία διαδρομή σε σύγκριση με τον αρχικό εκτιμώμενο χρόνο ολοκλήρωσής της, ενώ το 30% αναφέρει ότι η σχετική ειδοποίηση τούς κάνει να αισθάνονται ακόμη και πιο ασφαλείς. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι, για τους οδηγούς, η εφαρμογή λειτουργεί ως εργαλείο ενημέρωσης, πλοήγησης, αλλά και ως πλαίσιο μεγαλύτερης ασφάλειας κατά τη διάρκεια της βάρδιάς τους.

Συνολικά, τα δεδομένα σκιαγραφούν ένα οικοσύστημα στο οποίο τόσο οι επιβάτες όσο και οι οδηγοί φαίνεται να ενσωματώνουν τις ψηφιακές εφαρμογές στην καθημερινή τους πρακτική, αναγνωρίζοντας σε αυτές εργαλεία ταχύτητας, ευκολίας και, σε σημαντικό βαθμό, αξιοπιστίας.

Ωστόσο, παρά τα αδιαμφισβήτητα πλεονεκτήματα, η αυξανόμενη εξάρτηση από τις ψηφιακές πλατφόρμες δεν παύει να εγείρει ερωτήματα. Η ψηφιακή ανισότητα παραμένει μια υπαρκτή πρόκληση, καθώς ηλικιωμένοι ή πολίτες χωρίς επαρκή εξοικείωση με την τεχνολογία ενδέχεται να αποκλείονται, έμμεσα, από ένα σύστημα μετακινήσεων που πλέον προϋποθέτει «έξυπνες» συσκευές και ψηφιακές δεξιότητες. Ωστόσο, είναι θετικό ότι εξερευνώνται τρόποι ένταξης και αυτών των ατόμων, μέσα από την απλοποίηση ορισμένων εφαρμογών / λειτουργιών, όπως για παράδειγμα γίνεται με τους λογαριασμούς Seniors της Uber.

Ταυτόχρονα, ζητήματα που αφορούν την προστασία προσωπικών δεδομένων, τη διαχείριση των πληροφοριών μετακίνησης και τη διαμόρφωση όρων υγιούς ανταγωνισμού με τα παραδοσιακά επαγγέλματα συνεχίζουν να τροφοδοτούν τον δημόσιο διάλογο. Η τεχνολογική πρόοδος, όσο γρήγορη και αν είναι, απαιτεί θεσμική προσαρμογή και σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο.

Το στοίχημα για την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη δεν είναι απλώς να υιοθετούν νέες εφαρμογές, αλλά να διαμορφώσουν ένα μοντέλο αστικής κινητικότητας που θα συνδυάζει την καινοτομία με τη συμπερίληψη και τη διαφάνεια.