Ο Τραμπ αναζητά λύτρωση στην Κούβα μετά την αποτυχία του να αλλάξει καθεστώτος στο Ιράν

Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, αναζητά διακαώς τρόπους να παρουσιάσει έναν θρίαμβο, τον οποίο πλέον βλέπει στην περίπτωση της αλλαγής καθεστώτος στην Κούβα, κάτι που απέτυχε να κάνει στην περίπτωση του Ιράν.

Αλλά οποιαδήποτε κίνηση προς περαιτέρω δράση από τις εξαντλημένες ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ θα συνοδευόταν από υψηλούς πολιτικούς και στρατιωτικούς κινδύνους, όπως υπογραμμίζει το CNN.

Το κατηγορητήριο που απήγγειλε η κυβέρνηση των ΗΠΑ σε βάρος του 94χρονου πρώην προέδρου της Κούβας Ραούλ Κάστρο για δολοφονία και συνωμοσία για τη δολοφονία Αμερικανών υπηκόων αποτελεί μια αξιοσημείωτη ανατροπή σε μια σχεδόν 70χρονη αμερικανική αναμέτρηση με το κομμουνιστικό νησί.

Τι σηματοδοτεί το κατηγορητήριο σε βάρος του Ραούλ Κάστρο

Το κατηγορητήριο της Τετάρτης — το οποία έγινε την Ημέρα Ανεξαρτησίας της Κούβας — αποτελεί επίσης ένα σημαντικό βήμα προς την κλιμάκωση της κατάστασης από τον Τραμπ. Συμπίπτει με τον πετρελαϊκό αποκλεισμό των ΗΠΑ που έχει προκαλέσει μια σοβαρή ανθρωπιστική κρίση και απειλεί να καταρρεύσει την κουβανική κοινωνία, τη σταθερά αυξανόμενη διπλωματική πίεση και μια πρόσφατη λίστα απαιτήσεων που διατυπώθηκε στην Αβάνα από τον διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ.

Ο Τραμπ απειλεί την Κούβα εδώ και εβδομάδες, λέγοντας ότι μπορεί να κάνει «ό,τι» θέλει με το φτωχό κράτος και ότι μπορεί να έχει «την τιμή να καταλάβει την Κούβα». Την Τετάρτη, δήλωσε ότι «απελευθερώνει» τη χώρα.

«Είναι ένα έθνος που καταρρέει. Το βλέπετε αυτό. Καταρρέει. Δεν έχουν πετρέλαιο, δεν έχουν χρήματα», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους. «Αλλά είμαστε εκεί για να βοηθήσουμε — είμαστε εκεί για να βοηθήσουμε τις οικογένειες, τους ανθρώπους».

Το κατηγορητήριο κατά του Κάστρο, για την κατάρριψη δύο πολιτικών αεροσκαφών το 1996 που σκότωσε τέσσερις ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων τριών Αμερικανών, μοιάζει με διπλό παιχνίδι της κυβέρνησης.

Ο Τραμπ μπορεί να ελπίζει να ασκήσει περαιτέρω πίεση στο καθεστώς στην Αβάνα, ίσως εκτοπίζοντας πιο αδύναμα ή πιο ρεαλιστικά μέλη που μπορεί να είναι πρόθυμα να συνομιλήσουν. Αλλά το νέο νομικό μέτωπο θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει πρόσχημα για στρατιωτική δράση ή για μια επιδρομή των ειδικών δυνάμεων όπως αυτή που ανέτρεψε τον πρόεδρο της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο τον Ιανουάριο.

Ο Λι Σλένκερ, συνεργάτης στον τομέα της έρευνας στο Quincy Institute for Responsible Statecraft, προειδοποίησε ότι το κατηγορητήριο του Υπουργείου Δικαιοσύνης που αποκαλύφθηκε στη Φλόριντα θα μπορούσε να γυρίσει μπούμερανγκ στον Λευκό Οίκο εάν είχε ως στόχο να αποσπάσει παραχωρήσεις από την Κούβα. «Νομίζω ότι αυτή θα είναι μια θανατική καταδίκη για οποιαδήποτε πιθανή συμφωνία με την Κούβα», δήλωσε ο Σλένκερ.

«Αυτό θα δημιουργήσει ένα φαινόμενο συσπείρωσης γύρω από τη σημαία και θα σκληρύνει τη νοοτροπία πολιορκίας της κουβανικής ηγεσίας», πρόσθεσε.

Το τέχνασμα με την Κούβα είναι η τελευταία δοκιμασία της στρατηγικής της κυβέρνησης να εντείνει την οικονομική πίεση επιβάλλοντας αποκλεισμό, ενώ παράλληλα αυξάνει την πιθανότητα χρήσης βίας για να συνθηκολογήσουν οι εχθροί. Αυτό λειτούργησε στη Βενεζουέλα και βοήθησε στον εντοπισμό της Ντέλσι Ροντρίγκεζ, μιας ανώτερης προσωπικότητας του καθεστώτος που έγινε υπηρεσιακή πρόεδρος και συνεργάζεται με την ομάδα Τραμπ. Αλλά οι Βενεζουελάνοι δεν έχουν δει ακόμη τις ελπίδες τους για δημοκρατία να πραγματοποιούνται. Μια παρόμοια προσέγγιση έχει επίσης αποτύχει τόσο πολύ στο Ιράν που ο Τραμπ μπορεί να καταλήξει να ξαναρχίσει τον πόλεμο.

Ο πρόεδρος της Κούβας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, καταδίκασε το κατηγορητήριο ως πολιτικό ελιγμό που δείχνει την «αλαζονεία και την απογοήτευση» της αμερικανικής αυτοκρατορίας. Η ανυπακοή της χώρας του αμφισβητεί τη θεμελιώδη πεποίθηση της εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ: ότι κάθε κατάσταση είναι μια συμφωνία που περιμένει να συμβεί και ότι η πιθανότητα βίαιης δράσης των ΗΠΑ εναντίον μικρότερων αντιπάλων μπορεί να τους οδηγήσει να υποχωρήσουν και να ανοίξουν τα σύνορά τους, τα ακίνητα και τις πρώτες ύλες τους σε αμερικανικές εταιρείες.

Οι Αμερικανοί δεν βλέπουν θετικά μια εισβολή στην Κούβα

Προς το παρόν δεν υπάρχουν ενδείξεις για μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές συγκεντρώσεις κοντά στην Κούβα, όπως αυτές που προηγήθηκαν της στρατιωτικής δράσης των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και το Ιράν. Ωστόσο, το CNN αναφέρει ότι οι πτήσεις των στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών των ΗΠΑ αυξάνονται ραγδαία στα ανοικτά των κουβανικών ακτών. Μια αύξηση σε τέτοια δραστηριότητα προηγήθηκε των επιθέσεων στο Ιράν και τη Βενεζουέλα.

Ωστόσο, η πτώση των ποσοστών αποδοχής του Τραμπ λόγω του πολέμου στο Ιράν σημαίνει ότι διαθέτει μικρό πολιτικό κεφάλαιο για να υποστηρίξει μια νέα στρατιωτική επιχείρηση. Πρόσφατες δημοσκοπήσεις από το CNN, τους New York Times και άλλα μέσα ενημέρωσης δείχνουν ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών αντιτίθεται στον πόλεμο του Ιράν. Πολλοί έχουν αρχίσει να συνδέουν άμεσα τις πολιτικές του Τραμπ με τις προσωπικές τους οικονομικές προκλήσεις. Και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν επίσης ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών αντιτίθεται στην πολιτική του Τραμπ για την Κούβα.

Μια άμεση αντιπαράθεση των ΗΠΑ με την Κούβα -αν και αναμφίβολα θα ήταν δημοφιλής στους αντικομμουνιστές εξόριστους στη Φλόριντα, οι οποίοι αποτελούν μια σημαντική πολιτική δύναμη- θα αποτελούσε μια ακόμη τεράστια πρόκληση για τους Ρεπουμπλικάνους στις ενδιάμεσες εκλογές. Το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα έχει ήδη επιβαρυνθεί με τα ιστορικά χαμηλά ποσοστά αποδοχής του Τραμπ, και μια νέα σύγκρουση θα ενίσχυε τους ισχυρισμούς των Δημοκρατικών ότι ο πρόεδρος αγνοεί τον πόνο των ψηφοφόρων. Ακόμη και μια νίκη στην εξωτερική πολιτική στην Κούβα μπορεί να σημαίνει λίγα για τους ψηφοφόρους που αγωνίζονται να πληρώσουν για στέγαση και είδη παντοπωλείου.

«Ο αμερικανικός λαός δεν ζητά άλλον έναν πόλεμο. Θέλουν να επικεντρωθούμε στην κατασκευή κατοικιών στην Αριζόνα – όχι στον βομβαρδισμό κατοικιών στην Αβάνα», δήλωσε ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Ρούμπεν Γκαγιέγκο σε δήλωσή του τον περασμένο μήνα, όταν οι Δημοκρατικοί απέτυχαν να εμποδίσουν τη χρήση αμερικανικών δυνάμεων σε οποιαδήποτε μη εξουσιοδοτημένη στρατιωτική δράση κατά της Κούβας. «Θέλουν να μειώσουμε το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης – όχι να καταδικάσουμε μια γενιά βετεράνων σε μια ζωή επισκέψεων σε νοσοκομεία. Θέλουν να κάνουμε τη ζωή τους πιο προσιτή – όχι να ξοδεύουμε τα φορολογικά τους χρήματα σε περιττούς πολέμους».

Εν τω μεταξύ, οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση ή επιδρομή των ειδικών δυνάμεων θα διακινδύνευε πολύ μεγαλύτερη αντίσταση και πιθανές απώλειες για τις ΗΠΑ από το αστραπιαίο χτύπημα των Αμερικανών πρακτόρων εναντίον του Μαδούρο. Ο στρατός της Κούβας έχει έλλειψη πόρων, με συχνά απαρχαιωμένο εξοπλισμό. Αλλά θα μπορούσε να προκαλέσει απώλειες σε οποιεσδήποτε αμερικανικές δυνάμεις που πραγματοποιούν εκστρατείες.

Και τα μέτρα ασφαλείας γύρω από τον Κάστρο είναι πιθανό να είναι εξαιρετικά αυστηρά, προκειμένου να αποτραπεί οποιαδήποτε θεαματική επίθεση των ειδικών δυνάμεων τύπου Μαδούρο.

Δεκαετίες στενής συνεργασίας μεταξύ του καθεστώτος και του λαού του θα μπορούσαν επίσης να σημαίνουν ότι η συνεργασία με Αμερικανούς αξιωματούχους και διπλωμάτες που παρατηρείται στη Βενεζουέλα θα ήταν απίθανη στην Κούβα, παρά τις αναφερόμενες επαφές της κυβέρνησης Τραμπ με τον Ραούλ Γκιγιέρμο Ροντρίγκεζ Κάστρο, εγγονό και σωματοφύλακα του Ραούλ Κάστρο.

Ο Σλένκερ επεσήμανε ότι οι Κουβανοί ασπάζονται ένα αμυντικό δόγμα που απαιτεί από ολόκληρο τον πληθυσμό να αντιδράσει σε περίπτωση ξένης εισβολής. «Αυτό θα προκαλούσε απώλειες στις ΗΠΑ που θα οδηγούσαν (επίσης) σε δεκάδες, αν όχι εκατοντάδες, Κουβανούς πολίτες και δυνάμεις ασφαλείας να χάσουν τη ζωή τους», είπε. «Πραγματικά δεν θα βλέπαμε μια συνολική μεταμόρφωση της κουβανικής κυβέρνησης. Αν μη τι άλλο, θα βλέπαμε αυξημένη καταστολή, πολύ μικρή πρόοδο προς τη δημοκρατία και την ελεύθερη αγορά».

Εν τω μεταξύ, ο αυστηρότερος αποκλεισμός των ΗΠΑ στις εισαγωγές κουβανικού πετρελαίου δημιουργεί μια ασταθή κατάσταση προκαλώντας ακραίες στερήσεις που διακινδυνεύουν την κοινωνική κατάρρευση. Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει μια μαζική έξοδο προσφύγων που θα μπορούσε γρήγορα να μετατραπεί σε μεταναστευτική κρίση για μια κυβέρνηση που έχει δεσμευτεί να ασφαλίσει τα σύνορα των ΗΠΑ.

Ωστόσο, η προδιάθεση της κυβέρνησης για άμεσες, γρήγορες στρατιωτικές επιχειρήσεις – τουλάχιστον μέχρι τον πόλεμο του Ιράν – σημαίνει ότι η στρατιωτική δράση των ΗΠΑ δεν μπορεί ποτέ να αποκλειστεί. Ο Τραμπ συχνά θυμάται με αγάπη την επιδρομή Μαδούρο στις ομιλίες του. Η επιχείρηση μπορεί να τον οδήγησε να πιστεύει ψευδώς ότι η ανατροπή του καθεστώτος του Ιράν και η νίκη στον πόλεμο θα ήταν εύκολη.

Γιατί η κυβέρνηση Τραμπ να ξεκινήσει μια νέα κρίση στην Κούβα;

Δεδομένων των κινδύνων και του σκεπτικισμού για τις στρατιωτικές περιπέτειες του Τραμπ, οι οποίοι έρχονται σε αντίθεση με τους όρκους του να μην διεξάγει άλλους ξένους πολέμους, γιατί η κυβέρνηση να σκεφτεί καν να ξεκινήσει μια νέα κρίση στην Κούβα;

Λοιπόν, ο πρόεδρος χρειάζεται απεγνωσμένα μια νίκη για να ενισχύσει μια εξωτερική πολιτική που η ομάδα του λέει ότι έχει αποκαταστήσει το κύρος και τον σεβασμό των ΗΠΑ στο εξωτερικό, αλλά στην πραγματικότητα φαίνεται μάλλον πληγωμένη, δεδομένης της αδυναμίας του να τερματίσει τον πόλεμο στο Ιράν και των αποτυχιών του μέχρι στιγμής να τερματίσει την ουκρανική σύγκρουση ή να προχωρήσει στα στάδια του σχεδίου κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα.

Η προοπτική να γίνει ο πρόεδρος που διαδέχθηκε εκεί που οι προκάτοχοί του, από τον Τζον Φ. Κένεντι και μετά, απέτυχαν να καταστρέψουν το καθεστώς του εκλιπόντος «δικτάτορα» για τις ΗΠΑ, Φιντέλ Κάστρο, υπόσχεται το είδος της ιστορικής αναγνώρισης που λαχταρά ο Τραμπ. Και ο υπουργός Εξωτερικών του, Μάρκο Ρούμπιο, γιος Κουβανών μεταναστών, επιδιώκει εδώ και καιρό να υπονομεύσει την κυβέρνηση στην Αβάνα ως κινητήρια δύναμη της καριέρας του.

Η μετατροπή της Κούβας από αντίπαλο σε πελάτη θα εδραίωνε το «Δόγμα Ντόνρο» – την προσπάθεια της κυβέρνησης να ελέγξει ολόκληρο το Δυτικό Ημισφαίριο. Εκτός από την επιδρομή Μαδούρο, η πολιτική αυτή έχει οδηγήσει την Ουάσινγκτον να προσφέρει οικονομική διάσωση σε έναν πρόεδρο στην Αργεντινή που υποστηρίζει την MAGA και να υποστηρίζει δεξιούς λαϊκιστές στις εκλογές σε όλη την περιοχή.

Η πολιτική του Τραμπ για την Κούβα έχει ορισμένες πτυχές που μπορεί να είναι οικείες σε προηγούμενες κυβερνήσεις. Οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ ανησυχούν εδώ και καιρό για την κατασκοπεία και την επιτήρηση με έδρα την Κούβα στα ανοικτά των ακτών των ΗΠΑ από αντιπάλους όπως η Ρωσία και η Κίνα. Η ανατροπή του καθεστώτος θα στερούσε επίσης από αυτές τις εξουσίες πολιτικούς «αδελφούς» στην Αβάνα.

Σύμφωνα με την ανάγνωση της κατάστασης από τις ΗΠΑ, οι Κουβανοί πολίτες ζουν σε καταπιεστικές, οικονομικά άθλιες συνθήκες εδώ και δεκαετίες. Η καταστροφή του καθεστώτος θα τους προσέφερε επίσης ελπίδες για πολιτικές ελευθερίες και πιο ευημερούσα ζωή — αν και το ιστορικό της κυβέρνησης εγείρει αμφιβολίες για την ειλικρίνειά της σε αυτό το θέμα.

Και η υιοθέτηση από τον Τραμπ σκληρών, καταναγκαστικών μεθόδων που έχουν καταστροφικές επιπτώσεις στον πληθυσμό σημαίνει ότι αντιμετωπίζει κατηγορίες για απάνθρωπες πρακτικές και παραβίαση του διεθνούς δικαίου.

Οι ειδικοί του ΟΗΕ προειδοποίησαν τον Φεβρουάριο ότι ο αποκλεισμός του πετρελαίου των ΗΠΑ και οι σχετικές κυρώσεις απειλούσαν «τα καύσιμα που είναι απαραίτητα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τα συστήματα ύδρευσης και αποχέτευσης, τα νοσοκομεία, τις δημόσιες συγκοινωνίες και την παραγωγή τροφίμων, συμπεριλαμβανομένης της άρδευσης, της συγκομιδής, της ψύξης και της διανομής τροφίμων».

Αλλά την Τετάρτη, ο Ρούμπιο είπε στους Κουβανούς σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα ότι «ο πραγματικός λόγος που δεν έχετε ηλεκτρικό ρεύμα, καύσιμα ή τρόφιμα είναι επειδή αυτοί που ελέγχουν τη χώρα σας έχουν λεηλατήσει δισεκατομμύρια δολάρια». Πρόσθεσε ότι «τίποτα δεν έχει χρησιμοποιηθεί για να βοηθήσει τον λαό», σύμφωνα με μεταφρασμένο αντίγραφο.

Και στην περίπτωση του Ιράν, όπως και στης Κούβας, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πολίτες είναι πολλά. Αλλά κανένα από τα δύο καθεστώτα δεν έχει πέσει ακόμη. Και οι τακτικές που χρησιμοποιεί ο πρόεδρος για να προσπαθήσει να ενισχύσει τη θέση του στην ιστορία σημαίνουν ότι τυχόν θρίαμβοι θα έχουν υψηλό κόστος.