Πρωταθλήτρια η Ελλάδα στην επιχειρηματική “πολυπλοκότητα”

Η Ελλάδα κατατάσσεται στην 50ή θέση μεταξύ 69 οικονομιών στην Παγκόσμια Επετηρίδα Ανταγωνιστικότητας 2025 του International Institute for Management Development (IMD), καταγράφοντας υποχώρηση τριών θέσεων σε σχέση με το 2024 και τεσσάρων σε βάθος πενταετίας. Τα στοιχεία προκύπτουν από νέο policy paper του ΚΕΦΙΜ με τίτλο «Η Ανταγωνιστικότητα της Ελληνικής και Ευρωπαϊκής Οικονομίας: Προκλήσεις και Προοπτικές».

Η μελέτη επιχειρεί να αποτυπώσει όχι μόνο τη θέση της ελληνικής οικονομίας στους διεθνείς δείκτες ανταγωνιστικότητας, αλλά και τις βαθύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τόσο η Ελλάδα όσο και η Ευρώπη, σε μια περίοδο όπου η συζήτηση για την παραγωγικότητα, τις επενδύσεις και τις μεταρρυθμίσεις βρίσκεται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ατζέντας μετά την Έκθεση Draghi και τον σχεδιασμό του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028–2034.

Γιατί αφορά τους πολίτες

Όπως επισημαίνεται στη μελέτη, η ανταγωνιστικότητα δεν αποτελεί έναν αφηρημένο οικονομικό δείκτη, αλλά επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών: τους μισθούς, τις θέσεις εργασίας, τις επενδύσεις και τις ευκαιρίες για τη νέα γενιά.

Η υψηλή γραφειοκρατία, το αυξημένο κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων και η αβεβαιότητα μεταφέρονται τελικά στην πραγματική οικονομία, περιορίζοντας την ανάπτυξη και την παραγωγικότητα. Παράλληλα, το brain drain, η ανεργία των νέων και οι αδύναμες ψηφιακές υποδομές εξακολουθούν να λειτουργούν ως τροχοπέδη για μια χώρα με ισχυρό ανθρώπινο κεφάλαιο όπως η Ελλάδα.

Η μελέτη υπογραμμίζει ακόμη ότι η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση από μόνη της δεν αρκεί, εάν δεν συνοδεύεται από βαθύτερες θεσμικές αλλαγές που θα καταστήσουν την οικονομία πιο ανοιχτή, πιο ευέλικτη και πιο παραγωγική.

Οι αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας

Σύμφωνα με τα ευρήματα του policy paper, η Ελλάδα εμφανίζει σημαντικές διαρθρωτικές αδυναμίες στους βασικούς πυλώνες ανταγωνιστικότητας.

Στους τρεις από τους τέσσερις βασικούς πυλώνες του δείκτη — Επιχειρηματική Αποτελεσματικότητα, Οικονομική Αποδοτικότητα και Κυβερνητική Αποτελεσματικότητα — η χώρα κατατάσσεται στην 53η θέση μεταξύ 69 οικονομιών.

Η μεγαλύτερη επιδείνωση καταγράφεται στην Επιχειρηματική Αποτελεσματικότητα, όπου η Ελλάδα έχασε εννέα θέσεις, κυρίως λόγω:

• του έντονου brain drain, όπου κατατάσσεται 64η/69,
• της αδυναμίας στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, όπου βρίσκεται στην 61η θέση.

Παρά τη δημοσιονομική εξυγίανση των τελευταίων ετών, η βελτίωση αυτή δεν έχει ακόμη μεταφραστεί σε χαμηλότερο κόστος κεφαλαίου, με την Ελλάδα να βρίσκεται στην 60ή θέση, ούτε σε ουσιαστική αναβάθμιση των υποδομών, όπου παραμένει στην 40ή θέση για τρίτη συνεχόμενη χρονιά.

«Πρωταθλήτρια» στην επιχειρηματική πολυπλοκότητα

Ιδιαίτερα επιβαρυντική χαρακτηρίζεται η εικόνα της χώρας ως προς το επιχειρηματικό περιβάλλον.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Δείκτη Επιχειρηματικής Πολυπλοκότητας (GBCI 2026) της TMF Group, η Ελλάδα κατατάσσεται για τρίτη συνεχόμενη χρονιά ως η πιο πολύπλοκη χώρα παγκοσμίως για την άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Οι συνεχείς νομοθετικές αλλαγές και οι διαρκείς ρυθμιστικές μεταρρυθμίσεις, χωρίς σταθερό πλαίσιο εφαρμογής, δημιουργούν — σύμφωνα με τη μελέτη — ένα ασταθές επιχειρηματικό περιβάλλον που λειτουργεί αποτρεπτικά για επενδύσεις και ανάπτυξη.

Επενδύσεις μεν, αλλά όχι ακόμη παραγωγικό άλμα

Η εικόνα στις επενδύσεις παρουσιάζεται πιο σύνθετη.

Κατά την περίοδο 2021–2025, η Ελλάδα κατέγραψε υψηλούς ρυθμούς αύξησης του Ακαθάριστου Σχηματισμού Παγίου Κεφαλαίου (ΑΣΠΚ), σημαντικά υψηλότερους από τον μέσο όρο της ΕΕ-27. Συγκεκριμένα:

• το 2021 η αύξηση έφτασε το +21,8% έναντι +4,1% στην ΕΕ,
• το 2022 διαμορφώθηκε στο +21,9% έναντι +2,1% στην ΕΕ.

Ωστόσο, σύμφωνα με τη μελέτη, η εξέλιξη αυτή αντανακλά κυρίως την αναπλήρωση του επενδυτικού κεφαλαίου που χάθηκε κατά τη δεκαετία της κρίσης και όχι ακόμη μια σταθερή και διατηρήσιμη συσσώρευση νέου παραγωγικού κεφαλαίου.

Οι μεταρρυθμίσεις που «κολλάνε»

Σημαντική υστέρηση καταγράφεται και στον δείκτη εφαρμογής της Έκθεσης Πισσαρίδη.

Οι τομείς της Δικαιοσύνης, της αγοράς εργασίας και της χρηματοδότησης εμφανίζουν τις μεγαλύτερες καθυστερήσεις, παρότι αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τη μετατροπή των επενδύσεων σε πραγματική βελτίωση της ανταγωνιστικότητας.

Η ευρωπαϊκή πρόκληση

Το policy paper επεκτείνει την ανάλυση και στο ευρωπαϊκό επίπεδο, σημειώνοντας ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική δεν μπορεί να εξαντληθεί σε επιδοτήσεις και δημόσια χρηματοδότηση.

Όπως αναφέρεται, το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034 επικαλείται την Έκθεση Draghi για να στηρίξει ψηφιακές επιδοτήσεις ύψους 51,5 δισ. ευρώ. Ωστόσο, το ίδιο το report αναγνωρίζει ότι τα βαθύτερα προβλήματα της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας παραμένουν ο κατακερματισμός των κεφαλαιαγορών και τα ρυθμιστικά εμπόδια.

Ρώμπαπας: «Η σταθεροποίηση δεν αρκεί»

Ο πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, δήλωσε ότι η ανταγωνιστικότητα αφορά άμεσα την ποιότητα ζωής των πολιτών, καθώς συνδέεται με καλύτερες δουλειές, υψηλότερα εισοδήματα και περισσότερες ευκαιρίες.

Όπως σημείωσε, η Ελλάδα έχει πετύχει σημαντική δημοσιονομική σταθεροποίηση τα τελευταία χρόνια, ωστόσο «το επόμενο μεγάλο ζητούμενο είναι η παραγωγική αναβάθμιση της οικονομίας», με λιγότερη πολυπλοκότητα, καλύτερη πρόσβαση σε κεφάλαιο, ταχύτερες μεταρρυθμίσεις και πιο φιλικό επιχειρηματικό περιβάλλον.

Αντίστοιχα, υπογράμμισε ότι και η Ευρώπη χρειάζεται βαθύτερες θεσμικές αλλαγές, περισσότερες ιδιωτικές επενδύσεις και λιγότερα εμπόδια για την καινοτομία και την εργασία, προκειμένου να μπορέσει να ανταγωνιστεί αποτελεσματικά στο διεθνές περιβάλλον.

Το policy paper αποτελεί μέρος της έκδοσης «An Alternative EU Budget» του EPICENTER και συντάχθηκε από τους Χρήστος Λούκας και Ίων Βαλλιάνος.