Το σχέδιο της κυβέρνησης Τραμπ να “στραγγαλίσει” την Κούβα

Η κυβέρνηση Τραμπ προετοιμάζεται για την πιθανή κατάρρευση του καθεστώτος της Κούβας ακόμη και εντός του τρέχοντος καλοκαιριού. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους που μίλησαν στο Axios, έχουν ήδη εκπονηθεί στρατιωτικά σχέδια σε περίπτωση που το νησί βυθιστεί στο χάος.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει εγκρίνει το ενδεχόμενο στρατιωτικής εισβολής και προτιμά μια ειρηνική μετάβαση προς μια “ελεύθερη Κούβα”. Για τον λόγο αυτό, η κυβέρνηση θα συνεχίσει να ασκεί έντονη οικονομική πίεση, επιχειρώντας να προκαλέσει τον αργό αλλά σταθερό “στραγγαλισμό” του καθεστώτος της Αβάνας.

“Ο καλύτερος τρόπος για να το περιγράψει κανείς είναι η λέξη accelerationism”, δήλωσε ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος, αναφερόμενος στη φιλοσοφία της επίσπευσης μιας κοινωνικής κατάρρευσης. “Αλλά δεν θέλουμε να εξοντώσουμε το καθεστώς ακόμα. Υπάρχει μέθοδος. Γίνεται σταδιακά“.

Αυτή η μεθοδική πίεση προς το κομμουνιστικό καθεστώς της Κούβας είναι επίσης σχεδιασμένη ώστε ο Τραμπ να κερδίσει χρόνο, (καθώς αυτή τη στιγμή είναι απορροφημένος με τις ειρηνευτικές συνομιλίες με το Ιράν), προκειμένου να εστιάσει μελλοντικά στην Κούβα και να αποφασίσει πώς θα επιφέρει την αλλαγή εκεί.

«Το ζήτημα του Ιράν δεν έχει κλείσει και ο πρόεδρος δεν βιάζεται», ανέφερε δεύτερος ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος. «Ο Τραμπ θέλει να εξαντλήσει όλους τους μοχλούς πίεσης που διαθέτει. Αλλά σε αυτό το σημείο, δεν έχουν απομείνει πολλοί όσο στο παρελθόν».

Τρίτος ανώτερος αξιωματούχος πρόσθεσε: «Έχουμε μια αρκετά μεγάλη εργαλειοθήκη, ειδικά όσον αφορά τις κυρώσεις και την επιβολή τους. Και έρχονται περισσότερες».

Το τέλος της μαρξιστικής επιρροής

Η επιχείρηση στην Κούβα στοχεύει στην εξάλειψη της “κυριότερης πηγής μαρξιστικής αναταραχής και αντι-αμερικανικού ακτιβισμού στη Λατινική Αμερική”, όπως επισημαίνει το Axios, η οποία υφίσταται από τότε που ο Φιντέλ και ο Ραούλ Κάστρο ηγήθηκαν της επιτυχημένης επανάστασής τους το 1959.

Για να “γονατίσει” την Κούβα φέτος, η αμερικανική κυβέρνηση εστίασε πρώτα στην “σανίδα σωτηρίας” του νησιού, τη Βενεζουέλα και τον σοσιαλιστή ηγέτη της, Νικολάς Μαδούρο, ο οποίος κράτησε την Αβάνα “ζωντανή” με αποστολές πετρελαίου που συνέβαλαν στην τροφοδοσία της χώρας με ενέργεια και της εξασφάλισαν πηγή εσόδων από εξαγωγές.

Ο Μαδούρο, στον οποίο είχαν απαγγελθεί κατηγορίες στις ΗΠΑ για «ναρκοτρομοκρατία» το 2020, συνελήφθη σε μια παράτολμη αμερικανική επιδρομή στις 3 Ιανουαρίου. Μετά από αυτό, οι δωρεάν αποστολές πετρελαίου της Βενεζουέλας σταμάτησαν, βυθίζοντας την Κούβα σε μια νέα, πρωτοφανή οικονομική κρίση.

Πολεμικά παίγνια και σενάρια

Τον προηγούμενο μήνα, η Νότια Διοίκηση των ΗΠΑ (SOUTHCOM), η οποία επιβλέπει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Καραϊβική, πραγματοποίησε μια διυπηρεσιακή «άσκηση επί χάρτου» για την προετοιμασία πιθανής στρατιωτικής δράσης στην Κούβα.

«Όλα τα σενάρια είναι στο τραπέζι, αλλά δεν σχεδιάζεται ούτε επίκειται εισβολή», δήλωσε ένας από τους ανώτερους αξιωματούχους των ΗΠΑ. «Όταν ο Πρόεδρος δώσει το πράσινο φως, είμαστε έτοιμοι για τα πάντα».

Σύμφωνα με άλλη πηγή, στην άσκηση συζητήθηκε η κατοχή drones από την Κούβα, καθώς και ο τρόπος αντίδρασης σε πιθανές αναταραχές λόγω της αποπνικτικής ζέστης κατά τη μετάβαση από την άνοιξη στο καλοκαίρι. Κατά τη διάρκεια των εξεγέρσεων της 11ης Ιουλίου 2022 στο νησί, οι κουβανικές αρχές κατέστειλαν βίαια και φυλάκισαν διαδηλωτές. Τώρα, οι συνθήκες είναι ακόμη χειρότερες.

«Θα κάνει ζέστη. Ο κόσμος δεν θα έχει ηλεκτρικό ρεύμα. Τα τρόφιμα χαλάνε χωρίς ψύξη. Οι πολίτες οργίζονται και βγαίνουν στους δρόμους. Και μετά τι γίνεται; Δεν μπορώ να φανταστώ τον πρόεδρο να μένει άπραγος αν υπάρξει βίαιη καταστολή», ανέφερε η ίδια πηγή.

Ωστόσο, ένας σύμβουλος του Τραμπ εξέφρασε διαφορετική άποψη: «Ο πρόεδρος δεν θέλει χερσαίες δυνάμεις στο έδαφος της Κούβας για περισσότερες από 48 ώρες. Είναι μια παγίδα που μπορεί να εξελιχθεί σε τέλμα. Η κατάσταση μπορεί να γίνει πολύ χαοτική».

Οικονομικός αποκλεισμός νέου τύπου

Ένας σύμβουλος του Τραμπ έκανε λόγο για μία “κλασική τακτική”, κατά την οποία “ασκείς πίεση στον εχθρό, βλέπεις την αντίδρασή του, ασκείς περισσότερη πίεση και ξαναβλέπεις την αντίδραση”.

Σημειώνεται ότι την 1η Μαΐου, ο Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα, με το οποίο επιβάλλει «δευτερεύουσες κυρώσεις» που αποτρέπουν εταιρείες, πολλές από τις οποίες είναι ξένες, από το να συνεργάζονται με τον γιγαντιαίο κουβανικό στρατιωτικοβιομηχανικό οργανισμό-ομπρέλα, γνωστό ως GAESA.

Το διάταγμα ανάγκασε την καναδική μεταλλευτική εταιρεία Sheritt International και τις ναυτιλιακές εταιρείες CMA CGM και Hapag-Lloyd να αναστείλουν τις δραστηριότητές τους στην Κούβα. Χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και ξενοδοχειακές επιχειρήσεις από χώρες όπως η Ισπανία, ο Παναμάς και το Μεξικό αναμένεται επίσης να αποχωρήσουν.

Αυτές οι κυρώσεις διαφέρουν από το κλασικό αμερικανικό εμπάργκο που απαγορεύει το εμπόριο με το νησί από το 1962. «Δεν έχουμε ξαναδεί τέτοιου είδους πίεση», δήλωσε ο Μαξ Μέιζλις, πρώην στέλεχος του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ. «Πρόκειται για ένα εντελώς νέο παιχνίδι».

Ο ρόλος-κλειδί του Ρούμπιο

Ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπο, είναι ένας από τους “αρχιτέκτονες” της πολιτικής του Τραμπ για τη Λατινική Αμερική και έχει ηγηθεί της εκστρατείας της κυβέρνησης κατά της GAESA.

Ο ίδιος ανακοίνωσε τις κυρώσεις κατά της GAESA στις 7 Μαΐου και τις ανέδειξε σε κεντρικό θέμα ενός βιντεομηνύματος που απηύθυνε στους πολίτες του νησιού στις 20 Μαΐου, με αφορμή την Ημέρα Ανεξαρτησίας της Κούβας.

Την ίδια μέρα, το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ δημοσιοποίησε μια ομοσπονδιακή κατηγορία για ανθρωποκτονία κατά του Ραούλ Κάστρο, ο οποίος φέρεται να διέταξε την κατάρριψη των αεροσκαφών της οργάνωσης «Brothers to the Rescue» το 1996. Παράλληλα, η SOUTHCOM ανακοίνωσε την άφιξη του αεροπλανοφόρου Nimitz στην περιοχή.

Οι τρεις κρίσιμες διαφορές με τη Βενεζουέλα

Αν και το κατηγορητήριο κατά του Κάστρο προκάλεσε συγκρίσεις με την επιχείρηση ανατροπής του καθεστώτος Μαδούρο, αξιωματούχοι του Τραμπ επισημαίνουν τρεις βασικές διαφορές:

• Έλλειψη εναλλακτικής ηγεσίας: Οι ΗΠΑ δεν έχουν εντοπίσει, ούτε ο Τραμπ έχει επιλέξει, Κουβανούς αξιωματούχους που θα μπορούσαν να διοικήσουν μια μεταβατική κυβέρνηση στην Αβάνα σε περίπτωση κατάρρευσης του σημερινού καθεστώτος. Αντίθετα, στη Βενεζουέλα, ο Τραμπ είχε αποφασίσει πολύ πριν από την επιδρομή της 3ης Ιανουαρίου, ότι ο Μαδούρο θα μπορούσε να αντικατασταθείαπό την αντιπρόεδρο της χώρας, Ντέλσι Ροντρίγκεθ.

«Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν υπάρχει καμία Ντέλσι στην Κούβα. Θα μπορούσαν να υπάρχουν πολλές Ντέλσι Λάιτς ή άνθρωποι που μοιάζουν με τη Ντέλσι. Αλλά δεν υπάρχει ακόμα το πράσινο φως από τον Τραμπ για να εμπλακούν πραγματικά», είπε ένας αξιωματούχος στο Axios.

• Αποκεντρωμένη δομή εξουσίας: Μια ενδεχόμενη σύλληψη του Κάστρο δεν θα οδηγούσε αυτόματα σε δραματική αλλαγή πορείας της Κούβας προς τις ΗΠΑ, καθώς η ηγεσία της χώρας έχει μεταβιβαστεί εδώ και 30 χρόνια από το μοντέλο του ενός ανδρός σε μια πιο συλλογική και αποκεντρωμένη δομή.

«Το πρόβλημα με αυτή την αποκέντρωση είναι ότι γεννά έλλειψη λήψης αποφάσεων και μεγάλη ανικανότητα», είπε ο αξιωματούχος.

• Ο ρόλος του Κογκρέσου: Τοεμπάργκο κατά της Κούβας είναι κατοχυρωμένο από τον αμερικανικό νόμο και μπορεί να αρθεί μόνο εάν το νησί απελευθερώσει τους πολιτικούς κρατούμενους, διεξαγάγει ελεύθερες εκλογές και εγγυηθεί άλλα πολιτικά δικαιώματα. Αυτό περιορίζει τον Τραμπ από το να ομαλοποιήσει τις σχέσεις με μια νέα κυβέρνηση μέσω προεδρικού διατάγματος, όπως έπραξε στην περίπτωση της Βενεζουέλας.

«Το πρόβλημα είναι ότι το Κογκρέσο έχει λόγο», είπε ο αξιωματούχος, σημειώνοντας ότι οι τρεις Κουβανοαμερικανοί εκπρόσωποι του Κογκρέσου στο Μαϊάμι έχουν σκληροπυρηνικές θέσεις για την Κούβα που αντανακλούν τη συντηρητική κοινότητα των εξόριστων της Νότιας Φλόριντα.

Το «καρότο» και το «μαστίγιο»

Η πολιτική έναντι της Κούβας δεν περιλαμβάνει μόνο τιμωρητικά μέτρα. Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν τη χορήγηση ανθρωπιστικής βοήθειας ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων, με την προϋπόθεση ότι τα χρήματα δεν θα καταλήξουν στην κυβέρνηση, αλλά θα διοχετευθούν μέσω της Καθολικής Εκκλησίας και άλλων φιλανθρωπικών οργανώσεων.

«Αν θέλαμε απλώς να επιταχύνουμε την κατάρρευση, δεν θα είχαμε στείλει καμία βοήθεια», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος, περιγράφοντας την πολιτική των ΗΠΑ ως μια «εκστρατεία για να δει ο κόσμος ότι μπορεί να έχει μια καλύτερη ζωή, αρκεί το καθεστώς να φύγει από τη μέση».

Από την πλευρά του, ο Υπουργός Εξωτερικών της Κούβας, Μπρούνο Ροντρίγκεθ Παρίγια, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ, και συγκεκριμένα ο Ρούμπιο, χειραγωγούν την κοινή γνώμη για να δικαιολογήσουν μια στρατιωτική επέμβαση.

Το συμπέρασμα: «Οι πολιτικές ισορροπίες είναι περίπλοκες και στις δύο πλευρές του Στενού της Φλόριντα», δήλωσε ένας από τους αξιωματούχους. «Αλλά εμείς έχουμε χρόνο. Το καθεστώς δεν έχει».