Τι σημαίνει η προέλαση του Ισραήλ στον Λίβανο και γιατί περιπλέκει τη συμφωνία με το Ιράν

Οι ισραηλινές δυνάμεις πραγματοποιούν τη βαθύτερη στρατιωτική διείσδυση στο έδαφος του Λιβάνου από τότε που αποχώρησαν από τη χώρα πριν από περισσότερα από 25 χρόνια, παρά την εκεχειρία που είχε επιτευχθεί με αμερικανική διαμεσολάβηση και τις πρώτες άμεσες συνομιλίες Ισραήλ–Λιβάνου εδώ και δεκαετίες.

Η εξέλιξη αυτή περιπλέκει τις προσπάθειες για επέκταση της εκεχειρίας στον πόλεμο με το Ιράν, καθώς η Τεχεράνη ζητά να τερματιστούν παράλληλα και οι συγκρούσεις στον Λίβανο.

Την Κυριακή, ισραηλινές δυνάμεις κατέλαβαν το ιστορικό φρούριο Μποφόρ (Beaufort), γνωστό και ως Αλ-Σακίφ, στη νότια πλευρά του Λιβάνου. Το σημείο έχει στρατηγική σημασία καθώς προσφέρει πανοραμική θέα τόσο προς το εσωτερικό του Λιβάνου όσο και προς το βόρειο Ισραήλ. Η τελευταία φορά που το Ισραήλ είχε καταλάβει το φρούριο ήταν το 1982, διατηρώντας τον έλεγχό του για 18 χρόνια.

Ένα φρούριο με ιστορία σχεδόν 1.000 ετών

Το Μποφόρ χτίστηκε τον 12ο αιώνα από τους Σταυροφόρους και κατά τη διάρκεια της ιστορίας του χρησιμοποιήθηκε από τον στρατό του Σαλαντίνου, τους Μαμελούκους, την Οθωμανική Αυτοκρατορία, τη γαλλική εντολή, την Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης και τον ισραηλινό στρατό.

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου χαρακτήρισε το φρούριο «σύμβολο ηρωικών μαχών για τους στρατιώτες μας, αλλά και σύμβολο βαθιών διαιρέσεων στο εσωτερικό της χώρας».

Αναλυτές εκτιμούν ότι η κατάληψή του έχει περισσότερο συμβολική και στρατηγική αξία παρά επιχειρησιακή, ενώ δεν αποκλείουν το Ισραήλ να αποχωρήσει τελικά από την περιοχή, παρά τις δηλώσεις του υπουργού Άμυνας Ισραέλ Κατζ ότι το φρούριο θα ενταχθεί στη μόνιμη ζώνη ασφαλείας του Ισραήλ στον νότιο Λίβανο.

Η Χεζμπολάχ στο επίκεντρο

Το Ισραήλ υποστηρίζει ότι οι επιχειρήσεις του στοχεύουν τη Χεζμπολάχ, την ισχυρή σιιτική οργάνωση που υποστηρίζεται από το Ιράν και διαθέτει έντονη πολιτική και στρατιωτική παρουσία στον νότιο Λίβανο. Σύμφωνα με το Τελ Αβίβ, η οργάνωση έχει εξαπολύσει χιλιάδες πυραύλους και drones εναντίον ισραηλινών στρατιωτικών θέσεων και κοινοτήτων στο βόρειο Ισραήλ.

Η Χεζμπολάχ δημιουργήθηκε το 1982 ως απάντηση στην ισραηλινή κατοχή του νοτίου Λιβάνου και τα τελευταία χρόνια έχει εξελιχθεί σε μία από τις ισχυρότερες ένοπλες οργανώσεις της Μέσης Ανατολής. Το 2023 συμμετείχε στον πόλεμο της Γάζας στο πλευρό των Παλαιστινίων, ανοίγοντας ένα δεύτερο μέτωπο στα βόρεια σύνορα του Ισραήλ.

Χιλιάδες νεκροί και 1 εκατ. εκτοπισμένοι

Οι συγκρούσεις έχουν προκαλέσει βαρύ ανθρωπιστικό κόστος. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Associated Press, περισσότεροι από 3.300 άνθρωποι, ανάμεσά τους δεκάδες παιδιά, έχουν σκοτωθεί στον Λίβανο από την έναρξη των εχθροπραξιών στις 2 Μαρτίου, ενώ περίπου 1 εκατομμύριο άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει τις εστίες τους.

Στην ισραηλινή πλευρά έχουν σκοτωθεί τουλάχιστον 25 στρατιώτες, ένας εργολάβος του υπουργείου Άμυνας και δύο άμαχοι στο βόρειο Ισραήλ.

Ο Λιβανέζος πρωθυπουργός Ναουάφ Σαλάμ κατηγόρησε το Ισραήλ ότι εφαρμόζει «πολιτική ολοκληρωτικής καταστροφής πόλεων και χωριών», ενώ υποστήριξε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν καταστρέψει κατοικίες και ιστορικούς χώρους σε εκτεταμένες περιοχές του νότιου Λιβάνου.

Οι συνομιλίες που μπορεί να κρίνουν την επόμενη ημέρα

Τον Απρίλιο ξεκίνησαν στην Ουάσιγκτον οι πρώτες συνομιλίες υψηλού επιπέδου ανάμεσα σε Ισραήλ και Λίβανο μετά από περισσότερες από τρεις δεκαετίες. Την περασμένη Παρασκευή πραγματοποιήθηκαν και οι πρώτες άμεσες στρατιωτικές επαφές μεταξύ των δύο χωρών εδώ και δεκαετίες.

Στο τραπέζι βρίσκονται κρίσιμα ζητήματα, όπως η αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τον νότιο Λίβανο, η ανάπτυξη του λιβανέζικου στρατού στην περιοχή και ο αφοπλισμός της Χεζμπολάχ.

Ωστόσο, η Χεζμπολάχ δεν συμμετέχει στις συνομιλίες και έχει ήδη δηλώσει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί τα αποτελέσματά τους. Η οργάνωση επιμένει ότι δεν θα παραδώσει τα όπλα της όσο ισραηλινές δυνάμεις παραμένουν σε λιβανικό έδαφος.

Εύθραυστη ισορροπία

Η νέα ισραηλινή προέλαση στον Λίβανο έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες και περιφερειακοί παράγοντες προσπαθούν να διαμορφώσουν ένα ευρύτερο πλαίσιο αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή.

Ωστόσο, όσο οι μάχες συνεχίζονται στον Λίβανο και η Χεζμπολάχ παραμένει ενεργό μέρος της σύγκρουσης, η επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας που θα ικανοποιεί τόσο το Ισραήλ όσο και το Ιράν γίνεται ολοένα πιο δύσκολη.

Για πολλούς αναλυτές, το μέτωπο του Λιβάνου ίσως αποδειχθεί εξίσου κρίσιμο με εκείνο του Ιράν για το μέλλον της ασφάλειας στην περιοχή.