Άρειος Πάγος: “Κούρεμα” στις δόσεις για 250.000 δανειολήπτες

Σημαντική οικονομική ανάσα για περίπου 250.000 δανειολήπτες που έχουν ενταχθεί στις διατάξεις του νόμου Κατσέλη φέρνει η απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, η οποία αλλάζει τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στα ρυθμισμένα δάνεια και οδηγεί σε αισθητά χαμηλότερες μηνιαίες καταβολές.

Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου ξεκαθαρίζει ότι ο τόκος θα πρέπει να υπολογίζεται πάνω στη μηνιαία δόση που έχει ορίσει το δικαστήριο και όχι πάνω στο συνολικό ανεξόφλητο κεφάλαιο του δανείου. Πρόκειται για μια εξέλιξη που δικαιώνει τις θέσεις των δανειοληπτών και αναμένεται να μειώσει σημαντικά το συνολικό κόστος εξυπηρέτησης των οφειλών τους.

Η απόφαση αφορά δανειολήπτες που έχουν υπαχθεί στον νόμο 3869/2010, γνωστό ως νόμο Κατσέλη, ο οποίος θεσπίστηκε για την προστασία των υπερχρεωμένων νοικοκυριών και της κύριας κατοικίας τους.

Μικρότερες δόσεις κάθε μήνα

Το μεγαλύτερο όφελος για τους δανειολήπτες είναι ότι θα πληρώνουν αισθητά χαμηλότερες δόσεις κάθε μήνα για το υπόλοιπο διάστημα αποπληρωμής του δανείου τους.

Με το προηγούμενο καθεστώς, οι τόκοι υπολογίζονταν πάνω στο σύνολο της οφειλής, γεγονός που αύξανε σημαντικά το ποσό που κατέβαλλαν οι οφειλέτες. Πλέον, οι τόκοι θα υπολογίζονται μόνο πάνω στη μηνιαία δόση που προβλέπει η δικαστική απόφαση.

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι χιλιάδες νοικοκυριά θα δουν άμεσα ελάφρυνση στον οικογενειακό τους προϋπολογισμό, καθώς το ποσό που θα καταβάλλουν κάθε μήνα θα είναι αισθητά χαμηλότερο.

Παράδειγμα μείωσης της επιβάρυνσης

Η διαφορά γίνεται πιο κατανοητή μέσα από ένα πραγματικό παράδειγμα. Για δάνειο ύψους 100.000 ευρώ με επιτόκιο 3% και διάρκεια αποπληρωμής 20 ετών, η μηνιαία δόση με τον μέχρι σήμερα τρόπο υπολογισμού διαμορφωνόταν περίπου στα 560 ευρώ.

Με βάση τη νέα ερμηνεία του Αρείου Πάγου, η μηνιαία επιβάρυνση περιορίζεται περίπου στα 429 ευρώ.

Η διαφορά φτάνει τα 131 ευρώ τον μήνα ή περίπου 1.580 ευρώ τον χρόνο. Για μια οικογένεια που προσπαθεί να ανταποκριθεί στις καθημερινές υποχρεώσεις της, η μείωση αυτή μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.

Ποιοι κερδίζουν

Οι άμεσα ωφελούμενοι είναι όσοι διαθέτουν τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις του νόμου Κατσέλη και συνεχίζουν να αποπληρώνουν τις οφειλές τους για τη διάσωση της κύριας κατοικίας τους.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις τραπεζών και αρμόδιων φορέων, οι δανειολήπτες που επηρεάζονται από την απόφαση ανέρχονται σε περίπου 200.000, ενώ οι συνολικές οφειλές που συνδέονται με αυτές τις υποθέσεις υπολογίζονται μεταξύ 7 και 8 δισ. ευρώ.

Το ακριβές εύρος εφαρμογής της απόφασης αναμένεται να αποσαφηνιστεί τις επόμενες ημέρες, καθώς οι αρμόδιες αρχές και οι εταιρείες διαχείρισης δανείων θα εξετάσουν αναλυτικά το περιεχόμενο της καθαρογραμμένης απόφασης.

Δεν φαίνεται να υπάρχει αναδρομική ισχύς

Σημαντικό στοιχείο αποτελεί το γεγονός ότι, σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, η απόφαση δεν φαίνεται να έχει αναδρομική εφαρμογή.

Αυτό σημαίνει ότι η νέα μέθοδος υπολογισμού των τόκων θα ισχύσει για το μέλλον και δεν θα οδηγήσει αυτομάτως σε επιστροφές ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί τα προηγούμενα χρόνια.

Ωστόσο, νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι η πλήρης ερμηνεία των συνεπειών της απόφασης θα προκύψει μετά την εφαρμογή της στην πράξη και μέσα από τις σχετικές δικαστικές διαδικασίες που πιθανόν να ακολουθήσουν.

Προστασία της πρώτης κατοικίας

Η απόφαση ενισχύει ουσιαστικά το προστατευτικό πλαίσιο που είχε θεσπιστεί για τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη. Για χιλιάδες οικογένειες που επί χρόνια καταβάλλουν δόσεις προκειμένου να διασώσουν την πρώτη κατοικία τους, η μείωση των οικονομικών βαρών δημιουργεί καλύτερες προϋποθέσεις για να ολοκληρώσουν επιτυχώς τη ρύθμιση και να διατηρήσουν το σπίτι τους.

Παράλληλα, περιορίζεται ο κίνδυνος νέων καθυστερήσεων στις πληρωμές, καθώς οι δόσεις γίνονται πιο διαχειρίσιμες σε μια περίοδο όπου το κόστος ζωής εξακολουθεί να πιέζει τα νοικοκυριά.

Πώς θα επιστραφούν τα «αχρεωστήτως καταβληθέντα»

Η δικαστική δικαίωση γεννά άμεσα το πρακτικό ζήτημα της επιστροφής των χρημάτων που οι δανειολήπτες πλήρωναν επί χρόνια αδικαιολόγητα, λόγω του λανθασμένου υπολογισμού των τόκων από τους πιστωτές.

Οι οφειλέτες δεν θα λάβουν τα χρήματα αυτά σε μετρητά. Τα ποσά που χαρακτηρίζονται πλέον ως «αχρεωστήτως καταβληθέντα» θα συμψηφιστούν, αφαιρούμενα απευθείας από το εναπομείναν υπόλοιπο του ρυθμισμένου χρέους τους, μειώνοντας τον χρόνο αποπληρωμής ή το τελικό οφειλόμενο ποσό.

Νομικοί συστήνουν στους δανειολήπτες να μην περιμένουν παθητικά την αναπροσαρμογή από τα συστήματα των servicers. Οι οφειλέτες καλούνται να προβούν άμεσα στους δικούς τους υπολογισμούς—με τη συνδρομή ειδικών—ώστε να προσδιορίσουν το ακριβές ύψος των ποσών που έχουν υπερπληρώσει.

Στη συνέχεια, κρίνεται απολύτως σκόπιμη η αποστολή σχετικού εξωδίκου προς τον servicer. Με την κίνηση αυτή, ο δανειολήπτης κατοχυρώνει εγγράφως την απαίτησή του για συμψηφισμό και διασφαλίζει ότι δεν θα υπάρξουν λογιστικά λάθη, ή αυθαίρετοι επανυπολογισμοί από την πλευρά των εταιρειών διαχείρισης κατά την εφαρμογή της απόφασης του Αρείου Πάγου.

Τι θα εξεταστεί το επόμενο διάστημα

Το επόμενο διάστημα η Τράπεζα της Ελλάδος αναμένεται να ζητήσει πλήρη καταγραφή των δανείων που επηρεάζονται από την απόφαση, προκειμένου να υπολογιστεί με ακρίβεια η επίδρασή της στις τιτλοποιήσεις των «κόκκινων» δανείων που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα «Ηρακλής».

Παράλληλα, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών θα εξετάσει αν απαιτούνται πρόσθετες παρεμβάσεις ώστε να αποσαφηνιστεί η εφαρμογή της απόφασης και να καθοριστεί αν αυτή αφορά αποκλειστικά τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη ή μπορεί να επηρεάσει και άλλες κατηγορίες ρυθμισμένων οφειλών.

Σε κάθε περίπτωση, για τους δανειολήπτες που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη, η απόφαση του Αρείου Πάγου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δικαστικές εξελίξεις των τελευταίων ετών, καθώς μειώνει αισθητά το κόστος αποπληρωμής των δανείων τους και προσφέρει μια ουσιαστική οικονομική ανάσα σε χιλιάδες νοικοκυριά.