“Καίνε” οι τιμές – Σε αναζήτηση προεκλογικής “πυρόσβεσης” η κυβέρνηση

Με τον πληθωρισμό να παραμένει το Μάιο, έστω και με ένα  μικρό “φρένο”  σε σχέση με τον Απρίλιο, πάνω από το 5% και τις ανατιμήσεις σε καύσιμα, ενέργεια και βασικά είδη διατροφής να συνεχίζουν να πιέζουν τα νοικοκυριά, η κυβέρνηση επιχειρεί να βάλει «φρένο» στην ακρίβεια μέσω μιας εθελοντικής συμφωνίας με τη βιομηχανία τροφίμων και τα σούπερ μάρκετ. 

Ωστόσο, οι διεθνείς εξελίξεις και οι επίμονες δομικές αδυναμίες της αγοράς καθιστούν αβέβαιη την αποτελεσματικότητα της κλασικής αυτής, εδώ και δεκαετίες, αλλά ελεγχόμενης ως προς το αποτέλεσμα, παρέμβασης. Καταλύτης, βέβαια, στην όλη αυτή διαδικασία διαπραγμάτευσης αναμένεται να είναι η “δαμόκλειος σπάθη” του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, το “σοσιαλιστικό μέτρο”, που εξετάζεται εάν θα παραταθεί και μετά το τέλος Ιουνίου. Κάτι, βέβαια, που συναντά την ομόθυμη αντίδραση της αγοράς, που βλέπει ότι ο συνδυασμός της ανόδου του λειτουργικού κόστους και το “ταβάνι” στο ποσοστό μικτού κέρδους οδηγούν σε ροκάνισμα κερδοφορίας. Κάτι που πάντως σε πολλούς κλάδους και ιδίως μεγάλες επιχειρήσεις,  το 2025, οπότε και πάλι είχε τρέξει για κάποιο διάστημα το εν λόγω μέτρο, δεν καταφάνηκε.

Ο πληθωρισμός επιβραδύνθηκε, αλλά οι πιέσεις παραμένουν

Στο μεταξύ, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή αυξήθηκε τον Μάιο κατά 5,2% σε ετήσια βάση, έναντι 5,4% τον Απρίλιο. Παρά τη μικρή επιβράδυνση, οι αυξήσεις σε βασικές κατηγορίες παραμένουν έντονες.

Χαρακτηριστικά, οι  μεγαλύτερες ανατιμήσεις καταγράφηκαν σε:

Καύσιμα

• Βενζίνη +21,5%
• Πετρέλαιο κίνησης +24,4%
• Ενέργεια
• Φυσικό αέριο +21%
• Ηλεκτρισμός +5,9%
• Πετρέλαιο θέρμανσης +53,2%

Στέγαση

• Ενοίκια κατοικιών +7,7%
• Επισκευές και συντήρηση +6,8%

Τρόφιμα

• Μοσχάρι +17,6%
• Αρνί και κατσίκι +16,2%
• Μαργαρίνη και φυτικά λίπη +10,6%
• Καφές +5,2%

Σημαντικές αυξήσεις σημειώθηκαν επίσης σε υπηρεσίες εστίασης και φιλοξενίας, με τα εστιατόρια και ταχυφαγεία να καταγράφουν άνοδο 8,5% και τα ξενοδοχεία 9,5%.

Αντίθετα, σε μηνιαία βάση υπήρξαν ορισμένες αποκλιμακώσεις, κυρίως στο φυσικό αέριο, το πετρέλαιο κίνησης και τα αεροπορικά εισιτήρια, χωρίς όμως να αλλάζει η συνολική εικόνα της ακρίβειας.

Η στρατηγική του υπουργείου Ανάπτυξης

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το υπουργείο Ανάπτυξης είναι διαβουλεύσεις με την Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας και τον Σύνδεσμο Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων, με στόχο μια εθελοντική συμφωνία μειώσεων τιμών σε βασικά αγαθά. “Στο επίκεντρο βρέθηκε η πρωτοβουλία του Υπουργείου Ανάπτυξης για την επίτευξη μιας εθνικής συμφωνίας για μείωση των τιμών σε βασικά είδη διαβίωσης” ανέφεραν, χαρακτηριστικά, μετά την χθεσινή συνάντηση,  αρμόδιες πηγές του ΥΠΑΝ, που άφησαν να εννοηθεί, ότι το κλίμα των συζητήσεων είναι θετικό, όμως η αγορά δεν θεωρείται ακόμη έτοιμη για άμεση εφαρμογή ενός τέτοιου σχήματος. Α

παιτείται, όπως σημειώνεται, επιλογή προϊόντων με μεγάλη βαρύτητα στο «καλάθι» του νοικοκυριού, συνεννόηση με προμηθευτές και προσαρμογή των εμπορικών πρακτικών. Ουσιαστικά, εξετάζεται η επιλογή περιορισμένου αριθμού κωδικών με μεγάλη συμμετοχή στις δαπάνες των νοικοκυριών, ώστε το αποτέλεσμα να είναι πιο ορατό για τους καταναλωτές.

Όπως τονίζεται από την κυβέρνηση, “η όλη προσπάθεια προϋποθέτει σοβαρή προεργασία από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, ειδικά από την Ένωση Σούπερ Μάρκετ και από την Βιομηχανία Τροφίμων, προκειμένου οι μειώσεις να αφορούν καίριες κατηγορίες προϊόντων. Μέχρι να γίνει αυτό το μέτρο του πλαφόν θα συνεχίσει να βρίσκεται εν ισχύ.”

“Είμαστε σε συζήτηση τόσο με τη βιομηχανία τροφίμων όσο και με τα σούπερ μάρκετ, ώστε να υπάρξουν μειώσεις τιμών σε προϊόντα ευρείας χρήσης από το μέσο ελληνικό νοικοκυριό. Στοχεύουμε να υπάρξει συμφωνία. Εάν αυτό δεν επιτευχθεί τώρα, το πλαφόν θα πρέπει να παραταθεί για ένα δίμηνο”, σημείωσε ο Υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, μιλώντας στην εκπομπή “Απέναντι Μικρόφωνα” στα Παραπολιτικά 90.1 FM.

Ο κ. Θεοδωρικάκος υπογράμμισε ότι η πολεμική αναμέτρηση στη Μέση Ανατολή έχει δημιουργήσει έντονες πληθωριστικές πιέσεις, γι’ αυτό και αποφασίστηκε η επαναφορά του πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους, το οποίο εφαρμόζεται με αυστηρό τρόπο από τη νέα Ανεξάρτητη Αρχή. “Ο προσανατολισμός μας είναι να το παρατείνουμε και μετά τις 30 Ιουνίου, διότι οι αιτίες που μας οδηγήσαν στο να το καθιερώσουμε, δυστυχώς δεν έχουν αρθεί. Συζητάμε όμως με την αγορά για να υπάρξει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα”, όπως ανέφερε.

Παράταση στο πλαφόν κέρδους

Εφόσον, πάντως, δεν υπάρξει άμεσα συμφωνία, η κυβέρνηση, όπως ξεκαθάρισε ο υπουργός Ανάπτυξης, προσανατολίζεται στην παράταση του πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους πέραν της 30ής Ιουνίου, πιθανότατα για τουλάχιστον δύο ακόμη μήνες.

Υπενθυμίζεται, ότι το μέτρο επανήλθε λόγω των πληθωριστικών πιέσεων που συνδέονται με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την άνοδο του ενεργειακού κόστους. Σύμφωνα με τον υπουργό Ανάπτυξης, από την εφαρμογή του πλαφόν οι ανατιμήσεις έχουν περιοριστεί σημαντικά, ενώ οι μειώσεις τιμών έχουν πολλαπλασιαστεί.

Οι θέσεις της αγοράς

Από την πλευρά τους, δε, οι εκπρόσωποι των σούπερ μάρκετ υποστηρίζουν ότι έχουν ήδη απορροφήσει μέρος των πληθωριστικών πιέσεων και ότι οι τιμές στα τυποποιημένα τρόφιμα στην Ελλάδα παραμένουν χαμηλότερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Δεσμεύονται δε να μετακυλήσουν άμεσα τυχόν μειώσεις που θα δώσει η βιομηχανία.

Ειδικότερα, η βιομηχανία τροφίμων έχει στείλει εδώ και μέρες το σχετικό σήμα και εμφανίζεται επιφυλακτική. Έτσι, στην πρόσφατη Γ.Σ. του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων, ο πρόεδρος Ιωάννης Γιώτης, υποστήριξε  ότι ο κλάδος «δαιμονοποιείται άδικα» και ότι οι μεγαλύτερες πληθωριστικές πιέσεις προέρχονται κυρίως από τα νωπά προϊόντα και όχι από τα τυποποιημένα τρόφιμα, που έχουν υψηλούς δείκτες εξάρτησης από τα φαινόμενα της συγκυρίας (ενέργειας, κλιματική κρίση κτλ).

Το «PosoKanei» και η μάχη της διαφάνειας

Εν τω μεταξύ, η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή ετοιμάζεται να παρουσιάσει την ηλεκτρονική εφαρμογή «PosoKanei» που εκτιμάται ότι θα παίξει και καθοριστικό ρόλο στην προσπάθεια για μια ουσιαστική καταγραφή δεδομένων και χάραξη πολιτικών.

Να σημειωθεί ότι μέσω της πλατφόρμας, οι καταναλωτές θα μπορούν να συγκρίνουν σε πραγματικό χρόνο τις τιμές προϊόντων και πακέτων προϊόντων μεταξύ διαφορετικών σούπερ μάρκετ, αλλά και με αντίστοιχες τιμές σε ευρωπαϊκές χώρες. Η κυβέρνηση εκτιμά, μάλιστα, ότι η ενίσχυση της διαφάνειας μπορεί να αυξήσει τον ανταγωνισμό και να περιορίσει φαινόμενα αισχροκέρδειας.

Οι κίνδυνοι παραμένουν

Παρά, όμως, τις κυβερνητικές παρεμβάσεις, στελέχη της αγοράς επισημαίνουν ότι οι δυνατότητες για μόνιμες μειώσεις τιμών είναι περιορισμένες όσο παραμένουν ως έχουν τα δομικά χαρακτηριστικά της εγχώριας αγοράς αλλά και  υψηλά το κόστος ενέργειας, μεταφορών, πρώτων υλών και συσκευασίας. Οι διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις, ιδίως στη Μέση Ανατολή, θεωρούνται ο βασικός παράγοντας αβεβαιότητας για την πορεία του πληθωρισμού τους επόμενους μήνες, που είναι, μην ξεχνάμε, και προεκλογικοί.