Γιατί η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν είναι ο πολιτικός εφιάλτης του Νετανιάχου

Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έχει δημιουργήσει έναν πολιτικό εφιάλτη για τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, καταρρίπτοντας τους τρεις βασικούς πυλώνες της πολιτικής καριέρας του.

Πώς είναι δυνατόν ο άνθρωπος που παρουσιαζόταν ως στενός συνομιλητής της πολιτικής ηγεσίας της Ουάσινγκτον, με πραγματική επιρροή στους Αμερικανούς πολιτικούς, να παραμεριστεί τόσο ολοκληρωτικά και να ταπεινωθεί δημόσια από τον σημαντικότερο σύμμαχο των ΗΠΑ;

Πώς γίνεται ο άνθρωπος που έκανε τη σύγκρουση με το Ιράν κεντρικό στοιχείο της πολιτικής ασφάλειας του Ισραήλ να ολοκληρώνει τον πόλεμο με το Ιράν ενώ η Τεχεράνη φαίνεται, κατά πολλούς, να βρίσκεται σε ισχυρότερη θέση;

Και πώς μπορεί η παλιά, ήδη φθαρμένη πολιτική εικόνα του ως ο “Κύριος Ασφάλεια” του Ισραήλ να επιβιώσει από την απαίτηση Ουάσιγκτον και Τεχεράνης να σταματήσει το Ισραήλ τις επιθέσεις κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, λίγους μήνες πριν από τις ισραηλινές γενικές εκλογές;

Όπως γράφει το BBC, οι επιλογές που έχει πλέον μπροστά του ο Νετανιάχου δεν είναι καλές. Μάλιστα τις συνόψισε ο ηγέτης της αντιπολίτευσης, Γιαΐρ Λαπίντ, στην Κνεσέτ τη Δευτέρα λέγοντας πως αναμένεται “Είτε μια άμεση και καταστροφική σύγκρουση με τον σημαντικότερο σύμμαχό μας είτε μια ταπεινωτική παράδοση των ισραηλινών συμφερόντων”.

Το χτύπημα στη Βηρυτό και η αποδοκιμασία Τραμπ σε Νετανιάχου

Η γεμάτη βρισιές κριτική του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ότι ο Νετανιάχου επέδειξε κακή κρίση όταν διέταξε αεροπορικό πλήγμα στη Βηρυτό την Κυριακή, αξιοποιήθηκε από τους πολιτικούς του αντιπάλους και τους σχολιαστές των μέσων ενημέρωσης, οι οποίοι έχουν ήδη στραμμένο το βλέμμα τους στις εκλογές που πρέπει να διεξαχθούν έως το τέλος Οκτωβρίου.

Ωστόσο, σχόλια από μέλη του ίδιου του κόμματος Λικούντ του Νετανιάχου, καθώς και από ακροδεξιούς υπουργούς του κυβερνητικού συνασπισμού του, δείχνουν επίσης τις πιέσεις που δέχεται από το εσωτερικό του στρατοπέδου του, κυρίως σχετικά με την απαίτηση της Τεχεράνης η κατάπαυση του πυρός να καλύπτει “στρατιωτικές επιχειρήσεις σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου”.

Οι υποστηρικτές Νετανιάχου

“Η συμφωνία του Τραμπ δεν μας δεσμεύει“, έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τη Δευτέρα ο ακροδεξιός υπουργός Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ. «Δεν είμαστε μέρος αυτής της συμφωνίας που δεν διασφαλίζει την ασφάλειά μας”.

“Το Ισραήλ θα συνεχίσει να προστατεύει τον εαυτό του”, δήλωσε ο βουλευτής του Λικούντ Αριέλ Κάλνερ, αν και απέφυγε να διευκρινίσει αν αυτό σημαίνει ότι το Ισραήλ θα συνεχίσει τις επιθέσεις του.

“Θα κάνουμε ό,τι χρειάζεται. Και περιμένουμε από τους φίλους μας να μας κατανοήσουν”, είπε. “Μερικές φορές υπάρχουν διαφωνίες μεταξύ συμμάχων και οι σύμμαχοι πρέπει επίσης να κατανοούν τους συμμάχους τους όταν βρίσκονται σε κίνδυνο”.

Η Σίμα Σάιν, πρώην αξιωματούχος της Μοσάντ και ειδικός σε θέματα που αφορούν το Ιράν, δήλωσε:

“Είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί οι Αμερικανοί το αποδέχθηκαν.

Επιτρέποντας στο Ιράν να αποφασίζει τι θα συμβεί στον Λίβανο, οι ΗΠΑ δίνουν στην Τεχεράνη τη δυνατότητα να συνεχίσει να στηρίζει τη Χεζμπολάχ και να διασφαλίσει ότι η Χεζμπολάχ θα παραμείνει σημαντικός πολιτικός παράγοντας στη λιβανική πολιτική σκηνή.

Το Ισραήλ δεν είναι ευχαριστημένο με αυτό, ούτε το σύστημα ασφαλείας ούτε η πολιτική ηγεσία”, είπε.

Μέσα στον θόρυβο των επικρίσεων και της οργής από όλο το πολιτικό φάσμα, ο ίδιος ο Νετανιάχου παραμένει μέχρι στιγμής σιωπηλός.

Προέβη πολύ αργότερα σε συνέντευξη τύπου διαβεβαιώνοντας πως το Ισραήλ θα συνεχίσει να αποτρέπει τις απειλές στην περιοχή. Συνήθως σπεύδει να διεκδικήσει την πολιτική νίκη, αλλά η σιωπή του ερμηνεύεται από ορισμένους ως ένδειξη της δυσκολίας που αντιμετωπίζει στο να αποφασίσει τα επόμενα βήματά του.

Η προσέγγιση Νετανιάχου και μη τήρηση των υποσχέσεων στο Ισραήλ

Η ασφάλεια υπήρξε για δεκαετίες ο ακρογωνιαίος λίθος της πολιτικής πρότασης του Νετανιάχου προς τους ψηφοφόρους. Ωστόσο, αυτό το μήνυμα γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο να υποστηριχθεί.

Η απάντησή του στις καταστροφικές επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 ήταν να μετατοπίσει τη στρατηγική ασφαλείας του Ισραήλ σε μια πιο επιθετική κατεύθυνση,  προλαμβάνοντας τις απειλές αντί να τις περιορίζει.

Η αλλαγή της Μέσης Ανατολής μέσω της εξάλειψης των απειλών που αντιμετωπίζει το Ισραήλ ήταν η δική του απάντηση σε εκείνη την κρίση.

Ωστόσο, παρότι οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν καταστρέψει μεγάλο μέρος της Γάζας και έχουν σκοτώσει περισσότερους από 73.000 ανθρώπους, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Χαμάς, η Χαμάς εξακολουθεί να ελέγχει περίπου τη μισή περιοχή και να επαναβεβαιώνει την εξουσία της εκεί. Παράλληλα, ένα ειρηνευτικό σχέδιο με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ και μια αμερικανικά υποστηριζόμενη διοίκηση για τη Γάζα παραμένουν σε αδιέξοδο, οκτώ μήνες μετά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς.

Η νέα προσέγγιση του Νετανιάχου στην ασφάλεια έχει αφήσει τις ισραηλινές δυνάμεις να κατέχουν μεγάλες περιοχές της Γάζας, του Λιβάνου και της Συρίας. Αυτό είναι δημοφιλές σε πολλούς Ισραηλινούς και είναι απίθανο να τερματιστεί πριν από τις εκλογές, αλλά ταυτόχρονα εξαντλεί τους στρατιωτικούς πόρους και τους εφέδρους του Ισραήλ, χωρίς να διαφαίνεται κάποια σαφής διπλωματική διέξοδος.

Οι επανειλημμένοι γύροι συγκρούσεων με τη Χεζμπολάχ και το ιρανικό καθεστώς δεν εξάλειψαν τους βασικούς εχθρούς του Ισραήλ. Αντίθετα, άφησαν την Τεχεράνη στα χέρια ακόμη πιο σκληροπυρηνικών ηγετών, με λιγότερο φόβο απέναντι στην αμερικανοϊσραηλινή ισχύ και με μεγαλύτερη γεωπολιτική επιρροή μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Τώρα ο εχθρός του Ισραήλ φαίνεται να είναι εκείνος που διαθέτει επιρροή πάνω στον σημαντικότερο σύμμαχο του Ισραήλ.

“Η αποτυχία του Ισραήλ απαιτεί μια νέα αξιολόγηση της στρατηγικής του απέναντι στην Τεχεράνη. Πρέπει να διαμορφώσει πιο ρεαλιστικές και συγκρατημένες προτεραιότητες”, υποστηρίζει ο Ντάνι Τσιτρινόβιτς, ανώτερος ερευνητής για το Ιράν στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας (INSS) του Ισραήλ.

“Οποιαδήποτε ισραηλινή στρατιωτική ενέργεια που θα εκληφθεί στην Ουάσιγκτον ως προσπάθεια υπονόμευσης της συμφωνίας αναμένεται να προκαλέσει σκληρή αντίδραση από τις ΗΠΑ”, έγραψε σε άρθρο του στην εφημερίδα Israel Hayom.

“Σε αντίθεση με την εποχή της κυβέρνησης Ομπάμα, όταν ο Μπενιαμίν Νετανιάχου μπορούσε να προσπαθήσει να παρακάμψει τον Λευκό Οίκο κινητοποιώντας υποστήριξη στο Κογκρέσο και στην αμερικανική κοινή γνώμη, αυτές οι επιλογές πλέον σχεδόν δεν υπάρχουν”.

Η υπόσχεση του Νετανιάχου προς τους Ισραηλινούς ψηφοφόρους ήταν επί μακρόν ότι οι πολιτικές και οι πολιτικές του ικανότητες αποτελούν την καλύτερη προστασία απέναντι στις περιφερειακές απειλές. Σήμερα, αυτή η υπόσχεση φαίνεται όλο και περισσότερο να έχει ξεπεραστεί από τις εξελίξεις.

Μια αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν ίσως να είχε διασώσει την πολιτική του εικόνα και το προεκλογικό του αφήγημα. Αντί γι’ αυτό, η νέα στρατηγική ασφαλείας που ακολούθησε τον έχει αφήσει αντιμέτωπο με μια επιλογή ανάμεσα στη σύγκρουση και την υποχώρηση, όχι απέναντι σε έναν εχθρό, αλλά απέναντι σε έναν σύμμαχο.