“Ο διαφορετικός είναι αναντικατάστατος, τον χρειαζόμαστε”

Από τις 12 έως τις 20 Ιουνίου 2026, στο Καπνεργοστάσιο της Βουλής των Ελλήνων έλαβε χώρα το Embodiments | Ενσώματες Αντιλήψεις: Τέχνη, Ατμόσφαιρες & Αισθητηριακοί Κόσμοι – μια έκθεση που έφερε κοντά καλλιτέχνες, αρχιτέκτονες, ερευνητές, συνήγορους δικαιωμάτων και κοινότητες σε έναν κοινό τόπο έκφρασης, διαλόγου και ανταλλαγής, μέσα από εκθέματα, εργαστήρια, συζητήσεις και performances.

Σε επιμέλεια των Σεβερίνο Αλφόνσο και Λουκίας Τσαφούλια (Synesthetic Research & Design Lab), η έκθεση διερεύνησε τον τρόπο με τον οποίο η έννοια της πρόσβασης διαμορφώνει και επαναδιαπραγματεύεται τον χώρο, θέτοντας στο επίκεντρο νευροδιαφορετικές οπτικές και εμπειρίες και δημιούργησε μια κοινή πλατφόρμα για την επανεξέταση του τρόπου με τον οποίο οι χώροι γίνονται αντιληπτοί, σχεδιάζονται και βιώνονται και πώς το κτιστό περιβάλλον μπορεί να αναδείξει ή να περιορίσει τη διαφορετικότητα.

«Η Αννα πέρασε πάρα πολύ ωραία!»

Το Σάββατο 20/06 πραγματοποιήθηκε η δράση της ΑΜΚΕ Life is for All, “Neurothreads”.
Η Ρένα Γύφτουλα και η Ανδρομάχη Μαύρου έστησαν μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, πρωτότυπη και ξεχωριστή συμμετοχική εικαστική δράση, όπου ατομικές διαδρομές συναντήθηκαν για να υφάνουν ένα κοινό δίκτυο συνύπαρξης – υποστηριζόμενες την ώρα της δράσης από τον Θανάση Γιαννακόπουλο.

Θα ομολογήσω ότι εστίασα σε αυτό, απολύτως υποκειμενικά, αφού η Ρένα είναι παιδική φίλη ζωής και γνωρίζω την αφοσίωσή της αλλά και την ικανότητά της όσον αφορά τη δημιουργία και την εκτέλεση ιδιαίτερων δράσεων. Το πάθος και η επιμονή της, η αναζήτηση πηγών και η συνεχής προσωπική της καλλιέργεια είναι πραγματικά πρωτοφανείς. Αυτό που η πρωτοβουλία της Life is for All προσέφερε ήταν μια συγκλονιστική εμπειρία και η έμπρακτη απόδειξη πως όλοι μπορούν, αρκεί όλοι να θέλουν.

Της ζήτησα να μας την περιγράψει.

“«Η ζωγραφική είναι μία από τις φυσικές γλώσσες που εκφράζει τη δημιουργική ενόρμηση» γράφει στις σημειώσεις του, «Αυτοχθονότητα» ο ζωγράφος Mark Rothko. Είναι εμπειρία, ένα μέσον ομιλίας και επικοινωνίας, εξίσου ενστικτώδες με την ίδια την ομιλία.

Το πιο σημαντικό που συνέβη σ´ αυτήν τη βιωματική δράση ήταν ότι παίξαμε όλοι μαζί το σοβαρό παιχνίδι της Τέχνης με ελευθερία έκφρασης, σύμπνοια, σεβασμό. Μικροί, μεγάλοι, νευροτυπικοί και νευροδιαφορετικοί, όλοι μαζί, παρέα υφάναμε στον χώρο με υπομονή και επιμονή , «όπλα» ζωής, με εργαλεία τα νήματα, έναν εγκέφαλο, ευαίσθητο, λεπτοκαμωμένο, χρωματιστό, περίπλοκο μπερδεμένο, συναισθηματικό.

Πιστεύω, υπέροχο και αυθεντικό, με τις συνάψεις του που είναι το «κλειδί» των συναισθημάτων, της φαντασίας, των ονείρων της μάθησης και της δημιουργικότητας.

Η Αννα Καψάλη, δέκα χρονών με συγκίνησε πολύ, εξέφρασε τη σκέψη και το συναίσθημα της αφήνοντας ένα σημείωμα που έλεγε «Ο εγκέφαλός μου σήμερα κατάλαβα ότι είναι φανταστικός! Πέρασα πάρα πολύ ωραία μέσα σ’ ένα εγκέφαλο!».

Τι σπουδαίο για την ίδια και τους γύρω της! Κάποιο άλλο παιδί αποφάσισε να ενσωματώσει το μήνυμα της στη σύνθεση. Οικογένειες με παιδιά εργάζονταν όλοι μαζί, ο βαφτισιμιός μου, παλιοί μου μαθητές, παλιοί μου συμμαθητές, φίλοι και γνωστοί. Γνώρισα συναδέλφους που ζήτησαν από εμάς αντίστοιχες συμπεριληπτικές δράσεις για τα σχολεία τους, σε Αθήνα και επαρχία.

Η νευροδιαφορετικότητα απαντάται διαρκώς στον χώρο της τέχνης, της επιστήμης, της φιλοσοφίας. Υποχρέωση της κοινωνίας είναι να συμπεριλαμβάνει όλα τα νευροδιαφορετικά άτομα ισότιμα και να τα υποστηρίζει.

Ο διαφορετικός είναι αναντικατάστατος, τον χρειαζόμαστε, χρειαζόμαστε την διαφορετική οπτική. Ο νευροδιαφορετικός αισθάνεται και σκέφτεται «αλλιώς» εμπλουτίζοντας τη δική μας νευροτυπική οπτική. «Τα παιδιά με την εύθραυστη εκφραστικότητά τους μας διδάσκουν και μη συνειδητοποιώντας τις δυσκολίες χαράζουν τον δρόμο τους και ξεπερνούν εμπόδια πού έναν ενήλικα θα τον είχαν γεράσει σε δευτερόλεπτα», περιγράφει πάλι ο σπουδαίος ζωγράφος και δάσκαλος Rothko.

Στο Καπνεργοστάσιο ήμασταν όλοι «ανοιχτοί» στην αλληλεπίδραση και ας μη μιλάγαμε μεταξύ μας. Για αρκετή ώρα δουλέψαμε σιωπηλά ακούγοντας το τελετουργικό ήχο της φωνής του Δημήτρη Αμελαδιώτη, του εικαστικού που «πάλευε» στον κάτω χώρο με την «Ονειροπαγίδα» του. Λίγο αργότερα είχαμε τη χαρά να ανέβει ο ίδιος στο πατάρι που μας είχε παραχωρηθεί και να δουλέψει μαζί μας για πολλή ώρα. Τι τύχη και τι σπάνια εμπειρία για τα παιδιά και για εμάς! Πόσο απολαύσαμε τη διαδικασία.

Η εφήμερη αυτή η δράση σήμαινε πολλά για μένα. Γεννήθηκε, αναπτύχθηκε, τελείωσε. Αλλά υπήρξε, έζησε το σύντομο βίο της και καταχωρήθηκε σαν πολύτιμη ανάμνηση μέσα μου.

Για προσωπικούς λόγους, η γέννηση, ο σύντομος χρόνος ζωής και ο θάνατος είναι δεμένα και μπερδεμένα μεταξύ τους μέσα μου, στην πιο δραματική εμπειρία της ζωής μου. Έγινα καλύτερος άνθρωπος όμως. Ετέθησαν τότε μεγάλα ερωτήματα για μένα που με καθόρισαν. Ο κύκλος της ζωής, το δίκαιο και το άδικο, το σωστό και το λάθος, το τυχαίο που δεν είναι τυχαίο, ζητήματα που ξεκινούν να γεννιούνται στο παιδικό μυαλό μας απασχολούν όλους αν θέλουμε να «ανήκουμε» να συνυπάρχουμε, να αγαπάμε και να πορευόμαστε. Η καλλιτεχνική δράση επιτρέπει να ενσωματώσουμε όλα όσα μας συμβαίνουν κι αυτό είναι λυτρωτικό.

Τα παιδιά και η συνύπαρξη μαζί τους στα σχολεία που έχω δουλέψει για 35 χρόνια μου προσέφεραν πάντα περισσότερα απ’ όσα προσέφερα εγώ και τα ευχαριστώ.
Πέρασα πάρα πολύ καλά συμμετέχοντας στη σπουδαία διοργάνωση EMBODIMENTS γνώρισα την Λουκία, τον Severino και το έργο τους SYNESTHESIA τους ευχαριστώ προσωπικά αλλά και εκ μέρους της LIFE is for ALL για τη δυνατότητα που μας έδωσαν και για όσα έμαθα.

Πέρασα πάρα πολύ καλά γιατί γνώρισα τον Δημήτρη Αμελαδιώτη και τον ευχαριστώ, επίσης, που συμμετείχε στο έργο μας και για τα καλά του λόγια.
Πέρασα πάρα πολύ καλά γιατί δέθηκα περισσότερο με τους συνεργάτες μου που μοιραστήκαμε ιδέες και τις κάναμε πράξη σε σύντομο χρονικό διάστημα τρέχοντας κατάκοποι και γελώντας πολύ συγχρόνως.
Ευχαριστώ τους εφήβους εθελοντές μας.

Τέλος, πέρασα πάρα πολύ καλά γιατί ο Χρήστος και ο γιος μας Κωνσταντίνος ήρθαν, συμμετείχαν, το χάρηκαν και το μοιράστηκαν μαζί μου για ακόμη μια φορά.

Πέρασα πάρα πολύ ωραία που λέει και η Αννα»