Ένας ενιαίος ψηφιακός χάρτης για τα υδατορέματα της χώρας

Η προστασία του φυσικού χώρου, η πρόληψη πλημμυρικών κινδύνων και ο σωστός σχεδιασμός δημόσιων και ιδιωτικών έργων ξεκινούν από μια βασική προϋπόθεση: την ύπαρξη αξιόπιστης και εύκολα προσβάσιμης πληροφορίας. Σήμερα, όμως, τα δεδομένα που αφορούν τις οριοθετήσεις των υδατορεμάτων της χώρας βρίσκονται συχνά κατακερματισμένα σε διαφορετικές υπηρεσίες, μελέτες, φακέλους και Φύλλα Εφημερίδας της Κυβερνήσεως. Ακόμη και όταν είναι διαθέσιμα σε ψηφιακή μορφή, μπορεί να είναι δύσκολα ανιχνεύσιμα, χαμηλής ανάλυσης ή μη επεξεργάσιμα.

Το «Πληροφοριακό Σύστημα για την Οριοθέτηση των Υδατορεμάτων» έρχεται να οργανώσει αυτή την κρίσιμη πληροφορία σε ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον. Στον πυρήνα του έργου βρίσκεται η συγκέντρωση, η καταγραφή και η ψηφιοποίηση των στοιχείων που αφορούν τα οριοθετημένα υδατορέματα, καθώς και η ενσωμάτωσή τους στον Ενιαίο Ψηφιακό Χάρτη. Παράλληλα, προβλέπονται η συλλογή δεδομένων για μη οριοθετημένα υδατορέματα, η διασύνδεση με τις αρμόδιες υπηρεσίες Πολιτικής Προστασίας και η δημιουργία ενός καλύτερου υποβάθρου για τον σχεδιασμό μελλοντικών παρεμβάσεων.

Το έργο αφορά τον μηχανικό που χρειάζεται ακριβή στοιχεία για μια μελέτη. Τον Δήμο που σχεδιάζει έργα και παρεμβάσεις. Τις υπηρεσίες Πολιτικής Προστασίας που πρέπει να γνωρίζουν τα κρίσιμα σημεία μιας περιοχής. Τον ιδιοκτήτη που θέλει να ξέρει αν υπάρχει οριοθετημένο υδατόρεμα κοντά στην περιουσία του. Αφορά, τελικά, κάθε πολίτη που περιμένει από το κράτος να σχεδιάζει με δεδομένα και όχι με υποθέσεις.

Το εύρος της παρέμβασης αποτυπώνεται και στα βασικά μεγέθη του έργου. Προβλέπεται η έρευνα, συλλογή, καταγραφή, ψηφιοποίηση και διανυσματοποίηση 800 φακέλων μελετών υφιστάμενων οριοθετήσεων. Παράλληλα, προβλέπεται η τοπογραφική αποτύπωση υψηλής ακρίβειας υδατορεμάτων συνολικού μήκους περίπου 8.200 χιλιομέτρων, καθώς και η συγκέντρωση πληροφορίας για μη οριοθετημένα υδατορέματα που βρίσκονται μέσα σε Ζώνες Δυνητικά Υψηλού Κινδύνου Πλημμύρας.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η σύνδεση του Πληροφοριακού Συστήματος με την Πολιτική Προστασία. Το έργο προβλέπει τη δημιουργία δικτύου καταγραφής και τηλεμετάδοσης υδρομετεωρολογικής πληροφορίας σε πραγματικό χρόνο. Για τον σκοπό αυτό προβλέπεται η εγκατάσταση 250 μετεωρολογικών σταθμών και 150 σταθμηγράφων σε υδρολογικά κατάλληλες θέσεις. Στόχος είναι οι αρμόδιες αρχές να μπορούν να έχουν καλύτερη εικόνα για κρίσιμα σημεία των υδατορεμάτων και να υποστηρίζονται υπηρεσίες έγκαιρης προειδοποίησης.

Το έργο δεν αποτελεί από μόνο του ένα κατασκευαστικό αντιπλημμυρικό έργο. Δημιουργεί, όμως, την απαραίτητη πληροφοριακή υποδομή για καλύτερη πρόληψη, τεκμηριωμένο σχεδιασμό και ορθότερη ιεράρχηση των παρεμβάσεων. Η ακριβής γνώση της υφιστάμενης κατάστασης επιτρέπει στη δημόσια διοίκηση, στους Δήμους και στις Περιφέρειες να σχεδιάζουν με περισσότερα δεδομένα και λιγότερη αβεβαιότητα.

Αντίστοιχα, ένας μηχανικός ή ένας μελετητής θα μπορεί να αναζητεί την απαραίτητη γεωχωρική πληροφορία σε ένα οργανωμένο ψηφιακό περιβάλλον, αντί να απευθύνεται σε διαφορετικές υπηρεσίες και να ανατρέχει σε αποσπασματικούς φακέλους. Για έναν ιδιοκτήτη ή έναν επενδυτή, η σαφής αποτύπωση των δεδομένων μπορεί να περιορίσει την αβεβαιότητα για το αν ένα γειτνιάζον υδατόρεμα έχει οριοθετηθεί και ποια είναι τα ακριβή όριά του.

Η ένταξη των στοιχείων στον Ενιαίο Ψηφιακό Χάρτη συνδέει το έργο με μια ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας του κράτους: τη μετάβαση από το αποσπασματικό αρχείο στην ενιαία, προσβάσιμη και αξιοποιήσιμη ψηφιακή γνώση. Ο Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης συγκεντρώνει κρίσιμα γεωχωρικά δεδομένα και αποσκοπεί στη διευκόλυνση πολιτών, επιστημόνων, επαγγελματιών, επενδυτών και δημόσιων φορέων.

Η δημόσια αξία του έργου βρίσκεται ακριβώς στη σύνδεση διαφορετικών πεδίων: ψηφιακή διακυβέρνηση, περιβαλλοντική προστασία, Πολιτική Προστασία, διοικητική αποτελεσματικότητα και βιώσιμη ανάπτυξη. Η πληροφορία για τα υδατορέματα παύει να αποτελεί ένα δύσχρηστο τεχνικό αρχείο και μετατρέπεται σε εργαλείο λήψης αποφάσεων.

Σε μια εποχή κατά την οποία τα ακραία καιρικά φαινόμενα καθιστούν την πρόληψη όλο και πιο αναγκαία, η χώρα δεν χρειάζεται μόνο έργα αποκατάστασης μετά από μια καταστροφή. Χρειάζεται αξιόπιστα δεδομένα, συστήματα παρακολούθησης και τη δυνατότητα να σχεδιάζει πριν εκδηλωθεί ο κίνδυνος. Το Πληροφοριακό Σύστημα για την Οριοθέτηση των Υδατορεμάτων αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση: ένα σύγχρονο εργαλείο γνώσης, σχεδιασμού και ανθεκτικότητας.