Τα ελληνικά λιμάνια στο επίκεντρο της νέας αρχιτεκτονικής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο

Τον κομβικό ρόλο που καλούνται να διαδραματίσουν τα ελληνικά λιμάνια στη νέα γεωπολιτική και ενεργειακή πραγματικότητα της Ανατολικής Μεσογείου ανέδειξαν οι ομιλητές στη συζήτηση του Athens Defence Conference, που διοργανώνει το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών σε συνεργασία με το Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ).

Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση επανασχεδιάζει την πολιτική της για την άμυνα, τις μεταφορές και την ενεργειακή ασφάλεια, με τα ελληνικά λιμάνια να αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη στρατηγική σημασία.

Ο Πρέσβης της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας στην Ελλάδα, Andreas Kindl, επισήμανε ότι η στρατιωτική κινητικότητα και οι σύγχρονες υποδομές αποτελούν κορυφαίες ευρωπαϊκές προτεραιότητες, τονίζοντας ότι η Γερμανία επενδύει συστηματικά στη διασύνδεση των μεταφορικών δικτύων. Παράλληλα, αναγνώρισε τον αναβαθμισμένο γεωστρατηγικό ρόλο της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο, επισημαίνοντας τη διαχρονική γερμανική παρουσία στα ελληνικά λιμάνια και το ιδιαίτερο ενδιαφέρον για περιοχές όπως η Κρήτη και η Λάρισα.

Η Πρέσβης του Βασιλείου της Νορβηγίας στην Ελλάδα, Harriet E. Berg, ανέδειξε τη σημασία της προστασίας των κρίσιμων θαλάσσιων και υποθαλάσσιων υποδομών, υπογραμμίζοντας ότι τα σύγχρονα λιμάνια πρέπει να είναι προετοιμασμένα τόσο απέναντι σε φυσικές όσο και σε ψηφιακές απειλές, όπως οι κυβερνοεπιθέσεις. Όπως σημείωσε, απαιτείται στενή συνεργασία μεταξύ κρατών, λιμενικών αρχών, ναυτιλιακής βιομηχανίας και εταιρειών τεχνολογίας, καθώς και ανάπτυξη διασυνοριακών υποδομών.

Ναυπηγεία

Στην ανάγκη ανασυγκρότησης της ελληνικής ναυπηγικής βιομηχανίας στάθηκε ο Αντιπρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης, υποστηρίζοντας ότι μπορεί να αποτελέσει έναν από τους βασικούς μοχλούς ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας. Όπως ανέφερε, απαιτείται μεγαλύτερη εμπιστοσύνη του ελληνικού κράτους στις εγχώριες παραγωγικές δυνατότητες, επισημαίνοντας ότι κάθε ευρώ που επενδύεται στην ελληνική αμυντική βιομηχανία επιστρέφει πολλαπλά οφέλη στην οικονομία και ενισχύει την τεχνολογική ανάπτυξη. Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της επιστροφής της ναυπήγησης πλοίων στην Ευρώπη μέσω πιο συνεκτικών ευρωπαϊκών πολιτικών.

Από την πλευρά του, ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Σπουδών Ασφάλειας στο ΕΛΙΑΜΕΠ, Παναγιώτης Τσάκωνας, υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να μετατραπεί από χώρα διέλευσης σε στρατηγικό κόμβο της ευρύτερης περιοχής, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση, την πολιτική σταθερότητα, τη διασύνδεση των λιμένων με την ενδοχώρα και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι στις υβριδικές απειλές.

Η ενέργεια

Στον ενεργειακό ρόλο των ελληνικών λιμένων αναφέρθηκε ο αναλυτής Ενεργειακής Στρατηγικής και Ακαδημαϊκός Διευθυντής του Ελληνικού Ενεργειακού Φόρουμ, Μιχάλης Μαθιουλάκης, επισημαίνοντας ότι μια ενεργειακή υποδομή αποκτά πραγματική στρατηγική αξία όταν συμβάλλει στη μείωση της εξάρτησης μιας χώρας από τρίτους προμηθευτές. Όπως είπε, τα ελληνικά λιμάνια μπορούν να εξελιχθούν σε κρίσιμους ενεργειακούς κόμβους, καθώς συνδυάζουν υποδομές ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου, πετρελαίου και άλλων ενεργειακών δικτύων.

Το ευρωπαϊκό σχέδιο των 100 δισ. ευρώ

Το πλαίσιο της συζήτησης είχε διαμορφώσει νωρίτερα ο Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Απόστολος Τζιτζικώστας, ο οποίος προανήγγειλε τη δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού δικτύου στρατιωτικής κινητικότητας, με επενδύσεις που αναμένεται να ξεπεράσουν τα 100 δισ. ευρώ.

Όπως ανέφερε, η ασφάλεια αποτελεί πλέον βασική προϋπόθεση για την οικονομική ανάπτυξη, τις μεταφορές, την ενέργεια και την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, υποστηρίζοντας ότι οι αμυντικές επενδύσεις πρέπει να αντιμετωπίζονται ως μοχλός ανάπτυξης, καινοτομίας και τεχνολογικής προόδου.

Κεντρικός άξονας του σχεδίου είναι η δημιουργία μιας ευρωπαϊκής «στρατιωτικής Σένγκεν», μέσω της εναρμόνισης των αδειοδοτήσεων, της αναβάθμισης κρίσιμων υποδομών, της ψηφιοποίησης των διαδικασιών και της διαλειτουργικότητας με το ΝΑΤΟ, ώστε να επιταχύνεται η μεταφορά στρατιωτικών δυνάμεων και εξοπλισμού μεταξύ των κρατών-μελών.

Σύμφωνα με τον κ. Τζιτζικώστα, οι επενδύσεις θα αφορούν γέφυρες, οδικούς άξονες, αεροδρόμια και κυρίως λιμάνια, τα οποία αποκτούν καθοριστική σημασία για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην Ελλάδα, υπογραμμίζοντας ότι εξελίσσεται σε κόμβο ασφάλειας, μεταφορών και ενέργειας για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ειδικότερα, χαρακτήρισε τη Σούδα και την Αλεξανδρούπολη όχι μόνο ελληνικά λιμάνια αλλά ευρωπαϊκά στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία, επισημαίνοντας ότι η ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών λιμένων αποτελεί προϋπόθεση για την ανθεκτικότητα της ίδιας της Ευρώπης.